تالار دانشگاه مجازی المصطفی صلی الله علیه و آله دانشگاه مجازی المصطفی صلی الله علیه و آله Arabic English Persian
بازیابی رمز
نمایش نتایج: از شماره 1 تا 3 , از مجموع 3
  1. #1

    ܓ✿ نقدی بر تفسیرهای روشنفکرانه از قرآن و حدیث






    پرسش :

    ضابطه تفسیر و تأویل صحیح از قرآن کریم چیست و برداشتهای روشنفکرانه از قرآن و نیز حدیث چگونه تحلیل می‏شود؟

    نگاه خودِ قرآن به این گونه برداشتها چیست؟



    پاسخ ( استاد معرفت ):

    یکی از آسیب‏پذیرترین مسائل اجتماعی، بحثهایی است که در رابطه با دین است.

    چه دیروز و چه امروز افرادی که دارای اهداف خاصی هستند و در همان حال وانمود می‏کنند که در محدوده دین حرکت می‏کنند، بناچار می‏خواهند از خودِ دین برای شیوه و رفتارشان سندی ارائه دهند، از این‏رو، همان گونه که خود قرآن از روز اول این مسأله را پیش‏بینی کرده که فرموده است:

    «هو الذی انزل علیک الکتاب منه آیات محکمات هُنَّ اُمّ الکتاب و آخر متشابهات فامّا الذین فی قلوبهم زیغٌ فیتّبعون ما تشابه منه ابتغاء الفتنة و ابتغاء تأویله» (آل عمران /7).


    البتّه این جا قرآن به عنوان نمونه مطرح شده که مورد سوء برداشت از آیات متشابه قرار می‏گیرد و گرنه تمام اصول و فروع مبانی دینی، قطعا دارای متشابهاتی است. کسانی که در این اندیشه‏اند که در محدوده دین به انحرافات فکری خود جامه مشروعیت بپوشانند، طبعا به سراغ متشابهات می‏روند و لذا در احادیث هست که همان گونه که قرآن آیات محکم و متشابه دارد، احادیث ما نیز محکم و متشابه دارد. حتی مسائل عقلی دین و فرعی در فقه نیز محکم و متشابه دارد. البتّه آگاهان و کسانی که مقیدند درست حرکت کنند متوجه این نکته هستند که محکمات پایه دین است و متشابهات کم است و اکثریّت با محکمات است و متشابهات به صورت نادر، گاه در گوشه و کنار پیدا می‏شوند. لذا اهل انحراف و کسانی که در دلشان زیغ هست می‏کوشند تا این متشابهات را از لابلای انبوه دلایل محکم پیدا کنند.

    اندیشمندان و کسانی که می‏خواهند درست حرکت کنند معیار را همان محکمات قرار می‏دهند و متشابهات را براساس آنها تبیین و تفسیر می‏کنند، ولی آنان که دارای انحرافند به متشابهات بسنده می‏کنند تا بتوانند بدین وسیله به اهداف خود برسند. پس این گونه برداشتهای سوء چیز تازه‏ای نیست و از روز اول خود قرآن آن را پیش‏بینی کرده است. البتّه شیوه برداشتها به شرایط زمان بستگی دارد و در هر زمان به گونه‏ای است.

    ما امروزه در اوج این ناهمگونی در رفتار با قرآن به وسیله افرادی که اصطلاحا به آنها روشنفکر می‏گویند قرار داریم.

    این که گفتم «اصطلاحا به آنان روشنفکری می‏گویند»، چون در واقع اینها روشنفکر نیستند. اینها اساسا مانع رشد و پیشرفت فکرند.
    در واقع می‏خواهند راه فهم را ببندند.
    پس اینها روشنفکر نیستند؛ ضد روشنفکری‏اند. روشنفکری یعنی با یک بینش آزاد به سراغ تمام مسائل دینی رفتن، چه فروع و چه اصول. حتی خود قرآن بر این جهت خیلی تأکید دارد و می‏فرماید:

    «و انزلنا الیک الذکّر لتبیّن للناس ما نُزّل الیهم و لعلّهم یتفکّرون» (نحل /44) می‏گویند قرآن را به سوی تو فرود آوردیم، تا برای مردم آنچه را به سوی ایشان نازل شده است توضیح می‏دهی و امید که آنان بیندیشند.


    پس اندیشیدن حتی روی بیانات شخص پیامبر مطلوب شرع است. البتّه اندیشیدن به معنای درست فهمیدن است. هدف این باشد که شخص فرمایش پیامبر را که تلقّی می‏کند، بفهمد و سعی کند به روح و جان کلام ایشان پی ببرد، نه این که کوشش کند راه مفری برای این که خودش را از این دستور حضرت نجات دهد، پیدا کند.


    پس روشنفکری یعنی با یک فکر آزاد و روشن به سراغ مطالب رفتن و اساسا در این آیه شریفه که:

    «یؤت الحکمة من یشاء و من یؤت الحکمة فقد اوتی خیرا کثیرا» ما «حکمت» را به «بینش» معنی کرده‏ایم. «اِن اللّه‏ علیمٌ حکیمٌ» علم «دانش» است و حکمت «بینش» است و اگر بینش در کنار دانش نباشد، علم شاید گمراه‏کننده باشد؛ چون ممکن است انسان دانشی داشته باشد، ولی کاربرد آن را نداند. در این صورت او بینش ندارد.

    خداوند تأکید دارد که انسان در کنار دانش، بینش هم داشته باشد. درست است که مسائل را حتی از خود شخص پیامبر صلی‏الله‏علیه‏و‏آله فرامی‏گیری، امّا این دانش است. می‏گوید بینش هم داشته باش. مسأله بصیرت در دین از مسائل اساسی است. پس ما اساسا بر روشنفکری به این معنی تأکید داریم و از باب «برعکس نهند نام زنگی کافور» این یک نوع طعنه است که ما به افرادی که برداشت سوء از دین دارند روشنفکر می‏گوییم و گرنه در حقیقت ما اینها را روشنفکر نمی‏دانیم، چون کارشان عقبگرد است، کاری را انجام می‏دهند که هزاران سال پیش کسانی که در مقابله با دین حرکت می‏کردند، انجام می‏دادند.


    بنابراین، این که انسان درباره مفاهیم دینی اعمال رأی کند، معنایش این است که از راه و روش و شیوه‏ای که محدوده فهم دین را مشخص می‏کند، حرکت نکند و این در اصطلاح، تفسیر به رأی نامیده می‏شود.*
    _______________________
    * محمد هادی معرفت- رضاحق پناه


    آخرین موضوعات ارسالی این تالار:

    ویرایش توسط 88060714 : 1391/04/28 در ساعت 11:32 بعد از ظهر

  2. صلوات و تشکر


  3. #2




    سلام علیکم

    موضوع این پرسش چیست ؟ منظور چه تفاسیری است که مورد نقد قرار گرفته ؟
    این دسته روشنفکرانی که درباره اشان صحبت شده چه کسانی هستند ؟


    یاحق

  4. صلوات و تشکر


  5. #3



    به نام خدا
    با سلام
    منظور تفاسير و برداشتهايي هستند كه بر مبنا و ضوابط صحيح تفسيري و تاويلي صورت نميگيرند و در زمره تفسير به راي يا برداشتهاي ناصحيح از قرآن كريم قرار دارند .
    منظور از روشنفكران اينگونه هم همانطور كه در متن پاسخ مرحوم استاد معرفت آمده ، افراديند كه دارای اهداف خاصی هستند و در همان حال وانمود می‏کنند که در محدوده دین حرکت می‏کنندمی‏خواهند از خودِ دین برای شیوه و رفتارشان سندی ارائه دهند.
    بايد بر پايه محكمات قرآن حركت كرد و متشابهات را بر پايه محكمات تبيين نمود اما افرادي كه مورد نقد استاد قرار گرفته اند كساني اند كه به متشابهات بسنده نموده و براي مشروعيت بخشيدن به افكار و گفتارشان بسراغ متشابهات ميروند .

  6. صلوات و تشکر : 2


موضوعات مشابه

  1. پاسخ: 20
    آخرين نوشته: 1392/11/19, 01:04 قبل از ظهر
  2. پاسخ: 1
    آخرين نوشته: 1392/05/23, 06:11 بعد از ظهر
  3. سیری در سیره تربیتی بانو مجتهده امین
    توسط quranic در تالار مفسران و قرآن پژوهان
    پاسخ: 12
    آخرين نوشته: 1391/06/13, 10:14 قبل از ظهر
  4. آشنایی با تفاسیر ( تفاسیر قرن سوم)
    توسط quranic در تالار کتاب شناسی
    پاسخ: 10
    آخرين نوشته: 1389/12/17, 09:20 قبل از ظهر
  5. زندگینامه سید محمد حسین فضل الله (صاحب تفسیر من وحى القرآن‏)
    توسط مرادی نسب در تالار مفسران و قرآن پژوهان
    پاسخ: 7
    آخرين نوشته: 1389/11/11, 01:22 بعد از ظهر

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •