همه بر آدم(ع) سجده كردند مگر ...
[فَسَجَدَ المَلَائِكَةُ كُلُّهُمْ أَجْمَعُونَ * إِلَّا إِبْلِيسَ أَبَي أَنْ يكُونَ مَعَ السَّاجِدِينَ] [الحجر:31]
همه فرشتگان، بي استثنا، سجده كردند، جز ابليس، كه امتناع كرد از اينكه با سجده كنندگان باشد.

همه ملائكه سجده كردند مگر ابليس[1] كه امتناع ورزيد و تكبّر كرد و حسد دروني و قلبي خود را آشكار ساخت و اوّل موجودي شد كه به خدا كافر شد و بناي كفر و الحاد و شرك را در عالم بنا نهاد.
بيشتر مفسّران، همه فرشتگان را مأمور به سجده دانسته‌اند و به اين آيه استدلال كرده‌اند كه خداوند مي‌فرمايد: [فَسَجَدَ المَلَائِكَةُ كُلُّهُمْ أَجْمَعُونَ] [الحجر:30] و در اين ميان برخي ديگر بر اين باورند كه فقط فرشتگان زميني، مأمور به سجده بر آدم بوده‌اند.[2]
به گفته ابن عربي گروهي از ملائكه كه جزو عالّين‌اند، مأمور به سجده نبودند؛ چون اصلاً به غير خداوند توجّه ندارند.[3]





[1] ـ نام ابليس در ابتدا حارث يا عزازيل بود و پس از آنكه از درگاه خداوند رانده شد ابليس لقب گرفت. ابليس يعني مأيوس مانده از درگاه رحمت خدا.

[2] ـ التفسيرالكبير، ج‌2، ص238 و ج14، ص47؛ تفسير ملاصدرا، ج3، ص78.‌‌‌

[3] ـ الفتوحات‌المكّيّه، ج2، ص61 و423 ؛ شرح فصوص قيصري، ص547.








منبع: تاریخ انبیاء / نوشته محمدمهدی سازندگی