تالار دانشگاه مجازی المصطفی صلی الله علیه و آله دانشگاه مجازی المصطفی صلی الله علیه و آله Arabic English Persian
بازیابی رمز
صفحه 1 از 2 12 آخرینآخرین
نمایش نتایج: از شماره 1 تا 10 , از مجموع 12
  1. #1

    وجوه اعجاز قران




    وجوه اعجاز قرآن
    یکی از معجزات بزرگ خداوند، قرآن کریم است. این کتاب عظیم، جوانب خارق­العاده­ ی بسیاری داشته و دانشمندانی[1]که وارد عرصه­ ی اعجاز قرآن شده ­اند، جنبه­ ها و جوانب بسیاری برای اعجاز قرآن برشمرده­ اند. این وجوه بیشتر در سه بعد اساسی و مهم خلاصه می­شود که عبارتند از:
    1. اعجاز بیانی: بیش­تر به جنبه­های لفظی و عبارات به کار رفته و نظر به ظرافت­های بلاغی دارد؛ البته این نکات و ظرافات در معنا و محتوا نقش اصلی را ایفاء می­کنند.
    2. اعجاز علمی: اشاراتی است گذرا به برخی از اسرار طبیعت که از لابه­ لای آیات قرآن تراوش نموده و اعجاز فوق­العاده­ ی آن مشهود است و دانشمندان با مرور زمان و پیشرفت دانش و قطعیت یافتن برخی نظریه­ های علمی، به این حقایق پی می­برند.
    3.اعجاز تشریعی: قرآن کتاب شریعت و آیینی است که برای اداره ­ی امور زندگی مادی، معنوی و هدایتی بشر در راستای تأمین مصالح دنیوی و اخروی انسانها، نازل شده که در عالم، بی­ نظیر و در نهایت اعجاز می­باشد.[2]

    پي نوشتها
    1- -طباطبايى (علامه)، سيد محمدحسين؛‏ المیزان‏ فی تفسیرالقران، قم‏، جامعه‏ ی مدرسین حوزه علمیه قم‏، 1417ق، چاپ پنجم، ج‏1، ص 59، معرفت، محمد هادی؛ التمهید فی علوم القرآن، قم، موسسه فرهنگی انتشاراتی التمهید، 1386ش، چاپ اول، ج4، ص35، الاتقان فی علوم­ القران ج2، ص228 و...
    2 - اعجاز قرآن از دیدگاه مستشرقان، ص61.

  2. صلوات و تشکر : 3


  3. #2

  4. صلوات و تشکر : 2


  5. #3

    اعجاز تشريعي





    اعجاز تشریعی قرآن
    1. پیشینه­ ی بحث:
    یکی از وجوه اساسی و مهم اعجاز قرآن، اعجاز تشریعی است. این نوع از اعجاز اخیراً در میان مفسران بیش­تر مورد بررسی قرار گرفته که آغاز کننده­ی این اعجاز تشریعی را می­توان، بلاغى در مقدمه تفسیر "آلاء‌الرحمن" دانست و همزمان با ایشان، رشید رضا از اهل سنت و جریان فكرى دیگرى در میان برخى دانشمندان شیعى، چون میرزا‌ مهدى اصفهانى و شیخ مجتبى قزوینى شكل گرفت که مسأله­ی اعجاز تشریعی را مطرح نمودند.1
    2. تعریف اعجاز تشریعی:
    معتقدان به اعجاز تشریعی فهم­های مختلفی از این اعجاز داشته و تعاریف گوناگونی درباره­ی آن ارائه داده­اند. برخی خاصیتی مثل تضاد و تناقض نداشتن و استحکام معنایی را اعجاز تشریعی دانسته 2و برخی از جهت نوآوری­های مفاهیم دینی می­دانند؛ بدین معنا كه قرآن، در دو بخش معارف و احكام راهی پیموده كه تا آن روز، بشریت بدان راه نیافته بود و برای ابدیت نیز بدون راهنمایی دین، دست­یابی به آن امكان­پذیر نیست3و بعضی تنها جنبه­ی دستورالعملی و قانون­گذاری قرآن را اعجاز تشریعی می­دانند4
    پي نوشت ها

    1- دشتی، سید محمود؛ دائره المعارف بزرگ قرآن کریم، مدخل اعجاز قرآن/تشریعی ، قم، بوستان کتاب، 1385هـ، چاپ اول، ج3، ص578 – 5792
    2- السفياني، عابد؛ مقاله­ی الإعجاز التشريعي قاعدة لاستمرار عملية الاجتهاد، سی دی مکتبه الشامله، مجله بیان، شعبان 1410هـ، سال چهارم، ص22.
    3- التمهید فی علوم القرآن، ج6، ص213 و 214.-
    4- دائره المعارف بزرگ قرآن کریم، مدخل اعجاز قرآن/تشریعی، ص578.
















  6. صلوات و تشکر : 3


  7. #4



    3. منکران اعجاز تشریعی:
    در مقابل قائلین، گروهی اعجاز تشریعی قرآن را منکر شده­ و مسأله­ی تحدی را به عنوان دلیل ذکر کرده­اند به این صورت که از جمله شرایط اعجاز، تحدی است، یعنی صاحب معجزه در اعجاز خودش، هماورد و مبارز می­طلبد؛ در حالی­که درباره­ی اعجاز تشریعی تحدی وجود ندارد و در هیچ آیه­ای، خداوند نفرموده که اگر می­توانید تشریعی مانند تشریع قرآن بیاورید؛ فلذا تشریع قرآن جنبه­ی اعجاز ندارد.1 قائلین دو نوع جواب مطرح نموده­اند: یک. آیات تحدی را اشاره به جنبه­ی معنایی قرآن می­دانند نه جنبه لفظی آن؛ چون تحدی اگر مختص به لفظ باشد، قرآن فقط می­بایست برای دانشمندان بلاغت و فصاحت معجزه بوده نه غیر آن؛ در حالیکه این با صریح آیه که فرموده جن و انس را جمع کنید هم نمی­توانید مانند قرآن بیاورید، مخالف است .2
    دو. برخی نیز آیات به خصوصی را اشاره به تحدی در زمینه­ی شرایع و قوانین قرآن و تصحیح کننده­ی اعجاز تشریعی می­دانند. از جمله آیات ذیل که می­فرماید:
    «فَلْیأْتُوا بِحَدیثٍ مِثْلِهِ إِنْ كانُوا صادِقینَ»3«اگر راست مى‏گویند سخنى (نو) همانند آن بیاورند!»

    «اللَّهُ نَزَّلَ أَحْسَنَ الحْدِیثِ كِتَابًا مُّتَشَابِهًا مَّثَانىِ‏َ تَقْشَعِرُّ مِنْهُ جُلُودُ الَّذِینَ یخَشَوْنَ رَبهَّمْ ثمُ‏َّ تَلِینُ جُلُودُهُمْ وَ قُلُوبُهُمْ إِلىَ‏ ذِكْرِ اللَّهِ ذَلِكَ هُدَى اللَّهِ یهَدِى بِهِ مَن یشَاءُ وَ مَن یضْلِلِ اللَّهُ فَمَا لَهُ مِنْ هَاد» 4
    «خداوند بهترین سخن را نازل كرده، كتابى كه آیاتش (در لطف و زیبایى و عمق و محتوا) همانند یكدیگر است، آیاتى مكرّر دارد (با تكرارى شوق‏انگیز) كه از شنیدن آیاتش لرزه بر اندام كسانى كه از پروردگارشان مى‏ترسند، مى‏افتد؛ سپس برون و درونشان نرم و متوجّه ذكر خدا مى‏شود. این هدایت الهى است كه هر كس را بخواهد با آن راهنمایى مى‏كند و هر كس را خداوند گمراه سازد، راهنمایى براى او نخواهد بود!»

    که برخی از پژوهشگران معتقدند، این آیه صریحترین آیه­ای است که می­فهماند، خداوند به علوم معارف و قوانین مستحکم قرآنی تحدی نموده است. 5

    پي نوشت ها
    1- مباحث فی علوم القرآن، ص 320 – 321 به نقل از دائره المعارف بزرگ قرآن کریم، مدخل اعجاز قرآن/تشریعی، ص581.
    2- فسیر المیزان‏، ج‏1، ص59.
    3- الطور/34.
    4- زمر/23.
    5- صانعی، سید مهدی؛ مقاله­ی اعجاز تشریعی قرآن، مجله: مطالعات اسلامی، شماره 60، تابستان 82، ص57.



  8. صلوات و تشکر : 3


  9. #5



    نمونه­ هایی از اعجاز تشریعی
    اکنون به برخی از موارد اعجاز تشریعی می­پردازیم. چنانکه در تعریف آن گفتیم این اعجاز را در دو زمینه­ ی احکام و معارف، می­توان سرایت داد و آیاتی را بیان نمود:

    1. معارف و علوم:
    صفاتی که قرآن برای خداوند بیان فرموده با صفاتی که در کتب پیشین مثل تورات محرّف وجود دارد، بسیار متفاوت است.
    قرآن، خدا را به بهترین وجه وصف نموده، او را مجمع صفات كمال معرفی كرده و از هر زشتی و صفت ناپسندی مبرّا و منزه دانسته است:
    «هُوَ اللَّهُ الَّذِى لَا إِلَاهَ إِلَّا هُوَ عَلِمُ الْغَيْبِ وَ الشَّهَادَةِ هُوَ الرَّحْمَانُ الرَّحِيمُ* هُوَ اللَّهُ الَّذِى لَا إِلَاهَ إِلَّا هُوَ الْمَلِكُ الْقُدُّوسُ السَّلَامُ الْمُؤْمِنُ الْمُهَيْمِنُ الْعَزِيزُ الْجَبَّارُ الْمُتَكَبرِ سُبْحَانَ اللَّهِ عَمَّا يُشْرِكُون‏»1
    «او خدایى است كه معبودى جز او نیست، حاكم و مالك اصلى اوست، از هر عیب منزّه است، به كسى ستم نمى‏كند، امنیت بخش است، مراقب همه چیز است، قدرتمندى شكست‏ ناپذیر كه با اراده نافذ خود هر امرى را اصلاح مى‏كند، و شایسته عظمت است؛ خداوند منزّه است از آنچه شریك براى او قرار مى‏دهند!»
    اما در تورات "خدا" به گونه­ ای ناپسند وصف شده كه خرد آن را نمی­پذیرد. در داستان آدم و حوا خداوند آدم را از خوردن "شجرۀ منهیه" منع نمود، تا مبادا دارای عقل و شعور گردد؛ سپس او را از بهشت بیرون راند، تا مبادا از درخت "حیات جاویدان" نیز بخورد و همانند خداوند زندگی جاودانی یابد؛ یا این كه خداوند در پی آدم آمده بود و آدم در پشت درختان پنهان شده بود و خداوند نمی­دانست که آدم كجاست.2 اینگونه تفاوت­ها نشان می­دهد که معارف قرآنی تا چه میزان از معارف موجود در زمان­های قبل از آن بالاتر می­باشد.3
    درباره­ی پیامبران نیز همین­گونه است. قرآن، انبیای عظام الهی را در والاترین مقام قداست قرار داده و از آنان به نیکی یاد می­کند:
    « إِنَّ اللَّهَ اصْطَفى‏ آدَمَ وَ نُوحاً وَ آلَ إِبْراهيمَ وَ آلَ عِمْرانَ عَلَى الْعالَمين‏»4
    خداوند، آدم و نوح و آل ابراهیم و آل عمران را بر جهانیان برگزید.»

    این گونه تعبیرها در مورد پیامبران و اولیای الهی مخصوص قرآن است؛ اما در سایر متون تعبیرات ناروا در این زمینه زیاد به چشم می­خورد؛ مثلاً درباره­ی حضرت نوح نوشته­ اند: او شراب­خوار مستی بود كه از شدت بیهوشی برهنه و مكشوف­ العوره در میان چادر افتاده بود.5 و عبارات ناروای دیگری که در کتاب مقدس وجود دارد.6

    پي نوشت ها
    1- حشر/22-23.
    2- ر ك: سفر پيدايش، باب سوم/12ـ1.
    3- التمهید فی علوم القرآن، ج6، ص242.
    [4- آل عمران/33.
    5- سفر پيدايش، باب 9/24ـ18.
    6- التمهید فی علوم القرآن، ج6، ص242- 244.

  10. صلوات و تشکر : 3


  11. #6



    2. تشریع و قانون­گذاری:انسان همیشه درباره اینکه چگونه باید زندگی کند، در ذهنش سؤالاتی داشته که در پی پاسخ دادن به آن­ها بوده است. پاسخ­های انسانی همیشه ناقص بوده و تمام جوانب زندگی انسان را در بر نمی­گیرد؛ اما قوانین الهی که در قرآن کریم ذکر شده، تمام ابعاد فردی، اجتماعی و الهی زندگی بشر را در نظر می­گیرد و از همین جهت از تمام قوانین بشری پیشرفته­تر و عادلانه­تر است.1 برخی از این قوانین مترقی قرآنی عبارتند از:1. در اسلام همه در نظر و عقیده آزادند: «لاإِكْراهَ فِي الدِّينِ قَدْ تَبَيَّنَ الرُّشْدُ مِنَ الْغَيِّ...»2
    « در قبول دين، اكراهى نيست.» 2. تکالیف و احکام قرآن تماما در حد و توان بشر و برای او آسان است:«لايُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْساً إِلاَّ وُسْعَها...»3 «خداوند هيچ كس را، جز به اندازه تواناييش، تكليف نمى‏كند.» 3. انسان­ها همه برابرند و ملاک برتری تقواست؛ قرآن با تشریع این ماده، تمام برتری­ها و فزون طلبی را از ریشه برمی­کَند و تنها دانش و پرهیزگاری را ملاک فضیلت و برتری قرار می­دهد:4«يَأَيهُّا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْنَاكمُ مِّن ذَكَرٍ وَ أُنثىَ‏ وَ جَعَلْنَاكمُ‏ْ شُعُوبًا وَ قَبَائلَ لِتَعَارَفُواْ إِنَّ أَكْرَمَكمُ‏ْ عِندَ اللَّهِ أَتْقَاكُمْ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِير»5«اى مردم! ما شما را از يك مرد و زن آفريديم و شما را تيره‏ها و قبيله‏ ها قرار داديم تا يكديگر را بشناسيد (اينها ملاك امتياز نيست،) گرامى‏ترين شما نزد خداوند با تقواترين شماست خداوند دانا و آگاه است‏»6

    پي نوشتها

    1- التمهید فی علوم القرآن، ج6، ص 261.
    2- بقرة/256.
    3- بقره/ 286.
    4- اعجاز قرآن از دیدگاه مستشرقان، ص83.
    5- حجرات/13.
    6- مقاله اعجاز تشريعي ، روح الله رضايي ، پژوهشكده باقرالعلوم

  12. صلوات و تشکر : 2


  13. #7





    نويسنده: آيت الله محمد هادي معرفت



    منبع:


    كتاب علوم قرآني

    انديش مندان در مورد اعجاز قرآن بحث هاى دامنه دارى كرده و در اين زمينه ابعاد گوناگونى را مـطـرح كـرده انـد البته در اين موضوع برخى اختلاف نظرها نيز وجوددارد پيشينيان به گونه اى انـديـشـيـده انـد و مـتاخرين به گونه ديگر و چيزهايى بر اقوال گذشته افزوده اند ذيلا به نظريات گوناگون در باب اعجاز قرآن اشارت مى شود:

    1- ارباب ادب و سخن دانان عرب , اعجاز قرآن را در گرو فصاحت و بلاغت والاى آن دانسته اند رسا بودن بيان و روان بودن عبارات كه در چينش واژه ها رعايت شده و گزينش كلمات كه دقيق انجام گرفته , نظم كلمات كه هر يك در جاى مناسب خود قرار گرفته , آن چنان تركيبى به وجودآورده كـه از لـحـاظ تـعـبـيـر و آواى الـفـاظ وكلمات بافتى به هم پيوسته و پيوند خورده فراهم آورده به گونه اى كه گويى سرتاسرهر آيه و سوره , واحد منسجمى را تشكيل داده و غير قابل تفكيك اند, تـمـامـى ايـن هـابـر قـدرت و قـوت ايـن سخن الهى دلالت دارند به علاوه , ويژگى هاى كلمات انتخاب شده به گونه اى است كه جابه جايى كلمات يا تبديل آن ها هرگز امكان پذير نيست اين سرى اسـت كـه بـزرگان علم و ادب به آن پى برده و گفته اند: هرگاه كلمه اى از قرآن را ازجاى خود بـردارى , آن گـاه تمامى لغت عرب را جستجو كنى تا كلمه ديگرى را بتوان جاى گزين آن نمايى هـرگز نخواهى يافت زيرا كلمه ديگرى كه هم از لحاظ معنا ومحتوا, و هم از لحاظ آوا و هماهنگى بـا كـلـمـات رديـف يافته آن (كه دو طرف آن قرارگرفته اند) با آن , يكى باشد يافت نمى شود اين مـى رسـاند كه در كلمات انتخابى هرجمله و جمله هاى انتخابى هر آيه , آن اندازه دقت به كار رفته كـه از تـوان بـشر بيرون مى باشد, زيرا اين گونه رعايت دقيق كلمات و جملات انتخابى , به احاطه كامل وحضور ذهنى بالفعل نياز دارد و انسان هر اندازه كه در شناخت ويژگى هاى لغت پيش رفت كرده و آمادگى داشته باشد, اين گونه احاطه وسيع و حضور ذهنى دائم نخواهد داشت , و احيانا ـ هـرچـنـد كـه قـوى و نيرومند باشد ـ اشتباه مى كند و واژه ها ياجملاتى را به كار مى برد كه مورد خرده گيرى قرار مى گيرد اين خاصيتى است كه درنوع سخن سرايان آزموده و عبارت پردازان با سـابـقـه يـافت مى شود ولى قرآن ـ با آن گستردگى و طول زمان نزول ـ بر همان قوت و قدرت كلامى خود استوار و يك سان است .

    درباره دقت در چينش و انتخاب حساب شده كلمات گفته اند: ((لو انتزعت منه لفظة ثم ادير بها لغة العرب كلها على ان يوجد لها نظير في موضعها الخاص لم يوجدالبتة)) ((1)) .



  14. صلوات و تشکر : 2


  15. #8



    - اسـلـوب بيان و سبك و شيوه نظم قرآن , جمله بندى ها و چينش الفاظ وعبارات , در قالبى نو و اسـلـوبـى تازه بر عرب عرضه شده , كه كاملا بى سابقه بوده وپس از آن نيز كسى مانند آن نياورده اسـت بـا ايـن كـه اين گونه نظم و تاليف كلام تازگى داشت , ولى از چارچوب اسلوب هاى كلامى عـرب بـيـرون نـبـود انـواع كـلام كـه در مـيـان فـصحاى عرب متداول بود يا شعر است يا نثر يا سجع ((2)) , كه هر يك داراى محاسنى و در كنار آن نيز معايبى بود.

    حسن شعر در گيرا بودن آن است كه مايه جذب و نفوذ در اعماق قلب مى گردد,ولى قيد قافيه و رعايت وزن خاص , آزادى صاحب سخن را تا حدودى سلب مى كند حسن نثر در آزاد بودن صاحب سـخـن اسـت هرگونه كلمات و الفاظى كه متناسب با معناى مراد خود مى داند آزادانه انتخاب و بـه كـار مـى بـرد, ولى آن گيرايى وجذبه شعرى را ندارد سجع گرچه احيانا به ظاهر زيبا است و يـك گـونـه هـنـرنـمـايـى سخن ورى به شمار مى رود, ولى تكلف و دشوارى و احيانا به كار بردن كلمات نامناسب , از زيبايى آن مى كاهد.


    قـرآن مـيان اين سه نوع كلام جمع كرده , داراى محاسن هر يك و فاقد معايب آن هامى باشد اين از شگفتى هاى سبك قرآنى است جذابيت شعر, هم راه با آزادى كامل نثر و زيبايى سجع بدون تكلف را دارا مـى باشد اين ويژگى عجيب براى سخن دانان وسخن سنجان عرب از همان آغاز آشكار بوده و هم واره براى علماى ادب مشهودبوده است .


    بـسيارى از بزرگان علم و ادب , برجسته ترين جنبه اعجاز قرآن را در همين جهت ياد كرده اند, از جـمـله , شيخ عبدالقاهر جرجانى , سكاكى و راغب اصفهانى , كه درجاى خود آورده ايم پيش از اين نيز سخنان بزرگان عرب را يادآور شديم , از جمله سخن وليد كه گفته بود: ((ان له لحلاوة , و ان عليه لطلاوة و انه يعلو و ما يعلى)).

  16. صلوات و تشکر : 2


  17. #9



    3- متاخرين افزوده اند كه اين نظم و شيوه سبك چنان صورت گرفته كه نغمه آفرين و داراى آواى جـان بخش و روح افزا است هماهنگى حروف هر كلمه نسبت به حروف كلمات هم رديف آن , چنان هـم سـاز و دم سـازنـد كه از آهنگ هاى وزين ونواهاى متين و افسون گر حكايت دارد تمامى انواع جذبه هاى شعرى در اين نثرمسجع جلوه گر است .


    جمله بندى هاى كوتاه و بلند قرآن به گونه اى تنظيم يافته كه با الحان و نغمه هاى صوتى هم گون مـى بـاشد و تا قارى و تلاوت كننده قرآن با آهنگ هاى والاى صوتى آشنايى نداشته باشد نمى تواند آن گـونـه كه جمله بندى هاى قرآن شكل يافته , تلاوت نمايد اين حقيقتى است كه از روز نخست , پيامبر اكرم (ص) بدان تصريح فرموده وائمه هدى (ع ) برآن تاكيد داشته و امروزه به خوبى به آن پى برده اند (تفصيل آن در((التمهيد)) ج 5 بيان شده است).


  18. صلوات و تشکر : 2


  19. #10



    4- مـهم تر از همه , قرآن شامل معارف عاليه و تعاليم حكيمانه اى است كه تا آن روز, در توان بشريت نـبوده كه بدان دست يابد و كسى را ياراى چنين انديشه هاى بلندى نبوده است ژرف نگرى و عمق بـينش آورده هاى قرآن , براى بشريت بى سابقه بود: شناخت هاى شگرف قرآن از راز هستى و اسرار وجـود, شرح و بسط آن درمعرفت صفات جمال و جلال , علت آفرينش جهان و انسان , ودايع الهى كـه در نـهـادانـسـان نـهـفـتـه اسـت , از كـجـا آمده و چرا آمده و به كجا مى رود, هدف و مقصد نـهـايى چيست , مسايلى هستند كه تا آن روز به آن خوبى كه قرآن بيان داشته آشكار نبودبعداز آن هم در سايه تعاليم قرآن راه رسيدن به اين حقايق براى انسان باز گرديد.


    هـمـين حقايق ارائه شده از جانب قرآن , والاترين جنبه اعجاز آن را مى رساند بامختصر مراجعه به انـديـشـه هـاى سـامـان نيافته انسان آن روز و مقايسه آن با معارف قرآنى و نيز گفته هاى متضاد انـديـش مـندان برون دينى امروز, به خوبى برترى تعاليم قرآن و دليل اعجاز آن روشن مى گردد (شرح آن در ((التمهيد)) ج 6 آمده است).

  20. صلوات و تشکر : 2


صفحه 1 از 2 12 آخرینآخرین

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •