تالار دانشگاه مجازی المصطفی صلی الله علیه و آله دانشگاه مجازی المصطفی صلی الله علیه و آله Arabic English Persian
بازیابی رمز
نمایش نتایج: از شماره 1 تا 7 , از مجموع 7
  1. #1

    شاد عزت و ذلت از دیدگاه قرآن




    مقدمه

    بی شک عزت و افتخار حسینی در پرتو فرهنگ انسانساز قرآنی، دست یافتنی است و دور ماندن از قرآن، زمینه ساز ذلت و خواری فرد و جامعه به شمار میرود.
    آنچه در پی میآید، نگاهی است به دیدگاه قرآن درباره ی عوامل عزت و ذلت به همراه بررسی عوام زدگی ـ یکی از مهمترین عوامل ذلت ساز ـ که رسالت خواص در پیشبرد جامعه ی اسلامی را نیز بررسی می کند.

    «عزت» به معنای حالتی است که از شکست انسان پیشگیری می کند و «ذلت» همان نبود عزت و شرافت در انسان است. به همین دلیل، انسان ذلیل شکست را به راحتی می پذیرد.[1] علاقه مندی به «عزت» و تنفر داشتن از «ذلت»، امری فطری است که در نهاد همه ی انسانها وجود دارد.
    شکوفایی«عزت» به پیدایش عواملی نیاز دارد که بی توجهی به آنها سبب پذیرش ذلت و شکست در انسان می شود.

    انسانی که طعم شیرین عزت را بچشد، هیچ گاه به ننگ ذلت و خواری، تن در نمی دهد. حضرت علی(علیه السلام) می فرماید:
    کسی که نفس عزیز و شریفی دارد، آن را با پلیدی گناه، خوار نمی سازد.[2]

    اینک به عوامل عزت از دیدگاه قرآن کریم و روایات اسلامی میپردازیم:

  2. #2

    عزت و ذلت از دیدگاه قرآن




    1ـ عزّت خواهی از خداوند

    خداوند متعال، سرچشمه ی عزت به معنای واقعی است و دیگر آفریده ها در ذات خود، فقیر و ذلیل هستند. آنان به خداوند نیازمندند و خداوند عزیز مالک همه ی آنها است. قرآن کریم می فرماید:

    (مَنْ کانَ یُریِدُ الْعِزَّةَ فَلِلَّهِ الْعِزَّةُ جَمِیعاً)[3]

    کسی که خواهان عزت است [بداند]عزت یکسره از آن خداست.

    سخن اصلی این آیه آن است که عزتجویان باید عزت را از خداوند متعال بخواهند; زیرا عزت در ملک خداوند است و انسان در پرتو پرستش خدا و تسلیم شدن در برابر او به عزتمندی می رسد.پرستش خدای یگانه و کردار شایسته دو بال آدمی برای رسیدن به عزت است. خداوند متعال می فرماید:

    ( اِلَیهِ یَصْعَدُ الْکَلِمُ الطَّیِبُ وَ الْعَمَلُ الصَّالُحَ یَرْفَعُهُ )[4]

    سخنان پاکیزه (باورهای درست) به سوی او بالا می رود و کردار شایسته آن را در بالاتر رفتن کمک می رساند.

    حضرت علی(علیه السلام) نیز فرموده است:

    العزیز بغیر الله ذلیل.[5]

    عزیزی که عزتش از غیر خدا باشد، ذلیل است.

  3. #3

    عزت و ذلت از دیدگاه قرآن




    2ـ پایبندی به قرآن کریم و دین مقدس اسلام

    پایبندی به قرآن کریم و یاری جستن از آن عامل عزت و سربلندی است. خداوند می فرماید:

    ( تَنْزِیلُ الْکِتابِ مِنَ اللَّهِ الْعَزِیزِ الْحَکِیمِ )[6]

    این کتابی است که از سوی خداوند عزیز و حکیم فرو فرستاده شده است.

    چون خداوند متعال سرچشمه ی عزت و بزرگی است، پیروی از قرآن کریم که سخن اوست، در بردارنده ی عوامل عزت و بزرگواری انسان است.
    خداوند متعال می فرماید:

    (فَاستَمْسِکْ بِاَّلذِی اُوحِیَ اِلَیْکَ اِنَّکَ عَلی صِراط مُسْتَقِیمَ وَ اِنَّهُ لَذِکْرُ لَکَ وَ لِقَوْمِکَ وَ سَوفَ تُسْئَلُون)[7]

    آن چه را بر تو وحی شده محکم بگیر; زیرا تو بر صراط مستقیم هستی و این، مایه ی یادآوری (و بزرگی) تو و قوم تو است و به زودی از شما پرسش خواهد شد.

  4. #4

    عزت و ذلت از دیدگاه قرآن




    3 ـ پیروی از رسول خدا(صلی الله علیه وآله وسلم) و اهل بیت(علیهما السلام)

    رسول گرامی اسلام و اهلبیت عزیز آن حضرت(علیه السلام) مصداق کامل پیوند یافتن با خدا به وسیله ی ایمان آوردن و انجام کردار شایسته و عزت آفرینی هستند. پیامبر اسلام در مقام راه یافتن به سرچشمه ی کمال الهی به جایی رسید که خداوند درباره ی او فرمود:

    (وَاِنَّکَ لَعلی خُلُق عَظِیم)[8]

    و تو اخلاق بزرگ و برجستهای داری.

    از جمله فضایل برجسته ی اخلاقی آن حضرت، عزت و شرافت نفس است. قرآن کریم با تاکید بر پیروی از پیامبر و اهلبیت(علیهم السلام) می فرماید:

    (یا أیُهَا الَّذِینَ آمَنُوا اطِیعُوا اللّهَ وَ اَطیعُوا الرَّسُولَ وَ اُولی الاَمْرِ مِنْکُمْ فَانْ تَنازَعْتُم فِی شَیْء فَرُدُّوهُ الَی اللّهِ والرَّسُولِ إنْ کُنْتُمْ تُؤمِنُونَ بِاللّهِ وَالْیَومِ الآخَر ذلِکَ خَیْرٌ وَ اَحْسَنُ تَأوِیلاً)[9]

    ای کسانی که ایمان آورده اید! از خدا و پیامبر خدا و اولوالامر، پیروی کنید. پس اگر در امری، اختلاف داشتید، آن را به داوری خدا و رسول بگذارید اگر به خدا و قیامت، ایمان دارید، این کار نیکو و پایانش نیکوتر است.

    بدین ترتیب، پیروی از پیامبر و جانشینان آن حضرت که هر کدام به سرچشمه ی عزت، پیوسته اند، مایه ی عزتمندی است.[10]

    پیامبر گرامی هیچگاه از خود ذلت نشان نداد و از مؤمنان نیز خواست به ذلت تن درندهند. ایشان میفرماید:
    هیچ مؤمنی نباید نفس خود را خوار بشمارد.[11]

    هنگامی که از حضرت امام حسین(علیه السلام) درخواست شد سخنی را که خود از پیامبر اکرم(صلی الله علیه وآله وسلم)شنیده است، بازگوید، ایشان این گفته را فرمود:
    خداوند کارهای بزرگ و با شرافت را دوست دارد و کارهای پست و ذلیل را خوش نمی دارد.[12]

  5. #5

    عزت و ذلت از دیدگاه قرآن




    4ـ پیوند با مؤمنان

    پیوند یافتن با مؤمنان که افتخار بندگی خدا را دارند و عزت خویش را از سرچشمهی اصلی ـ خداوند عزیز ـ گرفتهاند، عامل عزت و مانع ذلت پذیری است. قرآن کریم میفرماید:


    ( وَللهِ العِزَّةُ وَلِرَسُولِهِ وَ لِلْمُؤْمِنِینَ وَلکِنَّ الْمُنافِقیِنَ لا یَعْلَمُونَ
    )[13]

    و عزت از آن خدا و رسول او و مؤمنان است، ولی منافقان نمی دانند.

    عزت و سعادت هیچگاه با ولایت کافران و منافقان به دست نمی آید و خداوند هرگونه ولایت کافران و مشرکان را بر مؤمنان نفی کرده است. خداوند در قرآن می فرماید:

    ( وَلَنْ یَجْعَلَ اللّهُ لِلْکافِرِینَ عَلَی الْمُؤْمِنِینَ سَبیلاً )[14]

    و خداوند هرگز برای کافران، راهی (برای چیرگی) بر مؤمنان ننهاده است.

    در جایی دیگر می فرماید:
    همانانی که کافران را به جای مؤمنان، دوست خود برمی گزینند، آیا می خواهند از آنان عزت و آبرو بجویند، با این که همه ی عزتها از آنِ خداست.[15]

    از آیات یاد شده برمی آید که کافران و مشرکان در منطق و گفتوگو و روابط نظامی، سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و... هیچگونه برتری و ولایتی نسبت به مؤمنان و مسلمانان نخواهند داشت و حق هیچگونه سلطه ای بر امور مسلمانان را ندارند.[16]

  6. #6

    عزت و ذلت از دیدگاه قرآن




    5ـ روزی حلال

    پیامبر گرامی(صلی الله علیه وآله وسلم) به دست آوردن روزی حلال را جهاد می داند و می فرماید:

    خداوند دوست دارد بندهاش را در تلاش برای به دست آوردن روزی حلال ببیند.[17]

    انسان عزیز و شکستناپذیر بر سر سفرههای حلال پرورش مییابند. امام حسین(علیه السلام)می فرماید:
    ... سینههای پاکیزهای که ما از آن شیر نوشیدهایم، ذلت را بر ما روا نمیداند.[18]

    از سخن امام حسین(علیه السلام) چنین برمی آید که به دست آوردن روزی حلال در عزتمندی انسانها تاثیر دارد. لقمه ی حلال، آدمی را از مفاسد و خواریهای بسیاری، دور نگاه می دارد و او را به انسانی شجاع و با شرف بدل می کند. انسان شرافتمند باور دارد که باید با کوشش و توکل بر خداوند، روزی خویش را به دست آورد:

    (هَلْ مِنْ خالِق غَیْرُ اللهِ یَرْزُقُکُمْ مِنَ السَّماءِ وَالْاَرضِ)[19]
    آیا جز خدا آفریدگاری است که شما را از آسمان و زمین، روزی دهد؟


    انسانی که با عزت نفس، روزی خود را تنها از خدا درخواست کند، همواره شرافت و عزت خویش را حفظ خواهد کرد. قرآن کریم می فرماید:

    (وللّهِ الْعِزَّةُ وُ لِرُسولِه وَلْلِمومِنِیِنُ...)[20]
    و عزت مخصوص خدا و رسول او و مؤمنان است.

    پیامبر اکرم(صلی الله علیه وآله وسلم) می فرماید:
    اگر به دیگران نیاز دارید، با عزت نفس از آنان بخواهید.[21]

    بنابراین، تلاش برای به دست آوردن روزی حلال، داشتن عزت نفس و توکل کردن بر خداوند متعال، عزت و شرافتمندی را برای انسان به ارمغان می آورد.
    مؤمنان و زمامداران اسلامی نیز در امور حکومتی و اجتماعی نباید چیرگی بیگانگان را در عرصه های سیاسی، فرهنگی، اقتصادی و... بپذیرند. آنان باید با الگوپذیری از قیام امام حسین(علیه السلام)اصل عزت و افتخار را در همه ی امور کشورداری اجرا کنند و در برابر ستمگران و سلطه جویان جهان، عزت نفس نشان دهند.[22]

    حضرت امام حسین(علیه السلام) که الگوی عزت و شرافت در جهان است، در این باره می فرماید:
    موت فی عزّ خیر من حیاة فی ذل.[23]
    مرگ با عزت و شرف از زندگی همراه با خواری، بهتر است.

    همچنین ایشان فرموده است:
    هیهات منا الذلة.[24]
    خواری از ما اهلبیت(علیه السلام) بسیار به دور است.

    این فریاد پرخروش از حنجرهای برمی آید که در همه ی عمر، با قلبی سرشار از ایمان به خدا و کارنامهای درخشان، با رسول اکرم(صلی الله علیه وآله وسلم) و مؤمنان در پیوند بوده و همواره از روزی حلال برخوردار گشته است. قرآن کریم درباره ی چنین افرادی که نَفسی با شرف و عزت دارند، می فرماید:

    یا أَیَّتهُاَ النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِی الی رَبِّک راضِیةً مَرْضِیَّه فَادْخُلِی فِی عِبادِی وَ اْدخُلِی جَنَّتیِ.[25]
    تو ای روح آرام یافته! به سوی پروردگارت بازگرد، در حالی که هم تو از او خشنودی و هم او از تو خشنود است. پس در سلک بندگانم و در بهشتم، وارد شو.

    امام حسین(علیه السلام) مصداق روشن «نفس مطمئنه» است که خداوند او را عزیز دانسته و به سوی خویش فراخوانده است. بنابراین، هر فرد یا اجتماع و حکومتی اگر بخواهد در دنیا و آخرت، با عزت زندگی کند، باید به عوامل یاد شده چنگ زند. در غیر این صورت، به خواری تن درخواهد داد. هر عامل دیگری که با این عوامل در تقابل باشد، عامل خواری به شمار می آید.[26]

  7. #7

    پی نوشت ها :




    [1]. مفردات الفاظ القرآن، راغب اصفهانی، تهران، مکتبة المرتضویة، صص 344 ـ 345.
    [2]. غرر الحکم، عبدالواحد بن محمد تمیمی آمدی، قم، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی، ص 231.
    [3]. فاطر، 10.
    [4]. فاطر، 10، نک: تفسیرنمونه، ناصر مکارم شیرازی و همکاران، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ج 18، صص 187 ـ 198.
    [5]. بحارالانوار، علامه مجلسی، بیروت، مؤسسة الوفاء، ج 75، ص 10.
    [6]. زمر، 1.
    [7]. زخرف، 43 ـ 44.
    [8]. قلم، 4.
    [9]. نساء، 59.
    [10]. تفسیر نمونه، ج 3، ص 434.
    [11]. وسائل الشیعه، شیخ حر عاملی، قم مؤسسهی آل البیت(علیه السلام)، ج 16، ص 158.
    [12]. غوالی اللئالی، ابن ابی جمهور احسائی، قم، سیدالشهداء، ج 1، ص 67.
    [13]. منافقون، 8.
    [14]. نساء، 141.
    [15]. نساء، 139.
    [16]. تفسیرنمونه، ج 4، ص 173.
    [17]. جامع الاخبار، تاج الدین شعیری، قم، انتشارات رضی، ص 139.
    [18]. بحارالانوار، ج 45، ص 7.
    [19]. فاطر، 3.
    [20]. منافقون، 8.
    [21]. شرح نهج البلاغه، عبدالحمید، ابن ابی الحدید، قم، کتاب خانهی آیت الله مرعشی نجفی، ج 20، ص 317.
    [22]. تعلیم و تربیت در اسلام، مرتضی مطهری، قم، انتشارات صدرا، صص 211 ـ 224.
    [23]. المناقب، محمدابن شهر آشوب، قم، انتشارات علامه، ج 4، ص 68.
    [24]. لهوف، سیدبن طاووس، تهران، انتشارات جهان، ص 97.
    [25]. فجر، 27 ـ 30.
    [26]. المیزان فی تفسیر القرآن، محمد حسین طباطبایی، تهران، دارالکتب الاسلامیة، ج 20، صص 413 ـ 416; تفسیر نمونه، ج 26، ص 438. برای آگاهی بیشتر نک: انسان کامل، مرتضی مطهری، قم، انتشارات صدرا، ص 242; و فلسفهی اخلاق، مرتضی مطهری، قم، انتشارات صدرا، ص 190.

    منبع : مجله صباح، شماره 4
    ویرایش توسط مرادی نسب : 1390/02/14 در ساعت 03:56 بعد از ظهر

موضوعات مشابه

  1. حجاب، شکوفايى ، عزت
    توسط مهدی یار در تالار فردی
    پاسخ: 14
    آخرين نوشته: 1392/03/23, 01:49 قبل از ظهر
  2. پاسخ: 38
    آخرين نوشته: 1391/09/07, 02:21 بعد از ظهر

کلمات کلیدی این موضوع

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •