آغاز آفرينش
اهل تورات برآنند كه آغاز آفرينش روز يكشنبه بود و خداوند روز شنبه از آن فراغت يافت، پس آن را براي بندگان خويش عيد قرار داد و جهت تعظيم و تشريف، آن را گرامي داشت.
اهل انجيل برآنند كه آغاز آفرينش روز دوشنبه است و در روز يك شنبه از آن فراغت حاصل شد.
مسلمانان برآنند كه آغاز آفرينش روز شنبه است و روز جمعه از آن فراغت حاصل شده است و از آن روي آن را جُمُعه ناميده‏اند كه در اين روز همه آفرينش جمع آمده‏اند.
نخستين مخلوق خداوند
روايات اوّلين مخلوق خداوند را با تعابير گوناگون: قلم، نون، قَدَر، عقل، كتاب، عرش، كرسي، سدرة‌المنتهي، لوح، نور، آب، حقيقت وجودي پيامبر اسلام(ص) و عليّ(ع) و ائمّه اطهار(ع) و غيره بيان كرده‌اند كه هر كدام براي خود توجيهاتي را دارند و ما چون قصد طولاني ساختن كلام در اين باب را نداريم، به چند روايت مختصر اشاره مي‌كنيم.
عبدالله بن سنان گويد: راجع به اولين مخلوق، از امام صادق(ع) پرسيدم. امام فرمود: «اولين مخلوق خداوند، موجودي است كه هر موجود ديگري از آن آفريده شده است.» عرض كردم: فدايت شوم، آن چيست؟ فرمود: «آب.»[1]
در روايت ديگري آمده است كه جابر بن عبد الله انصاري از پيامبر اكرم(ص) روايت كرده است كه فرمود: «أوّل ما خلق الله نوري، ففَتق منه نور عليّ، ثمّ خلق العرش و اللّوح و الشمس و ضوء النهار و نور الأبصار و العقل و المعرفة».[2]
همچنين در روايات آمده است: نخستين مخلوق خداوند قلم بود، سپس اولين كلمه‌اي كه قلم نوشت: [بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ] بود، پس از آن خداوند عرش خود را در حالي كه بر روي آب قرار گرفته بود خلق نمود: [وَهُوَ الَّذِي خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضَ فِي سِتَّةِ أَيامٍ وَكَانَ عَرْشُهُ عَلَي المَاءِ] [هود:7] و پس از آفرينش عرش؛ كرسي را آفريد و سپس آسمان‌ها را در حالي كه دود بود، خلق نمود[3]، [ثُمَّ اسْتَوَي إِلَي السَّمَاءِ وَهِي دُخَانٌ] [فصِّلت:11] ، و اين كار به تدريج صورت گرفت به صورتي كه زمين آسمان و ستارگان و سيّارات در ابتداي خلقت به صورت گازي به هم فشرده بودند و سپس از هم جدا شده، زمين از خورشيد فاصله گرفت و سيّارات نيز با فاصله‌اي مشخّص از هم دور شدند. خداوند در آيه‌اي به اين مطلب اشاره مي‌فرمايد: [أَوَلَمْ يرَ الَّذِينَ كَفَرُوا أَنَّ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضَ كَانَتَا رَتْقًا فَفَتَقْنَاهُمَا] [الأنبياء:30] .
پس از وضع آسمان‌ها، آفتاب و ماه و كواكب سيّار و ثابت، هر يك را به مأموريّتي گماشت: [وَلَقَدْ زَينَّا السَّمَاءَ الدُّنْيا بِمَصَابِيحَ] [الملك:5] ، و در جاي ديگر مي‌فرمايد: [إِنَّا زَينَّا السَّمَاءَ الدُّنْيا بِزِينَةٍ الكَوَاكِبِ] [الصَّفات:6]
سپس منظومه شمسي را به حركت انداخت و كوه‌ها را بيافريد تا وزنه زمين باشند و در سرعت و حركت، آن را از خطر مصون بدارد. خداوند در نُه آيه به خلقت كوه‌ها و علّت آفرينش آنها اشاره مي‌كند و از جمله مي‌فرمايد: [وَجَعَلْنَا فِي الأَرْضِ رَوَاسِي أَنْ تَمِيدَ بِهِمْ] [الأنبياء:31]






[1] ـ إنّ أوّل ما خلق اللّه عزّوجلّ ما خلق منه كلّ شيء. قلت: جعلت فداك و ما هو؟ قال: الماء... (علل الشرايع، ج 1، ص 293)

[2] ـ مستدرك‏الوسائل، ج 11، ص351.

[3] ـ دانشمندان زمين‌شناسي، با مطالعه بر روي پوسته‌هاي زمين به اين نكته دست يافتهاند كه زمين در ابتدا از سُديم يا بخار غليظي تشكيل يافته كه به تدريج سرد شده و منجمد گرديده، ولي مركز آن به همان حالت ذوب باقي مانده و هر چه به سمت درون آن پيش ميرويم بر درجه حرارت زمين افزوده مي‌شود و براي اثبات اين نظريه مواد مذابي را مثال ميزنند كه به صورت آتشفشان از درون زمين فوران ميكند و معلوم ميشود كه مواد دروني زمين هنوز هم به صورت مذاب ميباشند.‌‌‌‌‌‌
پس از سرد شدن و تراكم يافتن قشر روي زمين خداوند آب را آفريد و نباتات را خلق نمود و پس از آن اولين موجودات زنده را آفريد و پس از ميليون‌ها سال حيوانات و انسان را آفريد. در علم زمينشناسي دوههاي چهارگانهاي را براي زمين معرفي ميكنند:1. دوره جمادي، 2. دوره نباتي، 3. دوره حيواني، 4. دوره انساني.‌‌‌‌
در اينكه عمر انسان بر روي كره زمين چقدر مي‌باشد نظريههاي بسياري مطرح شده است. اما آنچه از روايات اماميه بر ميآيد اين است كه خداوند صدها نسل آدم آفريده است كه هر كدام داراي سلسلههاي بزرگي بودهاند و زمان پايداري آنان بر روي كره زمين را كسي جز خداوند نميداند. در تأييد اين نظريه رواياتي از اميرمؤمنانA نيز در دست مي‌باشد كه فرمود: «قبل از اينكه انسان امروزي آفريده شود توسط نسلهاي گذشته از بني بشر اطاعت ميشديم». پس از انقراض انسانهاي اوليه، اراده خداوند به آفرينش انسان امروزي تعلق گرفت و آدم و حواء را خلق نمود.‌‌‌‌‌‌‌‌






منبع: تاريخ انبيائ/ نوشته محمدمهدي سازندگي