تالار دانشگاه مجازی المصطفی صلی الله علیه و آله دانشگاه مجازی المصطفی صلی الله علیه و آله Arabic English Persian
بازیابی رمز
صفحه 1 از 2 12 آخرینآخرین
نمایش نتایج: از شماره 1 تا 10 , از مجموع 11
  1. #1

    ۞اصول قراءت نافع۞




    اصول قراءت نافع
    امام القراءة نافع بن عبدالرحمن المدنی اصفهانی، دومین چهره از قراء مدینه ( 70 ـ 169 هـ ق )
    راویان او : 1 ـ ابوموسی عیسی بن مینا المدنی معروف به قالون ( م 220 هـ ق )
    2 ـ ابوسعید عثمان ابن سعید المصری ملقب به ورش ( 110 ـ 197 هـ ق ) که هر دو بدون واسطه از نافع روایت کرده اند، و اختلاف در روایت آندو زیاد است .
    بسم الله: نافع درابتداء از اول هر سوره بسم الله را خوانده، بر طبق رسم الخط مصاحف جز سوره توبه که بدون بسم الله نازل شده است . و مثل همه قراء، در ابتدای به قراءت از اواسط سوره ها گفتن بسم الله را جایز دانسته . اما بین دو سوره، هنگام وارد شدن از سوره ای به سوره دیگر، نافع به روایت قالون بسم الله را برای فصل بین دو سوره خوانده، ولی روایت ورش سه وجه دراد، یا بسم الله را گفته، یا با سکت بدون بسم الله خوانده و یا بدون بسم الله آخر سوره را به اول سوره بعدی وصل نموده است .
    تبصره :
    آنانکه سکت بین دو سوره را برای ورش روایت کرده اند، در بین چهار سوره الزهر ( مدثر به قیافه ) ( فجر به بلد ) ( انفطار به تطفیف ) و ( عصر به همزه ) به فصل با بسم الله، و آنانکه به وصل روایت کرده اند بین این چهار سوره را به سکت از ورش روایت کرده اند .
    میم جمعی :
    روایت ورش از نافع، میم جمعی را فقط اگر بعد از آن همزه متحرک باشد، صله واوی داده، مانند : اَنْذَرْتُمُو اَم مِنْهُمُوا اُمِیونَ ـ اَنْفُسُکُمُو اِذْ تُدْعَونَ، البته با اشباع مدی که حاصل می شود . و قالون در میم جمعی که بعدش هر حرف متحرک باشد، دو وجه دارد یکی صله واوی،دیگر به سکون آن روایت کرده است .
    مدود :
    قالون به قصر و توسط منفصل و توسط متصل، و ورش باشباع منفصل و متصل ( شش حرکت ) از نافع روایت کرده اند، و ورش مد بدل را که مخصوص به اوست از نافع روایت کرده، و آن موقعی است که حرف مد بعد از همزه بیاید، و در تحقیق همزه، یا مغیر به تسهیل، یا نقل، یا ابدال، فرقی نمی کند مثل : ءمَنَ ـ ایماناً ـ اُوتِی ـ وَالاخِرَة ـ هولاءِ الهَةً ـ ءَالَهَتُنا مِنَ السَّماءِ ءایةً . و مقدار مد بدل سه وجه دارد : قصر ـ توسط ـ مد، که آنرا تثلیث بدل گویند . و استثناء کرده از آنها :
    1 ـ کلمه اسرائیلَ ـ یؤاخِذُ و سایر متصرفات آن مثل لا تُواخذنا 2 ـ هرگاه قبل از همزه حرف ساکن صحیح متصل به آن باشد . مثل مَسئُولاً ـ مَذئُوماً ـ القُرانَ 3 ـ هرگاه همزه برای ابتداء کلمه آورده شده، مثل ایتِ ـ ایذِنْ ـ اُؤتُمِنَ 4 ـ وقتی حرف مد بعد از همزه بدل از تنوین باشد، که در حال وقفی اتفاق می افتد . مثل : دُعاءً ـ غثاءً خَطاءً .

  2. #2



    تبصره :
    در کلمه ءَالانَ ( یونس 91 / 51 ) که همزه استفهامی دارد، به قصر مد بدل از ورش روایت کرده اند، ( البته منظور همزه و الف دوم است زیرا اولی مد لازم می باشد ) . و در کلمه الانَ که همزه استفهامی ندارد تثلیث بدل جایز است . و دیگر کلمه اَهْلَکَ عادَ الاوُلی ( نجم . 5 ) مد بدل را به قصر روایت کرده اند، _ البته در الاُولی مکانهای دیگر تثلیث بدل جاری است )، و بعضی از محققین در این دو مورد هم از ورش به جایز بودن مد بدل ذکر کرده اند .

  3. #3



    مدلین :
    واو و یاء ساکن، ماقبل مفتوح را حرف لین گویند . بعد از هر یک از این دو حرف اگر همزه بوده، و در یک کلمه واقع شوند . ورش در حال وصل یا وقف، به توسط و طول مد داده است، اگر چه حرف لین با همزه در وسط کلمه باشد، مثل شَیئاً ـ کَهَیئَةِ ـ الطَّیرِ ـ لاتَیأَسَوا ـ سَوءَةَ اَخی، یا در آخر کلمه، مثل : شَیئَ ـ ظَنَّ السَّوءِ . و هر گاه پس از حرف لین روی حرفی غیر از همزه سکون باشد، سه وجه برای ورش جایز است، قصر ـ توسط ـ طول .
    در کلمه سَوءات، که در چهار موضع آمده ( سه در اعراف، یک در طه ) محققین از علمای فن، برای ورش به دو وجه : قصر ـ توسط در لین ذکر کرده اند، ولی اگر به قصر خوانده شود در مد بدل بعد، تثلیث ( قصر ـ توسط ـ طول ) جایز است . و در توسط مدلین، بایستی در مد بدل به توسط اکتفا کرد . و در کلمه اَلمَوْؤُدَةُ، سه وجه بدل بحال خود باقی است .
    هاء ضمیر :
    روایت قالون از نافع در کلمات یُؤَدِّهِ اَلیکَ ( دو جا آل عمران ) و نُؤتهِ مِنها ( دو جا آل عمران ) ( و یک موضع شوری ) و نُوَلِّهِ ما تَولّی و َ نُصْلهِ ( نساء ) و اَرْجِهِ وَ اَخاهِ ( اعراف ـ شعرا ) و یتَّقِهِ ( نور ) فَاَلقِهِ ( نمل ) به اختلاس کسره هاء در این یازده موضع روایت کرده است، ولی ورش با شباع هاء کنایه در آنها خوانده است . و در فیه مُهاناً ( فرقان ) نافع به کسر هاء بدون صله خوانده است، و در مَنْ یأتِهِ مُؤمِنَاًً ( طه ) از قالون به دو وجه روایت شده : کسر هاء به قصر یا اشباع آن، ولی ورش باشباع فقط . وَیرْضَهُ لَکُم ( زمر 8 ) را نافع مثل عاصم خوانده است . و در ما اَنْسانیه ( کهف ) وَعَلیهِ اللهَ ( فتح ) را نافع به کسر هاء کنایه در آنها خوانده است .

  4. #4



    همزه مفرده :
    در هر کلمه ای که همزه مفرده ساکن، و در مکان فاء الفعل باشد، ورش ( مثل سوسی و ابوجعفر ) آن همزه را در هر حال، بدل به حرف مدی از جنس حرکت ماقبل آن می نماید، مثل : یؤمِنُونَ ـ مامُون ـ فاتُو ـ اَلَّذیِ اوتُمِنَ اِلَی الهُدیَ أْتِنا ـ لِقّاءَ ناایتِ .
    استثناء : از نظر ورش باب ایواء و مشتقات آن از این قاعده مستثنی هستند . مَأوی ـ مَأویهم ـ مَأواهُ ـ مَأویکُم ـ فَأووا ـ تُؤوی ـ تُؤویهِ . و در سه کلمه : بِیر ـ بِیسَ ـ الذیب که همزه ساکن عین الفعل است به ابدال خوانده . و دیگر همزه فاء الفعل مفتوح را که بعد از ضمه واقع شده، ورش همزه را تبدیل به واو خالص می نماید، مثل : مُوَجَّلاً ـ مُوَذِّنٌ ـ یواخِذُکُم ـ یوَیدُ . ورش کلمه لِئَلّا را بدل به یاء نموده است . و همزه بعد از یاء اِنَّما النَّسیئُ زیادَةٌ ( توبه ) را بدل به یائ و در یاء، قبلی ادغام کرده است : انَّما النَّسِیئُ .
    و در تمام موارد یاد شده همزه مفرده روایت قالون از نافع به تحقیق آنهاست .
    نافع کلمه اَلنَّبی را به هر صورت که باشد با همزه می خواند : اَلنّبیءُ ـ نَبیئاً ـ النَّبیؤُنَ ـ الاَنبِئاءُ ـ اَلنُّبوءةَ . و قالون در دو موضع آنرا به یاء مشدد خوانده : لِلنّبیِّ اِنْ اَرادَ ـ بُیوت النّبِیِّ الّا اَنْ ( احزاب 50 ـ 52 ) ولی بر آنها به همزه وقف نموده است . و کلمه مِوصَدَة ( بلد ـ همزه ) را نافع به ابدال و الصّابئینَ ـ و الصّابئُونَ خوانده است . و نافع کلمه هُزُءَاً و کُفُؤاً را با همزه خوانده است .
    اگر بعد از کلمه اَنا همزه قطع مضموم یا مفتوح آید نافع آنرا در وصل به الف می خواند مثل اَنا اُحْیی_ اَنا اَوَّلُ المُسلِمینَ و مدّ آن منفصل است، و اگر بعد از کلمه اَنا همزه مکسور آید، روایت قالون بخلف عنه به الف است . اِنْ اَنااِلّا .

  5. #5



    نقل و حذف :
    هر گاه قبل از همزه قطع، حرف ساکنی غیر از حروف مدّی باشد، ورش حرکت همزه را به ساکن ماقبل داده، و همزه را حذف کرده، و این قاعده را نقل و حذف، و باختصار نقل گویند . مثال : کُفْو اَنَ اَحَدٌ ـ مَنْ امَنَ ـ الاَرضَ ـ قَدَ افْلَحَ ـ قالَت اُولیهُمْ ـ تَعالَوَ اتْلُ . و به روایت قالون نقل و حذف نیامده، مگر کلمه اَلانَ (دو موضع یونس) که نقل حرکت همزه دوّم به ل و حذف همزه، قراءت نافع است . دیگر عادَ الّاوُلی ( نجم 50 ) که نافع به نقل حرکت همزه الاولی به ل قبل و حذف همزه، و ادغام تنوین عاداً در آن عادَالّاولی خوانده . وجه دیگری برای قالون هست که بعد از ل مضمومه، همزه ساکنه آورده، عادَالُّؤْلی، ودرابتداء به اَلُْاولی، ورش دو وجه اَلُولی با تثلیث بدل، و لُولی بدون همزه وصل و فقط قصر در بدل . و برای قالون سه وجه : اَلاُولی اَلُؤْلی ( همزه وصل و بعد لام مضمومه و بعد همزه ساکنه ) ـ لُوءْلی ( بدون همزه وصل )
    قاعده در موقع شروع به کلمه ای که اول آن لام تعریف و بعد آن همزه قطع بوده، مثل : اَلاُولی ـ اَلاخِرَه ـ اَلاِنْسانْ نقل و حذف شده، دو وجه است : 1 ـ ابتداء به همزه وصل و رعایت نقل بعد آن، اَلُولی ـ اَلاخِرَة ـ اَلِنْسان 2 ـ ابتداء به حرکت عارضی ل : لُولی ـ لاخَرِة ـ لِنْسانَ . و در بِئْسَ لِسْمُ الْفُسُوقُ ( حجرات )، این قاعده، ابتدا به کلمه اَلإسْمُ جاری است اَلِسْمُ یا لِسْمُ . و دیگر رِِدْأً یصَدِّقْنی ( قصص ) که حرکت همزه رِدءاً در قراءت نافع به ساکن قبل داده شده و همزه حذف گردیده در وقف بر آن تنوین ابدال به الف می شود رِِدا .
    و در کتابِیه اِنّی ( الحاقه 18 ) نافع به سکون هاء سکت و تحقیق همزه خوانده، واضح اینست و وجه دوم ورش نقل و حذف است . و در این صورت هاء مالِیةْ هّلکَ بایستی ادغام شود . و در صورت عدم نقل و تحقیق همزه، در هاء مالیه سکت لازم است .
    نافع، در چهار موردی که عاصم به روایت حفص به سکت خوانده : عِوَجاً قَیماً ـ مَرقَدِنا هذا ـ مَن راقٍ ـ بَلْ رانَ را به ترک سکت و ادغام نِ و لِ در راء بعد آنها خوانده است .

  6. #6



    اجتماع دو همزه در یک کلمه :
    که همزه اول حتماً مفتوح ولی همزه دوم یا مفتوح، یا مکسور، یا مضموم خواهد بود، مثل : ءَاَنْذَرْتُهُم ـ ءَاَلِدُ ـ ءَاِذا ـ اَئِنَّکَ ـ ءَاُنْزِِلَ ـ ءَاُلقِی، قراءت نافع در هر سه قسم به تسهیل ( بین بین ) همزه دوم است . و به روایت ورش، در هر دو مفتوح آن وجه دیگری است، و آن ابدال همزه دوّم به الف است، که اگر بعد آن ساکن باشد با مد اشباع خواهد بود، مثل ءانْذَرْتَهُمْ و اگر متحرک باشد به قصر ءالِدُ، و روایت قالون در هر سه قسم، فقط تسهیل است با ادخال الف فصل بین دو همزه، و در لفظ اَئِمَّةِ که در پنج موضع قرآن آمده، تسهیل همزه دوم بدون ادخال و وجه دوم آن، ابدال همزه به یاء مکسوره قراءت نافع است .

    استثناء : در ءاَمَنْتُم ( اعراف ـ طه ـ شعرا ) و ءَالِهَتُنا (زخرف) منع ابدال به روایت ورش، و منع ادخال به روایت قالون در آنها شده، ( همانطور که در وقف بر ءَاَنتَ منع ابدال شده ) برای اجتناب از وجود سه ساکن متوالی که ممنوع است .

    در موقعیکه همزه استفهام مکرر شده مثل : ءَإذاکُنّا تُراباً ءَاِنّا قراءت نافع در استفهام اول و اخبار ( حذف همزه استفهام در دوّم است، امّا در سوره نمل 67 و عنکبوت 29-28 به عکس یعنی اخبار در اول و استفهام در ثانی خوانده است.
    در اَشَهِدوُِا ( زخرف 19 ) که قراءت نافع با دو همزه ءَاُشهِدوُا به همزه مفتوحه محققه و همزه مسهله مضمومه و اسکان ش است، روایت قالون بخلف عنه با ادخال الف فصل بین دو همزه است .
    اجتماع دو همزه قطع در دو کلمه :
    همزه اول در آخر کلمه ای و دوّمی در اول کلمه بعدی قرار گرفته باشد مثل : جآءَ اَمْرَنا ـ جاءَ اِخوَةُ ـ جاءَ اُمَّةً : اگر متفق در حرکت باشد، روایت قالون در هر دو مفتوح، حذف یکی از دو همزه است، حال اگر محذوف اولی باشد، مد آن منفصل، و اگر دوّمی باشد مد آن متصل است . و اگر هر دو مسکور، یا مضموم باشند، به تسهیل همزه دوم است ( همزه مسکوره بین همزه و یاء ـ مضمومه بین همزه و واو ) و در حرف مد قبل از همزه مسهله، توسط یا قصر جایز است . در بِالسّوء الّا ما رَحِمَ رَبّی ( یوسف ) ابدال همزه اوّل به واو، و ادغام آن در واو قبلی، با یک واو مُشَدَّد و تحقیق همزه بعد خوانده است . بِالسُّوِّ اِلّا .
    اما روایت ورش : اگر متفق در حرکت باشند، مثل جاءَ اَمْرنا ـ مِنَ السَّماءِ اِنْ ـ اَوْلیاؤُِِ اُولئِکَ، به دو وجه است : تسهیل همزه دوّم که مجانس با حرکت آن ادا می گردد، و یا ابدال آن که همزه دوم بحرف مدی مجانس با حرکت همزه اوّل تبدیل می شود ،و حرف بعد از ابدال، اگر متحرک به حرکت اصلی باشد به قصر، و اگر متحرک به حرکت عارضی باشد اشباع یا قصر جایز است، و این در : البِغاءِ اِن ( نور ) مِنَ النّساءِ اِنِ اتّقَیتُنَّ ـ لِلنّبئِ اِنَ اَرادَ ( احزاب ) که نون ساکنه در آنها به نقل و حذف یا رهائی از دو ساکن، حرکت یافته است .
    و اگر حرف بعد از ابدال ساکن باشد، مد حاصله از ابدال، به اشباع خواهد بود . و برای ورش در جاءَ الَ لُوط ـ جاءَ الَ فِرْعَونَ 5 وجه است : تسهیل همزه دوم با قصر و توسط و مد در الف بعد از آن برای مد بدل که به تسهیل تغییر کرده، و ابدال با قصر و مد . و در هؤلاء اِن کُنتُم صادقین (بقره) عَلَی البِغاءِ اِن اَرَدنَ ( نور 33 ) به ابدال همزه دوم به یاء مکسوره که در اولی سه وجه، و در دوّمی چهار وجه می شود : تسهیل همزه دوم و ابدال آن با مد و قصر، و ابدال به یاء مکسور .
    و اگر دو همزه د رحرکت مختلف باشند :
    بنابر قراءت نافع، الف : اگر همزه اول مفتوح و دومی مکسور یا مضموم باشد، مثل : تَفئَ اِلی ـ جاءَ اِخْوَِةُ ـ جاءَ اُمَّةً رَسُولُها به تسهیل ( بین بین ) همزه دوم صحیح است . ب : اگر همزه اول مضموم و دوم مفتوح باشد، مثل : لَوْ نَشاءُ اَصَبْنا ـ یاسَماءُ اَقْلِعی به ابدال همزه دوم به واو خالص است . ج : اگر همزه اول مکسور، و دوم مفتوح باشد . مثل : مِنَ السّماء اَیةً ـ هؤلاءِ اَهْدی، همزه دوم ابدال به یاء خالص می شود . د ـ اگر همزه اول مضموم و دومی مکسور باشد، مثل : ما مَسَّنِی السّوءُ اِن ـ مَنْ یشاءُ الی، به دو وجه : تسهیل همزه دوم، یا ابدال آن به واو خالص صحیح است .

  7. #7



    تبصره : قاعده تسهیل و ابدال همزه در موقعی اجرا می شود، که هر دو به وصل خوانده شوند، در غیر این صورت لازمه اش تحقیق خوانده همزه است و اگر بین دو همزه به وصل حرف دیگری فاصله باشد مثل: السُّوای اَنْ هر دو به تحقیق خوانده می شوند .

  8. #8



    ادغامات :ورش دال قد را در ض ـ ظ ادغام کرده، مثل : فَقَد ضَّلَّ ـ فَقد ظَّلَمَ . و تاء تأنیث را در ظ، مثل : حُرِمَت ظُّهُورُها و نون در واو یس و القرآن را تنها به ادغام ولی ن و القلم را بدو وجه، اظهار یا ادغام، و ث را در اذ یلهث ذلک ( اعراف ) و ب در نزد م ارکب معنا ( هود ) ورش هر دو را به اظهار، و قالون بخلف عنه، به دو وجه اظهار وادغام آن را خوانده است .
    و ادغام ذ در ت اِتَّخذتُّم و سایر صیغ آن قراءت نافع است . در یعذِّبْ مَنْ یشاءُ ( بقره 283 ) که نافع هم به جزم ب خوانده است . ورش به اظهار و قالون به ادغام قراءت کرده اند . ق در : اَلَم نَخْلُقْکُم ( مرسلات ) را همه قراء به ادغام خوانده اند . همچنین ادغام ل در ر مثل : قُل رَّبّی .

  9. #9



    تفخیم و تغلیظ

    روایت ورش در مورد راءات ـ هر راء مفتوح یا مضموم اگر قبل از آن یاء ساکنه . یا کسره، در یک کلمه و متصل بآن باشد به روایت ورش ترقیق می شود، مثل : فَالْمُغیراتُ ـ فَتَحْریرُ ـ لا ضَیرَ ـ بَشیراً ـ نَذیراً ـ تُعَزِروُهُ ـ تُوَقّروُهُ ـ نَخِرَةً ـ ناضِرَةً ـ حَصِرتْ . و اگر یاء ساکنه و کسره منفصله باشد، مثل : فی رَیبٍ ـ بِرُؤُسِکُمـ بِرَسُولِه، یا یاء ماقبل ساکن نباشد . مثل : الخِیرَةُ یروْنَ راء تفخیم می شود .
    اگر بین کسره لازم و راء در یک کلمه حرف ساکنی قرا رگرفته باشد، باز در ترقیق راء اثر ندارد، مثل : وِِْزرَکَ ـ ذِکْرَکَ : ـ اَلْمِحْرابَ ـ سِدْرَةُ ـ اِجْرامی ـ الذِّکْرَ ـ سِحْرٌ .
    ولی اگر حرف ساکن فاصل از حروف استعلا باشد، مانع ترقیق راء شده و تفخیم آن صحیح است، مثل : مِصْرَ ـ اِصْراً ـ قِطْراً ـ فِطرَتَ اللهِ ـ وِ قْراً، و از این قاعده حرف خ مستثنی، و آنرا مانع ترقیق نشمرده است، پس راء در اخراجاً ترقیق می شود .
    و راء در اسماء اعجمی، مثل : ابراهیم ـ اسرائیل ـ عمران مفخم است، و همچنین وقتی در کلمه ای راء تکرار شود . مثل : ضِراراً ـ مِدراراً ـ اِسراراً ـ فِراراً، برای متعادل بودن کلمه هر دو را تفخیم کرده، ولی در کلماتی مثل : سِرّاً ـ اَلْبِرُّ که ساکن ماقبل در آن ادغام باشد . در ترقیق آن خلافی نیست . و همچنان ورش راء اِرَمَ ذاتُ الْعِمادِ ( فجر ـ 7 ) را ترقیق، و به ترقیق راء اول بِشَرَرٍ ( مرسلات ) برای هم آهنگی با راء بعدی اقدام نموده است .
    از ورش روایت شده تفخیم و ترقیق در 6 کلمه ذِکْراً ـ سِتْراً ـ حِجْراً ـ اَمْراً ـ وِِزْراً ـ صِهْراً ـ و تفخیم آنها ارجح است . و در کلمه حَیران که به تفخیم و ترقیق آن از ورش روایت شده، ترقیق ( اصل قاعده ) ارجح است .
    ورش راء متحرک ماقبل مکسور، یا راء متحرک ماقبل ساکن ماقبل ماقبل مکسور، که با فاصله الف به حرف استعلا برسد : مثل : فِرْقَةٍ ـ فِراقِ ـ صِراطٍ ـ اِشراقٍ ـ اِعراضاً را تفحیم نموده است، مشروط بر آنکه در یک کلمه باشد، و در کلمه فِرْقٍ کَالطّوْدِ ( شعرا ) برای همه قراء دو وجه است، ولی ترقیق احسن است . در وقف بر راء مکسوره، وقتی قبل از الف ممال قرار گیرد ترقیق صحیح است، مثل : کِتابَ الاَبرارِ ـ مِنْ اَنصار.ِ
    روایت ورش در مورد لامات ـ ورش هر لام مفتوح مخفف یا مشدد را اگر بعد از سه حرف : ص ـ ط ـ ظ ـ واقع شود، و این حروف سه گانه، خود ساکن یا مفتوح باشند، تغلیظ نموده است، مثل : الصّلوةَ ـ مُفَصّلاتٍ ـ یصَلَّبوا ـ یصلی ـ الطّلاق ـ اَطَّلَع ـ اَظْلَمَ ـ ظَلّلْنا ـ مَطْلَعِ ـ و قاری باید از تفخیم لام و دوم در ظَلّلنا ـ فَیظْلَلْنَ و امثال آن بر حذر باشد .
    تبصره :
    کلماتی که بعد از صاد و لام مفتوح، الف منقلب از یاء باشد، و در آخر آیه نباشد، مثل : یصلیها ـ یصلی در اینگونه کلمات که ورش فتح و تقلیل دارد، معلوم است که اجتماع تغلیظ و تقلیل نمی شود . فتح با تغلیظ ل و تقلیل با ترقیق آن همراه است . و در کلماتی که بین ط و ل ـ ص و ل ـ الف حائل باشد، مثل اَفَطالَ ـ فِصالاً ـ یصّالِحا، تغلیظ و ترقیق ل روایت شده که تغلیظ ارجح است . و در اَفَغَیرَاللهِ ـ لَذکْرِاللهِ و امثال آن تغلیظ جلاله با وجود ترقیق راء قبل آن محفوظ است . و در وقف بر کلماتی مثل : یوصَلُ ـ فَلمّا فَصَل ـ فَصْلْ ـ بَطَلْ ـ ظُلَلْ ـ اصح وجه تفخیم ل در وقف بر آنهاست .

  10. #10



    فتح و اماله و تقلیل :
    قالون کلمه هارٍ ( توبه ـ 110 ) را اماله کبری نموده، و در التَّوریة هر جا بیاید به فتح یا تقلیل روایت کرده و هاء و یاء را در کهیعص به فتح یا تقلیل خوانده ( در شاطبیه نیامده ولی آنرا از قالون صحیح دانسته اند ) . و کلمه مُجریها ( هود 41 ) از او به فتح راء بدون اماله روایت شده است .
    اما روایت ورش : الف آخر کلمه ای که منقلب از یاء باشد، یا در مصاحف به ی نوشته شده، و بر هر وزنی که باشد، مثل : الهدی ـ الهوی ـ احیا ـ استوی ـ تعالی ـ یتامی ـ کسالی ـ مأوی ـ مثنی ـ الدنیا ـ المثلی ـ دَعوی ـ التقوی ـ احدی ـ سیماهم ـ موسی ـ عیسی ـ یحیی ـ بلی ـ أنّی ـ یا ویلتی ـ یا اسفی و مانند آنها را که در تثنیه اسماء، و اسناد به متکّلم یا مخاطب در افعال، یاء در آنها ظاهر شود، مثل : ( فَتَی ـ فَتیانِ ( مَولی ـ مَولیانِ ) ـ ( رَمی ـ رَمَیتُ ) ـ ( اِشتری ـ اشتَرَیتَ ) روایت ورش به دو وجه : فتح و تقلیل است .
    استثناء : کلمه مَرضاة در هر حال . کلمه الرِّبا در همه قرآن ـ کِلاهُما ( اسراء ) کَمشکاةٍ ( نور )، و همچنین : لَدی ـ مازَکی ـ حَتی ـ اِلی ـ عَلی . در این نه کلمه قول واحد فتح است .
    و وقتی الف منقلب از یاء . بعد از راء واقع شود، فقط به تقلیل ( بین بین ) خوانده است، مثل : الشِّعری ـ ذِکْری ـ اَسری ـ اُخری ( فقط در اَریکَهم ( انفال ) روایت به فتح و تقلیل است .
    ورش به تقلیل خوانده، هر الفی که قبل از راء مکسور آخر کلمه باشد . مثل : اَبصارهم ـ وَالدّار ـ الکَفّار ـ النّار ـ جَبّارِ ـ اَنصارِ ـ اَوْبارِِها ـ اَشْعارِِها ـ وَالآبرارِ، ( در اَنصاری ـ فَلاتُمارِ ـ وَالجَوارِ تقلیل ندارد ) .
    همچنین کافرینَ ـ وَالکافِرینَ ـ که به یاء باشد، بلاخلاف به تقلیل روایت ورش است ودر اَلجارِ ( دو موضع نساء ) و جبّارینَ ( مائده ـ شعرا ) به اختلاف فتح یا تقلیل روایت ورش است .
    ورش، در الفات واقع در اواخر آیات سوره های یازده گانه ( طه ـ نجم ـ معارج ـ قیامه ـ نازعات ـ عبس ـ اعلی ـ شمس ـ لیل ـ ضحی ـ علق ) فقط به تقلیل روایت کرده، ولی اگر به این الفات ضمیر مؤنّث ( ها ) بچسبد، مثل : دَحیها ـ سوّاها ـ مَرعیها ـ ضُیحها ـ تَلیها ـ حکم آخر کلمه بودن را نداشته و به فتح یا تقلیل خوانده شده، مگر بعد از راء واقع شده باشند، مثل ذِکریها که فقط به تقلیل صحیح است . در الفات منقلبه در غیر فواصل آیات در سوره های یاد شده، دو وجه : فتح یا تقلیل جایز است .
    کلمه رَءی، که در هفت موضع قبل از متحرک واقع شده، مثل : رَءا کَوکَباً ( انعام ) رَءا اَدییهُم ( هود ) رَءا بُرهانَ ( یوسف ) و بقیه، همچنین رَءاکَ ( انبیاء ) رَءاها ( نمل ـ قصص ) و غیره که قبل از ضمیر واقع شده، تقلیل راء و همزه با هم، روایت ورش از نافع است . و اگر بعد از آن ساکن باشد، مثل : رَءَ الْقمرَ ـ رَءَ الشّمسَ در وصل به فتح هر دو حرف خوانده .
    کلمه اَلتّوریة را فقط به تقلیل ادا کرده است . و در فواتح سور، راء در المر ـ الر در ابتدای شش سوره و حاء را در حم که در هفت سوره آمده و هاء و یاء را در اول سوره مریم به تقلیل خوانده است و هاء را در طه اماله کبری نموده است . ( و در غیر این حرف در قرآن، ورش اماله کبری ندارد ) ورش از نافع به تقلیل روایت کرده : الف وسط کلمه که قبل از راء مکسور در آخر کلمه واقع شده باشد، مثل : اَبصارِ ـ وَالدّار ـ الحِمار ـ مِنَ الکفّار، اگر چه به این کلمات ضمیری متصل شده باشد . در این قاعده اوَّلاً ـ راء مکسور بایستی در آخر کلمه باشد . پس در نَمارِقُ ـ الحَواریینَ ـ فَلاتُمارِ فیهِم ( در اصل تُماری بوده ) الجوار ( اصل آن الجواری بوده ) . و ثانیاً ـ الف متصل به راء مکسور باشد، و مثل وَ لاطائرٍ ( که همزه فاصله شده ) و مُضارّ ( در اصل مضارٍ بوده ) و بضارّهم نباشد . ثالثاً ـ کسره آن اصلی باشد، ومثل مَن اَنصاری که کسره سبب اضافه شدن به ی است نباشد .
    تبصره :
    الف متوسطه بین دو راء که دومی در آخر کلمه و مکسور باشد ،و ورش آنرا به تقلیل خوانده، لازمه تقلیل الف، تقلیل راء قبل نیز می باشد و الفی که به لحاظ کسره راء بعدش تقلیل می شود، در وقف هم که کسره به سکون تقدیل می شود باز تقلیل بجای خود می ماند .

صفحه 1 از 2 12 آخرینآخرین

موضوعات مشابه

  1. زندگى مصون از شيطان‏
    توسط ملکوت در تالار جن و شیطان
    پاسخ: 4
    آخرين نوشته: 1391/05/01, 06:00 بعد از ظهر
  2. ۞اصول قراءت خلف العاشر۞
    توسط quranic در تالار آموزش علوم قرآن
    پاسخ: 14
    آخرين نوشته: 1389/09/20, 06:37 بعد از ظهر
  3. ۞اصول قراءت ابو جعفر۞
    توسط quranic در تالار آموزش علوم قرآن
    پاسخ: 12
    آخرين نوشته: 1389/09/16, 09:33 قبل از ظهر
  4. ۞اصول قراءت ابن کثیر۞
    توسط quranic در تالار آموزش علوم قرآن
    پاسخ: 8
    آخرين نوشته: 1389/09/15, 06:39 بعد از ظهر
  5. ۞اصول قرائات همزه۞
    توسط quranic در تالار آموزش علوم قرآن
    پاسخ: 8
    آخرين نوشته: 1389/09/15, 06:25 بعد از ظهر

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •