سؤال:
در قرآن مجید در آغاز سوره «اسراء» چنین مى خوانیم: «سُبْحانَ الَّذِى اَسْرى بِعَبْدِهِ لَیْلا مِنَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ اِلَى الْمَسْجِدِ الاَقْصَى الَّذِى بارَکْنا حَوْلَهُ لِنُرِیَهُ مِنْ آیاتِنا اِنّهُ هُوَ السَّمیعُ الْبَصیر* پاک و منزّه است خدایى که بنده اش را در یک شب، از مسجد الحرام به مسجد الاقصى - که گردا گردش را پر برکت ساخته ایم - برد تا برخى از آیات خود را به او نشان دهیم; چرا که او شنوا و بیناست» .

خواهشمندم بفرمایید چرا خداوند پیغمبر برگزیده اش را معراج برد؟ اگر بگوییم خداوند مى خواسته مکان خود را به او نشان دهد این که صحیح نیست; زیرا خدا مکان و محلّى ندارد و همه جا هست و اگر منظور نشان دادن کرات و کهکشان ها و ساحبى هاى بزرگ و مناظر برجسته عالم خلقت بوده است باز محلّ ایراد است; زیرا به عقیده ما مسلمان ها پیغمبر و امامان (علیهم السلام) از همه چیز و همه جا با اطّلاع هستند.

پاسخ: اوّلا باید توجّه داشت که آیه اوّل سوره «اسرا» تنها حرکت پیغمبر اکرم (صلى الله علیه وآله) را از مسجد الحرام به مسجد الاقصى مى رساند و از سیر پیغمبر(صلى الله علیه وآله) به آسمانها ساکت است، ولى این مطلب را مى توان از آیات دیگرى مانند آیات زیر استفاده کرد:

«عَلَّمَهُ شَدیدُ الْقُوَى * ذُو مَرَّة فَاسْتَوَى * و هُوَ بِالاُفُقِ الاَعْلَى - تا آن جا که مى فرماید: عِنْد سِدْرَةِ الْمُنْتَهَى * عِنْدَهَا جَنَّةُ الْمَأْوَى*اِذْ یَغْشَى السِّدْرَة مَا یَغْشَى * مَا زَاغَ الْبَصَرُ وَ مَا طَغَى * لَقَدْ رَأَى مِنْ آیاتِ رَبِّهِ الْکُبْرَى». (1)

این آیات بخوبى از سیر پیغمبر اکرم (صلى الله علیه وآله) به آسمان ها حکایت مى کند، ولى آیه اوّل سوره «اسرا» فقط حاکى از آغاز این سیر است که بر روى زمین انجام گرفته، امّا هدف از این سیر (همان طور که در هر دو قسمت از آیات مزبور اشاره شده) همان «مشاهده آیات و نشانه هاى بزرگ خداوند در جهان آفرینش» بوده است.

بدیهى است این مشاهده یک مشاهده حضورى بوده است و مشاهدات حضورى براى موجودى که جسم دارد جز به حاضر شدن او در نزد موجودى که مى خواهد آن را مشاهده کند ممکن نیست و این که نوشته اید پیغمبر (صلى الله علیه وآله) بدون سیر به آسمانها از وضع آنها با خبر است، این گونه علم و اطّلاع با مشاهده از نزدیک فرق بسیار دارد، درست مثل این که حادثه اى در شهر واقع شده باشد و ما از وقوع آن مطّلع شده باشیم ولى در محلّ وقوع حادثه نبوده ایم و جریان را با چشم ندیده ایم، البتّه حضور در محل و مشاهده جریان حادثه تأثیر بسیار عمیقترى در وجود انسان خواهد داشت، در حالى که اطّلاع غیابى، آن اثر را ندارد.
بنابر این، خداوند مى خواسته پیغمبر گرامى اسلام از نزدیک آثار عظمت او را با چشم ببیند و دل آگاه او آگاه تر گردد و اگر کسى تصوّر کند پیغمبر اکرم(صلى الله علیه وآله) مى توانسته از روى زمین با همین چشم معمولى آثار عظمت خدا را در عوالم بالا ببیند، این تصوّر نادرستى است و با حقیقت وفق نمى دهد; چه آن حضرت از نظر جسم داراى خواصّ جسمانیّات و عالم مادّه بود و قدرت دید چشم یک بشر حدّ معیّنى دارد.



منبع:
پاسخ به پرسش های مذهبی. آیت الله مکارم


1. سوره نجم، آیه 5 تا 8.