آنچه كه همواره در روایات مورد توجه بوده و به كرّات به آن اشاره شده است، سیره و روش امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف پس از امر ظهور است. عدالت را می ‌توان شاخصه اصلی منش حكومتی حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف دانست، در حقیقت امر ظهور ملازم با عدالت ‌گستری در جهان است كه به دست آن حضرت اِعمال می ‌شود.1 پیامبر اكرم صل الله علیه و آله در حدیثی می ‌فرماید: «اگر از دنیا جز یك روز باقی نماند، خداوند آن روز را طولانی می ‌كند تا مردی از فرزندان من ظهور كرده و زمین را آكنده از عدل و داد نماید، همان‌گونه كه از ظلم و ستم پر شده است».2
این مطلب در روایات متعدّدی بیان شده است. ابوسعید خدری از رسول الله صل الله علیه و آله نقل می ‌كند كه آن حضرت فرمود:«امت (حضرت مهدی) به او پناه می ‌برند، همان گونه كه زنبوران عسل به ملكه خود پناه می ‌برند، او زمین را پر از عدل میی كند، همان ‌گونه كه از ستم پر شده است، تا اینكه مردم به مانند حالت اولشان (زمان رسول خدا صل الله علیه و آله یا زمان حضرت آدم)3 باشند. خوابیده ‌ای را بیدار نمی ‌كند و خونی را نمی ‌ریزد».4
امیرمؤمنان حضرت علی علیه السلام در مورد سیره و روش آن حضرت پس از امر ظهور می ‌فرماید:
«زمانی كه مردم هدایت را با هواهای نفسانی خود تطبیق می ‌كنند، آن حضرت هوا را با هدایت تطبیق كرده و هدایت را بر آن ترجیح می ‌دهد و آرا و نظریات را با قرآن می ‌سنجد، این در حالی است كه مردم، قرآن را بر طبق نظریات خود معنا می ‌كنند... تا آنجا كه جنگ ‌هایی مانند شتر وحشی برپا شده كه دندان ‌هایش را نشان داده و پستان‌ هایشان از شیر پر شده و شیرش نیز شیرین می ‌باشد، اما نتیجه آن بد خواهد بود. بدانید كه فردایی خواهد آمد با چیزهایی كه نمی ‌شناسید. آنگاه والی، عمال و كارگزاران بد و خائن را به خاطر كارهای بدشان مؤاخذه می ‌نماید. آن زمانی است كه زمین پاره ‌های جگرش را (گنج ‌های خود را) برای حضرت نمایان ساخته و آرام و بدون زحمت افسار و اختیار خود را به او می ‌سپارد، آنگاه حضرت سیره و روش عدالت را به شما نشان داده و كتاب و سنتی را كه مرده است، زنده می ‌نماید».5
پیامبر اكرم صل الله علیه و آله نیز در روایاتی منش و رفتار آن حضرت را پس از ظهور بیان كرده اند كه در اینجا به برخی از آن ‌ها اشاره می ‌كنیم:

بذل و بخشش فراوان

پیامبر اكرم صل الله علیه و آله می ‌فرماید:« در آخرالزمان ـ در مدت طولانی و سختی و تنگدستی ـ امامی وجود دارد كه به مردم بذل و بخشش می ‌نماید، شخصی پیش او می ‌رود و او با دو دست خویش مال را جمع نموده و به او می ‌دهد، در آن زمان آن قدر مال و خیر به مردم می ‌رسد كه همّ و غم شخص این است كه در میان فامیلیش كسی را بیابد كه صدقه مالش را از او قبول نماید».6
ابوسعید خدری از رسول الله صل الله علیه و آله نقل می ‌كند كه آن حضرت فرمود:«امت (حضرت مهدی) به او پناه می ‌برند، همان گونه كه زنبوران عسل به ملكه خود پناه می ‌برند، او زمین را پر از عدل میی كند، همان ‌گونه كه از ستم پر شده است، تا اینكه مردم به مانند حالت اولشان (زمان رسول خدا صل الله علیه و آله یا زمان حضرت آدم) باشند. خوابیده ‌ای را بیدار نمی ‌كند و خونی را نمی ‌ریزد»

بخشش بدون شمارش

آن حضرت در این زمینه می ‌فرماید: «مژده باد شما را به ظهور و برانگیخته شدن مهدی در امت من، در حالی كه اختلافات، تمام مردم را در بر گرفته و فاصله طبقاتی زیاد گشته است، آنگاه حضرتش زمین را از عدل و داد پر می ‌كند، همان گونه كه از جور و ستم پر شده بود، ساكنان آسمان و زمین از او راضی و خشنود بوده، اموال را به طور مساوی بین مردم تقسیم می ‌نمایند،... خداوند دل‌ های امت محمّد صل الله علیه و آله را غنی و بی ‌نیاز گردانیده و عدل آن حضرت را گسترش داده تا جایی كه دستور می ‌دهد منادی فریاد زند و بگوید: چه كسی نیاز به مال دارد؟ كسی از مردم به جز یك نفر پاسخ نمی دهد، به او گفته می ‌شود برو پیش خزانه‌ دار و به او بگو كه مهدی دستور داده كه به من مال عطا كنی، خزانه‌ دار به او می ‌گوید: آنچه می ‌خواهی بدون شمارش برگیر و ببر، تا آن اموال در اختیار او قرار می ‌گیرد پشیمان می ‌شود و می ‌گوید من حریص ‌ترین و طمع كارترین فرد امت حضرت محمّد صل الله علیه و آله بودم ... آن مرد اموال را برمی ‌گرداند، اما از او نمی ‌پذیرند و به او گفته می ‌شود: ما آنچه را كه دادیم، پس نمی ‌گیریم. وضع به همین صورت هفت سال یا هشت سال یا نه سال می ‌ماند و دیگر بعد از آن خبری در زندگانی نیست، یا اینكه پس از آن خیری در زنده بودن نیست».7
پس از ظهور، آن قدر نعمت ‌ها فزونی می ‌یابد كه زنده ‌ها آرزو می ‌كنند كه كاش مرده ‌ها زنده بودند و این فراوانی نعمت را می ‌دیدند، پیامبر اكرم صل الله علیه و آله می ‌فرماید:«ساكنان زمین و آسمان از او (حضرت مهدی) راضی و خشنودند، آسمان تمام بارانش را فرو می ‌ریزد و زمین تمام گیاهانش را خارج می ‌سازد تا جایی كه زنده ‌ها آرزو می ‌كنند كه كاش مرده ‌ها زنده بودند و موضع ما را از فراوانی نعمت می ‌دیدند».8

محبت نسبت به مساكین


پیامبر اكرم صل الله علیه و آله محبت امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف به مساكین را این گونه بیان می ‌كند: «حضرت مهدیعجل الله تعالی فرجه الشریف به خاطر علاقة فراوانِ وی به مساكین، دوست دارد با دست خود به مساكین و فقرا طعام انفاق كند».9

سخت‌گیری بر كارگزاران و ترحم بر مساكین


پیامبر اعظم صل الله علیه و آله درباره نحوه برخورد حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف با كارگزاران خود و دیگر مردمان می ‌فرماید:«علامت و نشانه حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف این است كه آن حضرت نسبت به وزراء و كارگزاران خود شدید و سخت‌گیر است، اموال را بذل و بخشش می ‌كند و بر مساكین و بی ‌نوایان، ترحّم و دلسوزی می ‌نماید».10

برگرداندن حقوق غصب شده مظلومین

حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف حقوق مردم را گرفته، حتّی اگر آن حق، غصب شده و زیر دندان فردی باشد، آن را پس گرفته و به صاحبش برمی‌گرداند11 و سرانجام خداوند ملك و حكومتی بزرگ‌ تر از ملك و حكومت ذی ‌القرنین و سلیمان علیه السلام به حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف عطا می ‌فرماید؛ جابربن عبدالله انصاری می ‌گوید كه از رسول خدا صل الله علیه و آله شنیدم كه آن حضرت فرمودند:« ذوالقرنین بنده صالح خداوند بود كه خداوند او را برای بندگانش راهنما قرار داده بود. قوم خود را به سوی خداوند دعوت نموده، آن‌ ها را به تقوای الهی امر نمود، لكن مردم ضربه ‌ای بر یك طرف سر او زدند، پس از این، مدتی از دیدگان آنها پنهان شد تا آنجا كه گفتند: ذوالقرنین مُرد یا هلاك شد، كجا رفت؟ پس از آن ظاهر شده به سوی قومش برگشت كه ضربه دیگری به طرف دیگر سر او زدند. آنگاه حضرت فرمود: در میان شما كسی است كه بر سنّت اوست (شاید مراد حضرت علی علیه السلام باشد كه دوبار شمشیر بر سر مباركش زدند، یك ضربه توسط عمروبن عبدود و ضربه دیگر توسط ابن ملجم مرادی كه لعنت خدا بر او باد). خداوند از هر چیزی علتی برای ذوالقرنین قرار داده و سیطره او را بر شرق و غرب عالم كشانید و زود است كه خداوند متعال سنت او را در قائم از فرزندان من جاری كند و او را بر شرق و غرب عالم مسلط نماید. هیچ مكانی از كوه و دشت و بیابان نخواهد ماند كه ذوالقرنین در آن قدم گذاشته باشد، مگر این كه حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف بر آن قدم خواهد گذاشت و خداوند برای او گنج ‌ها و معدن‌ های زمین را ظاهر كرده و با ترس انداختن در دل دشمنانش او را یاری خواهد نمود و زمین را پس از پر شدن از ظلم و جور، از عدل و داد پُر خواهد كرد».12 و 13

رضا عباسپور
تنظیم: گروه دین و اندیشه تبیان

1. بخشی از سخنان مقام معظم رهبری.
2.كمال ‌الدین و تمام النعمه، ج 1، ص 317.
3.كورانی، علی، معجم احادیث الامام المهدی، ج 1، ص 229.
4. منتخب الاثر، ص 478
5. نهج‌ البلاغه، خطب? 138.
6. كنزل العمّال، ج 14، ص 274.
7. كشف الغمه، ج 3، ص 261.
8. ابن طاووس، ملاحم، ص 69.
9. منتخب ‌الاثر، ص 311.
10. عقدالدّرر، ص 178.
11.منتخب ‌الاثر، ج 308.
12. كمال ‌الدّین، ج 2، ص 394.
13. برگرفته از سایتwww. mouood.org (موعود)