تالار دانشگاه مجازی المصطفی صلی الله علیه و آله دانشگاه مجازی المصطفی صلی الله علیه و آله Arabic English Persian
بازیابی رمز
نمایش نتایج: از شماره 1 تا 3 , از مجموع 3
  1. #1

    ◄◄ درسنامه احکام قرآنی









    اشاره:
    یکی از موضوعات مهم در عرصه قرآن‌پژوهی، تبیین احکام فقهی مترتب بر پاره ای از آیات و سوره‌های قرآنی است. مفسران، فقیهان و دانشمندان علوم قرآنی از دیر باز تا‌کنون در آثار خود فصلی را با عناوینی چون" احکام القرآن"، "آیات الاحکام"، "فقه القرآن" گشوده اند و در ذیل آن به تبیین حکم فقهی آیات و سوره‌ها از جهات گوناگون مانند مسّ آیات شریفه، جهر و اخفاء سوره ها در نماز و ...پرداخته اند.
    پاره ای از منابع طراز اول که علمای متقدم در زمینه "احکام قرآن" به رشته تحریر در آورده اند عبارتند از: الجامع الاحكام القرآن نوشته محمد بن احمد انصاری قرطبی(578-671)، فقه القرآن 2 جلد و شرح آیات الاحكام، قطب الدّین سعید بن هبة اللّه راوندی (م: 573)، زبدة البیان فی شرح آیات الاحكام (احكام القرآن ـ تفسیر آیات الاحكام)، احمد بن محمد معروف به مقدس اردبیلی (م: 993).
    دانستن احکام یاد شده بر هر مکلفی واجب است از این رو در سلسله نوشتارهای پیش رو که با عنوان"درسنامه احکام قرآنی" پیش کش می‌شود برآنیم تا شما را با اهمّ فتاوای مراجع عظام تقلید در باب احکام ضروری قرآن آشنا کنیم.

    درس اول : مسّ آیات و کلمات قرآن کریم


    کلام نور :

    اِنَّهُ لَقُرآنٌ کَریمٌ * فی کِتابٍ مَکنُونٍ *لا یَمَسُّهُ اِلّا المُطَهَّرُون
    که آن ، قرآن ارجمندی است * که در کتاب محفوظی جای دارد * و جز پاکان نمی توانند به آن دست زنند(و دست یابند) (سوره واقعه آیات 77 الی 79)

    مقدمه :

    قرآن کلامی است پاک که در «صحیفه هایی پاک[1]» توسط «روحی پاک و مقدس[2]» از جانب «خداوند قدّوس» ، بر قلب پیامبر(ص) نازل شده است. بدون شک برای درک معانی والای این کتاب باید آداب و دستوراتی را رعایت نمود. از آن جمله ، اینكه هنگام مسّ آیات این کتاب نورانی باید باطهارت و پاک بود چرا که بفرموده قرآن «جز پاکان آنرا مس نمی نمایند[3]» از این رو در این درس با پاره ای از احکامِ مسِّ قرآن آشنا می شویم.
    جلوگیری بچه و یا دیوانه از مس قرآن واجب نیست ولی اگر مسّ نمودن آیات توسّط بچه و دیوانه باعث بی‌احترامی به قرآن می‌شود، باید از آن جلوگیری نمود.


    احکام :


    1) رساندن جایی از بدن به خطّ قرآن برای کسی که وضو ندارد، حرام است. ولی اگر قرآن را به زبانِ فارسی یا زبان دیگری ترجمه کنند، مسّ آن اشکال ندارد.[4]
    توضیح: البته درصوتیکه در ترجمۀ آیات اسم خداوند متعال یا اسمهای متبرک دیگری که برای مس نمودن آنها احتیاج به طهارت است نباشد. (رجوع شود به درسِ دوّم)
    2) در حرمتِ مسِّ آیاتِ قرآنی برای کسیکه وضو ندارد، فرقی بین اعضای ظاهری مانند انگشتان دست و اعضایی مانند زبان و دندان نیست، امّا در موردِ" مو"، بین مراجع اختلافِ نظر وجود دارد.[5]
    4) جلوگیری بچه و یا دیوانه از مس قرآن واجب نیست ولی اگر مسّ نمودن آیات توسّط بچه و دیوانه باعث بی‌احترامی به قرآن می‌شود، باید از آن جلوگیری نمود.[6]
    توضیح: باتوجه به اینکه کودکان نابالغ مکلّف به رعایت احکام نیستند ، هنگام تماس آنها با آیات قرآن به ویژه هنگام آموزش قرآن وضوگرفتن بر آنها واجب نیست[7] ولی در عین حال شایسته است آنها را به گرفتن وضو و رعایت ادب قرآن سفارش نمود.
    5) چنانچه برای آب کشیدن قرآنی که نجس شده و یا در محلی که باقی ماندن قرآن در آن اهانت به قرآن است نیاز به مس قرآن آیات باشد باید وضو گرفت، امّا چنانچه معطّل شدن برایِ وضو بی‌احترامی به قرآن باشد باید بدون وضو آب کشید.[8]
    6) اگر کلمه‌هایِ قرآنی به‌ گونه‌ای نوشته شود که در زیر صفحۀ کاغذی یا فلزی ایجاد برجستگی مستقیم یا معکوس نماید چنانچه برجستگی‌ها خوانا باشند، مسّ آنها بدون طهارت حرام است.[9]
    7) یکی از پنج چیزی که بر جُنب حرام است، رساندن جایی از بدن به خط قرآن یا به اسم خداوند است وهمچنین اسامی معصومین (علیهم السَّلام) هم بنابر احتیاط واجب (به نظر برخی از مراجع دیگربنابر احتیاط مستحب) حکم اسم خداوند را دارند.[10] (که در درس بعد به آن خواهیم پرداخت)
    8)درصورتیکه بین خطوط قرآن لایۀ نازکی ازشیشه، حایل و یا امثال آن فاصله شود تماس با آن جایزاست.[11]
    10) کسی که اسماء جلاله یا آیاتی از قرآن را بر روی بدن خالکوبی نموده، بااین شرط که خالکوبی زیر پوست باشد، مسّ آن بدونِ وضو مانعی ندارد.[12]
    11) برای افرادی که وضو ندارند تماس با جلد و حاشیه وفاصلۀ بین خطوطِ قرآن ،همچنین همراه داشتن آن مکروه است.[13]
    12) گرفتن وضو برای تلاوت و همچنین ، كتابت و نگارش آیات قرآن و نیز مس حواشی و فاصله بین خطوط و همراه داشتن قرآن مستحب است.[14]
    با توجه به اینكه در برخی از متون فقهی كه از عالمان بزرگ شیعه در دهه ها و قرون گذشته به یادگار مانده مواردی از احكام ذكر شده كه در رساله های توضیح المسائل فعلی به چشم نمی خورد به برخی از آنها اشاره می شود[15]:

    1. در حرمتِ مسِّ آیات قرآنی برای کسیکه وضو ندارد فرقی بین مسِّ آیه و کلمه، بلکه یک حرف از آن نمی‌باشد، اگرچه خوانده هم نشود مانند (الف) در (قالوا).[16]
    درصورتیکه بین خطوط قرآن لایۀ نازکی ازشیشه، نایل و یا امثال آن فاصله شود تماس با آن جایزاست
    2. در حرمت تماس با آیات برای فردی كه وضو ندارد فرقی میان انواع خط ، حتی خطوطی كه دیگر مورد استفاده نیست مانند خط كوفی نیست.
    3. درباره مس كلماتی كه مشترك بین قرآن و غیر آن هست مثلاً كلمه بنی اسرائیل و... چنانچه قصد نویسنده از نوشتن این كلمات نگارش قرآن باشد، بدون وضو نمی توان به این كلمات دست زد ولی اگر آنرا به نیت كلمات قرآنی ننویسد می توان بدون وضو آنرا مس نمود.
    4. خوردن غذایی كه در آن آیات قرآن و یا اسماء متبركه نوشته شده برای فرد بی وضو جایز نیست.

    استفتائات ویژه :


    سؤال: نابینایان براى خواندن از خط برجسته اى به نام «بریل» كه با لمس انگشتان خوانده مى شود، استمداد مى گیرند. مى دانیم كه این خط از نقاط ششگانه تشكیل شده است. با توجّه به مطلب فوق، آیا بر نابینایان لازم است در موقع فراگیرى قرائت قرآن، و در وقت لمس اسامى مقدّسه كه با خط برجسته نوشته شده، وضو داشته باشند؟
    آیت الله العظمی مكارم شیرازی (دام ظله العالی)
    آرى باید وضو داشته باشند، یا از دستكش هاى پلاستیكى نازك استفاده كنند.

    نمودار چکیده محتوایی این درس(روی تصویر کلیک کنید)

    تالیف: حسین افتخاریان
    شکوری_گروه دین و اندیشه تبیان



       

    [1] .اشاره دارد به آیات 13 و 14 سوره عبس
    [2] .اشاره دارد به آیه 102 سوره نحل
    [3] .سوره مباركه واقعه آیه 79
    [4] . بنی‌هاشمی خمینی سیدمحمدحسن ،توضیح المسائل مراجع،ج1ص178،مسأله 317 مطابق با فتوای مراجع عظام تقلید آیات امام خمینی(ره)، فاضل لنکرانی، مکارم شیرازی، تبریزی، بهجت، صافی، سیستانی، شبیری زنجانی
    [5] .مطابق نظر آیات عظام صافی گلپایگانی: احتیاط مستحب در نرساندن مو به خطّ قرآن است... و حضرت امام بنابر احتیاط واجب در نرساندن مو به خط قرآن است.نظر آیت اللَّه بهجت: بنابر اظهر مانعی ندارد حتی اگر کوتاه باشد... در این باره فتوای سایر مراجع در دسترس نیست.بنی هاشمی همان، حاشیه مسأله 317 و عروة الوثقی ج1ص138مسأله3(حاشیه حضرت امام)
    [6] . بنی‌هاشمی همان مسأله318ص180 مطابق با فتوای حضرت امام(ره)، فاضل لنکرانی، تبریزی، مکارم شیرازی، بهجت، صافی، سیستانی، شبیری زنجانی.
    [7] . یزدی سید محمد كاظم،عروة الوثقی جلد1 ص 140 مطابق با فتوای مرحوم حضرت امام و آیت الله العظمی گلپایگانی.
    [8] . همان،،مسأله 316 مطابق با فتوای مراجع عظام تقلید آیات امام خمینی(ره)، فاضل لنکرانی، مکارم شیرازی، تبریزی، بهجت، صافی، سیستانی، شبیری زنجانی
    حضرت آیت الله شبیری زنجانی:در صورت عدم فرصت کافی برای وضو باید تیمم کرد ولی اگر انجام تیمّم نیز معطلی دارد که موجب بی احترامی به قرآن است، بدون وضو آنرا بردارد.
    [9] . یزدی محمد کاظم، عروة الوثقی جلد1 ص140 مطابق با فتوای آیات عظام امام خمینی، گلپایگانی، اراکی و خویی
    [10] . بنی هاشم خمینی، سید محمد حسن، توضیح المسائل مراجع، ج1 ، ص 212
    *خواهران گرامی در این باره به بخش احکام ویژۀ بانوان(درس هشتم)مراجعه نمایند.
    [11] یزدی محمد کاظم، عروة الوثقی جلد1 ص140 مطابق با فتوای آیات عظام امام خمینی، گلپایگانی، اراکی و خویی
    [12] . نیشابوری غلامرضا ، استفتائات قرآنی ،ص124(مطابق با نظرآیاتِ عظام مکارم، فاضل، تبریزی)
    [13] . یزدی محمد کاظم، عروة الوثقی جلد1 ص141 مسأله 19مطابق با فتوای آیات عظام امام خمینی، گلپایگانی، اراکی و خویی
    [14] .یزدی محمد كاظم ص142 مطلب نهم
    [15] .نقل از عروة الوثقی ج1 ص 138 تا 141
    [16] . یزدی سید محمد كاظم ، عروة الوثقی ، ج1 ص 139


    ویرایش توسط 88060855 : 1391/01/09 در ساعت 04:48 بعد از ظهر

  2. صلوات و تشکر


  3. #2

    درسنامه احکام قرآنی (2)









    درس دوم : مس اسماء الهی و نامهای معصومین (علیهم السّلام)

    هُوَ اللَّهُ الَّذِی لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ الْمَلِكُ الْقُدُّوسُ السَّلَامُ الْمُؤْمِنُ الْمُهَیْمِنُ الْعَزِیزُ الْجَبَّارُ الْمُتَكَبِّرُ سُبْحَانَ اللَّهِ عَمَّا یُشْرِكُونَ * هُوَ اللَّهُ الْخَالِقُ الْبَارِئُ الْمُصَوِّرُ لَهُ الْأَسْمَاءُ الْحُسْنَى...
    اوست خدائی که جز او خدائی نیست ، پادشاه پاک بی عیب ایمنی بخش مسلّط توانمند چیره درخور کبریا و بزرگی ؛ منزّه است خدا از آنچه شریک او میسازند.*اوست خدای آفریننده هستی بخش صورت نگار ، بهترین نامها از آن اوست ...
    سوره حشر آیات 23 الی 24
    مطابق نظر بـرخی از مـراجع عظام[9] مسِّ ضمیرهایی که به ذات ‌بـاری تعالـی بر می‌گردند مثـل ضمیر جملۀ «بسمه تعالی» حکم لفظ جلاله را ندارند


    *مقدمه


    خداوند، خالق یکتا و بی همتای هستی، مناجات با او ، محبوب قلوب عارفان و یاد او ، شیرین ترین اذکار برای بندگان و همانگونه كه عظمت وجود او برتر است از هرچه که تصور می شود ؛ نام او نیز نیکوترین و برترین نامهاست. نگاهی به احادیث اهل بیت (علیهم السّلام) به ویژه مناجات و ادعیه های ایشان به خوبی كمال خشوع و احترام و كرنش این واصلان به قله عرفان حقیقی و غواصان اقیانوس ژرف معرفت را در برابر اسماء الهی و صفات زیبای خداوندی را نشان می دهد.
    از این رو بر همگان لازم است تا با پیروی از مكتب استوار این بزرگواران که نهایت احترام را در مقابل اسماء الهی داشته باشند.
    در این درس به احکام مربوط به مسِّ أسماءالله و نیز اسامی اولیاء دین و حضرات معصومین(ع) که مظهر«اسمای حسنای الهی» هستند و در لزوم احترام به اسماءالهی ملحق می شوند، اشاره خواهدشد.

    *احكام


    1) مسّ اسم خداوند به هر زبانی که باشد، بوسیله کسیکه وضو ندارد حرام است.[1]
    2) مسِّ صفات مخصوص حضرت باری‌ تعالی نیز بدون وضو حرام است.[2]
    3) اگر «اللَّه» جزء اسم شخصی باشد، مانند عبدالله مسّ این قسمت از نام شخص بدون طهارت جایز نیست.[3]
    4) برایِ مسّ نامِ پیامبر و ائمه و حضرت زهرا (علیهم السّلام) بنابر احتیاط واجب[4] (و مطابق نظر برخی از مراجع تقلید بنابر احتیاط مستحب)[5] وضو داشتن لازم است.[6]
    توضیح1: نام سایر پیامبران نیز در این حكم مانند نام پیامبر مكرم اسلام است.[7]
    توضیح2: مطلب بالا در خصوص نامهای معصومین (علیهم السّلام) می باشد اما در خصوص صفات آنها مانند كاظم ، رضا ، صادق و... هر چند باید مورد احترام قرار گیرند ولی داشتن وضو برای مس این صفات لازم نیست.
    5) اگر اسامیِ معصومین(ع) نام شخصی باشد و به قصد نام شخص نوشته شود، تماسِ بدن با آن بدون طهارت مانعی ندارد.[8]
    6) مطابق نظر بـرخی از مـراجع عظام[9] مسِّ ضمیرهایی که به ذات ‌بـاری تعالـی بر می‌گردند مثـل ضمیر جملۀ «بسمه تعالی» حکم لفظ جلاله را ندارند.[10]
    7) نوشتن اسم جلالۀ «اللَّه» به صورت «ا...» حکم لفظ جلاله را ندارد و مسّ آن بدون وضو جایز است.[11]
    8) مسّ آرم جمهوری اسلامی ایران که تصویری از کلمه جلاله«الله» است، بنابر احتیاط واجب بدون طهارت جایز نیست.[12]
    9) کسی که وظیفه‌اش تیمم است اگر برای کاری تیمم کند، تا تیمم و عذرش باقی است کارهایی که باید با وضو و غسل انجام دهد را می‌تواند به جا آورد، ولی اگر با داشتن آب برایِ نماز میّت یا خوابیدن تیمم کرده با آن تیمم فقط کاری که برای آن تیمم نموده را می‌تواند انجام دهد.[13] (مثلاً مسّ قرآن نمی‌تواند بکند)
    10) كسی كه بخاطر تنگی وقت تیمم كرده با آن تیمم فقط کاری که برای آن تیمم نموده را می‌تواند انجام دهد.[14]
    استفتائات ویژه آیا CD یا لوح های فشرده قرآنی از جهت لزوم رعایت احکام طهارت و آداب،به قرآن مخطوط ملحق می شوند؟
    پاسخ مقام معظم رهبری، آیات عظام سیستانی، مکارم شیرازی، بهجت:خیر، این حکم را ندارد.
    پاسخ آیت الله العظمی شبیری زنجانی: هر چند لوح های فشرده قرآنی حکم طهارت و حرمت مس بدون وضو را ندارد ، ولی از آن جا که شامل متون قرآن (به شکل دیجیتال) می باشد ، باید به گونه ای رفتار شود که عرفاً موجب بی احترامی به قرآن نشود. ( استفتاء توسط سازمان دار القرآن الکریم )

    نمودار چکیده محتوایی این درس(روی تصویر کلیک کنید)



    بیشتر بدانیم


    در مجموع آیات سه گانه سوره حشر (كه در ابتدای این درس به آن اشاره شده است) هجده وصف از اوصاف خداوند متعال ذكر شده است كه مطابق برخی از روایات اسم اعظم خداوند در میان آنها گنجانده شده ، از این رو پیامبر در پاسخ به كسی كه اسم اعظم خداوند را جستجو می كرد فرمودند: بر تو باد كه آخر سوره حشر را بخوانی و زیاد آنرا بخوان اما اسم اعظم خداوند چیست؟ و آیا با خواندن آیات و یا دانستن یك كلمه می توان به این مقام رسید؟ اسماء الحسنی الهی كدامند؟ اینها پرسشهایی است كه در صورت تمایل می توانید با مراجعه به تفسیر نمونه درباره آیات 180 از سوره مباركه اعراف برای یافتن پاسخ آنها جستجو نمایید.
    تالیف: حسین افتخاریان
    فرآوری_شکوری_گروه دین و اندیشه تبیان


       
    [1] . بنی‌هاشمی خمینی سیدمحمدحسن ، توضیح المسائل مراجع ج1 ص180 مسأله319. مطابق با فتوای مراجع عظام تقلید آیات امام خمینی(ره)، مقام معظم رهبری، فاضل لنکرانی، مکارم شیرازی، تبریزی، بهجت، صافی، سیستانی، شبیری زنجانی
    [2] .مطابق نظر آیات عظام امام خمینی، شبیری زنجانی، بهجت، تبریزی ، مقام معظم رهبری و سیستانی- بنی‌هاشمی خمینی سیدمحمدحسن ، توضیح المسائل مراجع، ج1، مسأله 319 ـ تحریر الوسیله،ج1،ص31 و استفتائات مقام معظم رهبری ص31 مسأله 164 ، وسیلة النجاة با حاشیه آیت الله بهجت ج1ص41 و مسائل المنتخبه با حاشیه آیت الله تبریزی مسأله 32
    [3] . استفتائات حضرت امام(ره)، ج1 ،مساله 82ـ استفتائات مقام معظّم رهبری«دام ظلّه» - بنی‌هاشمی خمینی سید محمد حسن ، توضیح المسائل مراجع، ج1، ص198 سؤال156 مطابق با فتوای حضرت امام (ره) و مقام معظم رهبری«دام ظلّه»
    [4].مطابق نظر حضرت امام(ره) و آیات عظام : مقام معظم رهبری، مکارم شیرازی ـ بهجت ـ فاضل لنکرانی _ صافی گلپایگانی
    [5] . مطابق آیات عظام سیستانی و تبریزی و شبیری زنجانی
    [6] . بنی‌هاشمی خمینی سیدمحمدحسن ، توضیح المسائل مراجع، ج1، ص180 مسأله 319 و ص200 سؤال172.
    [7] . مطابق با نظر حضرت امام (ره) ، مقام معظم رهبری ، آیات عظام بهجت،تبریزی،سیستانی،تحریر الوسیله ج1 ص27 و مسائل المنتخبه با حاشیه آیت الله تبریزی و سیستانی مسأله32 ، وسیله النجاه با حاشیه آیت الله بهجت ج1 ص41.
    [8] . نیشابوری غلامرضا ، استفتائات قرآنی ، ص39 نقل از کتاب حریم نور
    [9] . مطابق نظر مقام معظم رهبری و آیت الله سیستانی(استفتاء توسط سازمان دارالقرآن الكریم)
    [10] .برخی دیگرازمراجع عظام نیزمانند حضرت آیت الله بهجت و شبیری زنجانی برای مسّ«بسمه تعالی» وضو داشتن را لازم دانسته و حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی بنابر احتیاط مستحب داشتن طهارت را شایسته می دانند. (استفتاء توسط سازمان دارالقرآن الکریم)
    [11]. استفتائات مقام معظّم رهبری(دام ظلّه)- بنی‌هاشمی خمینی سیدمحمدحسن ، توضیح المسائل مراجع، ج1، ص197 سؤال152
    [12] . بنی هاشمی،همان،ص199 سؤال162و استفتاء حضرت امام (ره).مطابق با نظر حضرت امام و مقام معظم رهبری.
    [13] . بنی هاشمی،همان ص376 مسأله726مطابق با نظر آیات عظام:صافی ، بهجت، تبریزی،سیستانی،فاضل لنكرانی . حضرت امام (ره) بنابر احتیاط با آن تیمم فقط كاری كه .... آیات عظام شبیری زنجانی و مكارم :حتی اگر عذرش تنگی وقت باشد می تواند سایر كارهایی را كه باید با وضو و غسل انجام دهد ، بجا آورد.
    ویرایش توسط 88060855 : 1391/01/09 در ساعت 04:52 بعد از ظهر

  4. صلوات و تشکر


  5. #3

    درسنامه احکام قرآنی (3)





    مقدمه


    قرآن ، این کتاب عظیم ، وارث معارف بلندی است که خداوند مهربان ، بوسیله کتب آسمانی برای هدایت بشر بر پیامبران خود نازل نموده است و در عین حال بر تمامی آنها برتری دارد «وَأَنْزَلْنَا إِلَیْكَ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ مُصَدِّقًا لِمَا بَیْنَ یَدَیْهِ مِنَ الْكِتَابِ وَمُهَیْمِنًا عَلَیْهِ »1 (ما این كتاب (قرآن) را به راستی و حق بر تو نازل كردیم در حالی كه مصدق و نگهبان و حاكم بر كتاب های پیش از خود است.)قرآن برترین پیام الهی است که در دست بشریت قرارگرفته و نسخه ایست که تا قیامت هدایت بندگان خدا را برعهده دارد.تكریم قرآن و احترام به آن ، احترام به خداوند و كلمات او و كرنش در مقابل فرامین اوست.گرچه احترام حقیقی به قرآن كریم هنگامی محقق می شود كه بنده رهنمودهای آنرا نصب العین و فرامین خداوند را در ابعاد مختلف زندگی مورد توجه قرار دهد ولی باید در نظر داشت اولین گام برای نیل به این مهم ، رعایت احترام ظاهری قرآن است ، از این رو ادای احترام نسبت به مقام قرآن همواره مورد توصیه معصومین(ع) و پیروان واقعی ایشان بوده و همواره مسلمانان نهایت احترام را برای کتاب خدا بذل می نمودند.
    دور انداختن آیات قرآن و اسماء خداوند بعد از تغییر شکل مثل پاره‌پاره کردن و قطعه‌قطعه کردن به‌گونه‌ای که آیه قرآن بر آن صدق نکند اشکال ندارد.



    احكام

    1) نجس کردن خط و اوراق قرآن، از روی عمد حرام است و اگر نجس شد باید فوراً آنرا آب کشید.2
    2) اگر جلد قرآن نجس شود در صورتی كه بی احترامی به قرآن باشد باید آنرا آب كشید.3
    توضیح: آب كشیدن قرآنی كه نجس شده است وجوب فوری دارد یعنی بدون تأخیر و در اولین فرصت ممكن باید این كار انجام شود ولی باید دقت داشت كه اگر برای آب كشیدن قرآن لازم باشد كه بدن انسان با آیات تماس پیدا كند باید برای اینكار وضو گرفت ، امّا چنانچه معطّل شدن برایِ وضو بی‌احترامی به قرآن باشد باید بدون وضو آب کشید.
    3) گذاشتنِ قرآن روی عین نجس، مانند خون و مردار، هر چند كه آن عین نجس، خشک باشد حرام است و برداشتن قرآن از روی آن واجب می‌باشد.4
    4) نوشتن قرآن با مركب نجس ، اگر چه یك حرف از آن باشد حرام است و اگر نوشته شود باید آنرا آب كشید و یا بوسیله تراشیدن و مانند آن ، كاری كند كه از بین رود.5
    5) اگر ورق قرآن یا کاغذی که اسم خدا یا پیامبر و یا امام بر آن نوشته شده در مستراح بیفتد، بیرون آوردن و آب کشیدن آن گرچه خرج داشته باشد واجب است و اگر بیرون آوردن آن ممکن نباشد تا یقین پیدا کند آن ورق پوسیده شده نباید از آن مستراح استفاده کنند.6

    6) همراه داشتن قرآن یا قسمتی از آن در مستراح مانعی ندارد ولی بهتر است همراه نبرد.7
    7) جراید و مجلاتی که آیات قرآن و اسماء متبركه در آن می‌باشد، جایز نیست در زباله انداخته شوند.8
    8) سوزاندن قرآنهایی که ورق ورق شده و قابل استفاده نیست جایز نیست و باید دفن کرد.9
    توضیح: برای از بین بردن اوراق قرآنهایی كه فرسوده شده و یا كاغذهایی كه در آن اسماء متبركه وجود دارد می توان:
    الف) با رعایت احترام آنها را در جایی مناسب دفن كرد.
    ب) آنها را در نهر آب روان ریخت تا به مرور از بین بروند.
    ج) با رعایت احترام توسط كارگاههای كاغذ سازی تغییر شكل یابد.
    بنابراین سوزاندن اسكناس و یا اوراقی كه در آن نام خداوند متعال و یا آیات قرآن درج شده جایز نیست.
    9) دور انداختن آیات قرآن و اسماء خداوند بعد از تغییر شکل مثل پاره‌پاره کردن و قطعه‌قطعه کردن به‌گونه‌ای که آیه قرآن بر آن صدق نکند اشکال ندارد.10
    10) احتیاط واجب است ‌که از دادن قرآن به کافر خودداری کنند و اگر قرآن دست اوست در صورت امکان از او بگیرند.11 لازم به ذكر است مطابق نظرآیات عظام: تبریزی«ره»، سیستانی، زنجانی، مکارم: دادن قرآن به كفار در صورتیکه مستلزم هتک و بی احترامی باشد حرام است.
    توضیح: دادن قرآن كریم به كافرانی كه امید می رود به دنبال آشنایی با محتوای بلند این كتاب آسمانی هدایت شوند با اطمینان به اینكه با انجام این كار نسبت به قرآن بی احترامی صورت نمی گیرد جایز است12 و گاهی واجب است.13
    11) تخریب مکانهایی که بر روی آنها آیات قرآن نوشته شده جهت تعمیر و بازسازی مانعی ندارد و باقیماند? خاک را یا دفن کنند یا در آب روان بریزند.14
    12) کسیکه عمداً قسم دروغ به قرآن بخورد باید استغفار و توبه كند ولی کفاره بر عهده او نیست.15
    13) اگر مسلمانی توهین به قرآن کند چنانچه از روی عصبانیت و فاقد قصد بوده، باید توبه کند و اگر اختیاراً توهین کرده و این اهانت به انکار رسالت برگردد، مرتد است.16
    14) در برابر کسی که علناً به قرآن اهانت کند باید نهی از منکر را با مراعات مراحل آن، انجام داد.17
    15) مستحب است که تمامی قرآن و دعای جوشن‌کبیر و صغیر بر کفن نوشته شود
    و برای رعایت احترام قرآن بهتر است قرآن بر قطعه‌ای جداگانه نوشته شود و روی سینه و بالایِ سرمیّت بر روی کفن قرار گیرد.18
    اگر ورق قرآن یا کاغذی که اسم خدا یا پیامبر و یا امام بر آن نوشته شده در مستراح بیفتد، بیرون آوردن و آب کشیدن آن گرچه خرج داشته باشد واجب است و اگر بیرون آوردن آن ممکن نباشد تا یقین پیدا کند آن ورق پوسیده شده نباید از آن مستراح استفاده کنند.19
    اگر ورق قرآن یا کاغذی که اسم خدا یا پیامبر و یا امام بر آن نوشته شده در مستراح بیفتد، بیرون آوردن و آب کشیدن آن گرچه خرج داشته باشد واجب است و اگر بیرون آوردن آن ممکن نباشد تا یقین پیدا کند آن ورق پوسیده شده نباید از آن مستراح استفاده کنند


    استفتائات ویژه

    *سؤال اول: دربعضی از شهرستانها رسم است که هنگام تلاوت قرآن توسط قاری در مجالس ترحیم، افرادشرکت کننده باصدای بلندبه بازماندگان تسلیت می گویند،همچنین بازماندگان جواب آنهارا می دهند،آیااین عمل جایزاست؟لطفاًحکم آن رابیان بفرمایید.
    پاسخ مرحوم آیت الله العظمی فاضل لنکرانی«ره»: عمل مزبور جایز است ولی بهتر است هنگام تلاوت قرآن استماع به قرآن کنند[ولی]اگر این عمل بی احترامی به قرآن باشد خلاف احتیاط است.
    پاسخ حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی«دامت برکاته»: بهتر است احترامِ قرآن را بیشتر رعایت کنند.
    *سؤال دوم: اگربصورت غیرعمد قرآن ازدست انسان به زمین بیفتد وظیف? ما چیست؟آیاکفّاره لازم است یا نه؟
    پاسخ مرحوم آیت الله العظمی فاضل لنکرانی«ره»: وظیفه خاصی ندارد و کفاره نیز ندارد.
    پاسخ مرحوم آیت الله العظمی جوادتبریزی«ره»: در فرض مزبور کفاره ای ندارد (الله اعلم)
    پاسخ حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی«دامت برکاته»: کفاره ای ندارد ولی باید فورا ًبردارد و احترام کند.
    نقل از كتاب استفتائات قرآنی ، غلامرضا نیشابوری ص120و121

    فرآوری: شکوری_گروه دین و اندیشه تبیان

       
    [1] . (48 مائده).
    [2] . بنی‌هاشمی خمینی سیدمحمدحسن ، توضیح المسائل مراجع، ج1، ص92 مطابق با فتوای حضرات آیات: امام(ره)،سیستانی،‌تبریزی، كارم،صافی،فاضل،شبیری زنجانی، بهجت.
    [3] . همان،ص90مسأله 135. مطابق با فتوای حضرات آیات: امام(ره)،سیستانی،‌تبریزی، كارم،صافی،بهجت،شبیری زنجانی.
    [4] . همان، ص90مسأله137 مطابق با فتوای حضرات آیات : فاضل،صافی،بهجت در ضمن آیات عظام امام(ره)،مكارم،سیستانی و زنجانی حرمت این كار را هنگامی می دانند كه موجب بی احترامی به قرآن شود (عروة الوثقی با حاشیه حضرت امام ج1 ص103)
    [5] . همان،ص90.مطابق با فتوای حضرات آیات: امام(ره)،سیستانی،‌تبریزی، كارم،صافی،فاضل،شبیری زنجانی
    [6] . همان،ص91مسأله140. مطابق با فتوای حضرات آیات: امام(ره)،سیستانی،‌تبریزی، كارم،صافی،فاضل،شبیری زنجانی (آیت الله فاضل: بنابر احتیاط واجب تا یقین پیدا كند)
    [7] . نیشابوری غلامرضا ، استفتائات قرآنی ، ص127 ـ مطابق با نظرآیات عظام: مكارم ، فاضل و تبریزی«ره».
    [8] . مطابق فتوای حضرت امام و مقام معظم رهبری ، حجت هادی ، قرآن در آئینه احکام،ص139 ـ استفتائات مقام معظم رهبری«دام ظلّه»،ص163.
    [9] . نیشابوری غلامرضا ، استفتائات قرآنی ، ص 98و99ـ استفتائات مقام معظم رهبری«دام ظلّه»،ص165. مطابق فتوای آیات عظام: مقام معظم رهبری، فاضل، مکارم و تبریزی
    [10] . استفتائات امام«ره»، ج1، ص271. مطابق با نظر حضرت امام(ره)
    [11] . بنی‌هاشمی خمینی سید محمد حسن ، توضیح المسائل مراجع، ج1، ص 91. مطابق با فتوای حضرات آیات امام(ره)،بهجت،شبیری زنجانی
    [12] . مطابق با فتوای حضرات آیات: ‌تبریزی،مكارم،فاضل ، نیشابوری غلامرضا،استفتائات قرآنی ص 113
    [13] . مطابق با فتوای آیت الله مكارم ، بنی‌هاشمی خمینی سیدمحمدحسن ،توضیح المسائل مراجع،ج1،صفحه 91مسأله 139
    [14] . نیشابوری غلامرضا،استفتائات قرآنی ص128، نظر آیات عظام: فاضل،تبریزی«ره» و مكارم شیرازی.
    [15] . همان،ص 93، نظر آیات عظام:تبریزی، فاضل و مکارم.
    [16] . نیشابوری غلامرضا ، استفتائات قرآنی ، ص92و93 - نظر آیات عظام: مکارم، فاضل و تبریزی توضیح آنکه: مرتد یعنی کسی که بعد از اسلام کافر گشته و مرتد یا فطری است یعنی کسی که مسلمان به دنیا آمده، یا ملّی است یعنی مسلمان نبوده و سپس اسلام آورده و بعد کافر شده، حکم فقها در مورد مرتد فطری این است که محکوم به قتل می‌باشد و در مورد مرتد ملّی اینستكه از او خواسته می‌شود تا توبه كند و اگر از توبه امتناع کند محکوم به قتل می‌باشد (شرایع الاسلام،محقق حلّی،ج2،قسم دوّم از کتاب حدود،احکام مرتد).
    [17] . همان،ص106و107، نظر آیات عظام: فاضل و مکارم.
    [18] . یزدی ، سید كاظم ، عروة الوثقی ج 1 ، ص295 و 297 مسأله 11 و تتمه آن
    [19] .حسین افتخاریان، درسنامه احکام قرآنی
    ویرایش توسط 88060855 : 1391/01/09 در ساعت 04:51 بعد از ظهر

  6. صلوات و تشکر


کلمات کلیدی این موضوع

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •