راه هاي شناسايي آيات مكي و مدني

ملاك و معيار قطعي و دقيقي براي شناخت آيات و سوره هاي مكي و مدني در دست نيست ; ولي مفسران و دانشمندان علوم قرآني، معيارهايي را ارائه داده اند كه مي تواند در سه محور خلاصه شود:
1.با مراجعه به سياق آيه ها و سوره ها مي توان به مكي و مدني بودن آيات پي برد. بنابر اين براي فهم اين نكته لازم است، شأن نزول و تفسير آيه ديده شود. (1)
2. با مراجعه به سخنان نقل شده از صحابه و تابعين صحابه پيامبر(صلي الله عليه وآله وسلم) چون اينان از شاهدان نزول بوده و مي دانستند كه چه آيه اي در چه زماني و در كجا نازل شده است.
3. از طريق ويژگي هاي آيات ; چرا كه از نظر محتوا هر يك از آيات مكي و مدني داراي ويژگي هايي هستند. (2)
ويژگي آيات مكي:
الف)اغلب آيات مكي كوتاه، كوبنده و گاه همراه با سوگند و خطاب هاي "ناس" "بني آدم" و امثال اين واژه هااست.
ب)اكثر آيات مكي مسائل اعتقادي را مطرح كرده، شرك را نفي مي كنند.
ج) آيات مكي مشتمل بر مسائل اخلاقي است .
د) داستان هاي پيامبران را در راستاي هدف خويش بازگو مي كند.
ويژگي آيات مدني:
الف) مشتمل بر بسياري از احكام شرعي است.
ب) در ردّ يهود و نصارا نازل شده است.
ج) ذكر منافقان در اين آيات آمده است .
د)از جنگ هاي پيامبر(صلي الله عليه وآله وسلم) در اين آيات ياد شده است.
ه) غالب آيات طولاني است. (3)
پاورقی ها:
1. الميزان، ج 13، ص 235.
2. ر.ك: محمد باقر سعيدى روشن، علوم قرآن، ص 147.
3. علوم القرآن عند المفسرين، ص 307 / محمد باقر سعيدى روشن، علوم قرآن، ص 147 و 14