تالار دانشگاه مجازی المصطفی صلی الله علیه و آله دانشگاه مجازی المصطفی صلی الله علیه و آله Arabic English Persian
بازیابی رمز
نمایش نتایج: از شماره 1 تا 2 , از مجموع 2
  1. #1

    تعريف محكم و متشابه




    تعریف محکم و متشابه

    1. محکم: راغب در مفردات گوید:

    ریشه حکم به معناى «منع‏» است. و به همین جهت در زبان عرب به لجام اسب «حکمة‏» اطلاق مى‏گردد (زیرا لجام، حیوان را از حرکت و تمرد بازمى‏دارد).

    بنابراین در این ماده نوعى معناى مانعیت و نفوذناپذیرى نهفته است. وقتى مى‏گوییم: قاضى «حکم‏» کرد; یعنى قضیه قبل از حکم او داراى تزلزل بود و پس از حکم، حالت ثبات و استحکام به خود گرفت. «محکم‏»بودن چیزى بدین معناست که عامل خارجى نمى‏تواند در آن نفوذ نماید و به قول راغب: «محکم، چیزى است که نه‏از جهت لفظ و نه از حیث معنا شبهه‏اى در آن وارد نگردد.» این ویژگى در یک کلام، هنگامى پدید مى‏آید که کلام در افاده معنا، هیچ‏گونه ابهامى و ایهامى نداشته باشد و به‏روشنى تمام بر مقصود خویش دلالت نماید.

    2. متشابه: راغب گوید:

    شبهه، آن است که به جهت وجود شباهت بین دو چیز، یکى از دیگرى تمیز داده نشود (چه شباهت عینى باشد و چه معنوى). متشابه در قرآن کلامى است که به دلیل مشابهت لفظى یا معنوى‏اش به چیز دیگر، تفسیر آن مشکل گردیده است. فقها مى‏گویند متشابه چیزى است که ظاهرش خبر از باطنش نمى‏دهد و گویاى مرادش نمى‏باشد.

    «اشتباه‏» نیز به جهت مشابهت دو یا چند چیز به یکدیگر رخ مى‏دهد.

    بنابراین متشابه -در اصطلاح قرآن- لفظى است که احتمال چندین معنا در آن وجود دارد; به همین جهت در آن شک و شبهه ایجاد مى‏گردد، وهمان‏گونه که امکان تاویل صحیح آن وجود دارد، احتمال تاویل فاسد نیز در آن مى‏رود و همین احتمال باعث گشته است تا منحرفان در صدد تاویل آن متناسب با اهداف خویش برآیند. (1)

    گرچه در آیه مورد بحث، آیات به دو گروه «محکم و متشابه‏» تقسیم شده‏اند; اما در جاى دیگر همین دو عنوان، وصف کل قرآن نیز قرار گرفته‏اند: کتاب احکمت آیاته ثم فصلت من لدن حکیم خبیر. (2)

    و در جاى دیگر:

    الله نزل احسن الحدیث کتابا متشابها مثانى. (3)

    مراد از احکام آیات قرآن -در آیه فوق- به قرینه تفصیلى آیات، که در همان آیه ذکر گردیده است، وضعیت آیات قبل از نزول تدریجى و تفصیلى و آیه به آیه است. قرآن در مرحله قبل از نزول تدریجى از حقیقتى واحد و ثابت برخوردار بوده که تجزیه و تکثر آیات (تفصیل) در آن راه نداشته است و به هنگام نزول تدریجى از مرحله احکام به مرحله تفصیل و تکثر، تغییر حالت داده است. (4)

    اطلاق وصف تشابه براى کل آیات در سوره زمر بدین معناست که قرآن کتابى است که همه آیاتش با یکدیگر هماهنگ است. کتاب متشابه، یعنى کتابى که در آن تضاد و اختلاف و اعوجاج راه ندارد، بلکه بر مجموعه آن نوعى مشابهت و یک‏نواختى و هماهنگى حاکم است و همگى یک هدف را دنبال مى‏کنند. (5)

    پس از بررسى دو اصطلاح «محکم و متشابه‏» به آیه اصلى بازمى‏گردیم. در این آیه، آیات محکمات، «ام‏الکتاب‏» معرفى شده‏اند. ام از ریشه ام یؤم به معناى قصد یقصد است. از آن جهت که فرزند به مادر متوجه مى‏شود و قصد او را مى‏کند، «ام‏» مى‏گویند. ام به معناى مرجع و مقصد است و ام‏الکتاب، یعنى آیاتى که براى آیات دیگر مرجع واقع مى‏شود. محکمات به تصریح قرآن آیات مادر، مرجع و اساسى هستند; با این ویژگى که خود هیچ ابهامى نداشته، برطرف‏کننده ابهام و تشابه از آیات متشابهند. ازهمین آیه مى‏توان استفاده نمود که گرچه بخشى از آیات قرآن «متشابه‏» مى‏باشند; اما با ارجاع متشابهات به آیات محکم، از این دسته از آیات نیز رفع تشابه مى‏گردد و مفهوم آنها نیز در سایه آیات محکمات معلوم مى‏شود; به عبارت دیگر گرچه بخشى از قرآن را آیات متشابه تشکیل مى‏دهد (بخش اندک) اما تشابه آیات، ذاتى و همیشگى نیست; زیرا قرآن خود، راه تبیین متشابهات را تعیین کرده، و در حقیقت راهکار رفع تشابه را نمایانده است.

    1- التمهید، ج‏3، ص‏9.

    2. هود(11) آیه‏1.

    3. زمر(39) آیه‏23.

    4. ر.ک: المیزان، ج‏3، ص‏20.
    5.افلایتدبرون القرآن ولو کان من عند غیر الله لوجدوا فیه اختلافا کثیرا.

    آخرین موضوعات ارسالی این تالار:


  2. صلوات و تشکر : 3


  3. #2

موضوعات مشابه

  1. ܓ✿ به اين تعارض چگونه پاسخ مى‏دهيد؟
    توسط 88060714 در تالار شبهات
    پاسخ: 5
    آخرين نوشته: 1391/09/07, 08:04 قبل از ظهر
  2. ஜ ╫ تعریف دین
    توسط هندیانی در تالار کلیات
    پاسخ: 4
    آخرين نوشته: 1391/07/18, 09:17 قبل از ظهر
  3. پاسخ: 6
    آخرين نوشته: 1391/03/26, 02:43 قبل از ظهر
  4. پاسخ: 8
    آخرين نوشته: 1390/09/22, 06:27 بعد از ظهر
  5. ஜ ╫ آیا عقل و دین با هم در تعارضند؟
    توسط شيرازي در تالار کلیات
    پاسخ: 0
    آخرين نوشته: 1389/07/29, 04:54 بعد از ظهر

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •