تالار دانشگاه مجازی المصطفی صلی الله علیه و آله دانشگاه مجازی المصطفی صلی الله علیه و آله Arabic English Persian
بازیابی رمز
نمایش نتایج: از شماره 1 تا 4 , از مجموع 4
  1. #1

    ترجمه قرآن به فارسي




    زبان فارسى دومين زبان جهان اسلام و نخستين زبانى است كه قرآن بدان ترجمه شده است. * ازشواهد و روايات تاريخى چنين به نظر مى‏رسد كه سابقه ترجمه قران به زبان فارسى به زمان پيامبر اسلام بازمى گردد . تا كنون بيش از هزار بار قران كريم به زبان فارسى ترجمه شده است از اين رو زبان فارسى اين افتخار را دارد از بين يکصد و شش زبان زنده دنيا که قرآن به آنها ترجمه شده است[1] نخستين و بيشترين ترجمه قران را به نام خود ثبت کند.
    با توجه به آمار ترجمه‏هاى فارسى قرآن مى‏توان گفت: از زمان نزول قران ، به طور متوسط هر سال يك بار قرآن به زبان فارسى ترجمه شده است. ايرانيان به واسطه ترجمه‏هاى فارسى قرآن آشنايى گسترده‏اى با پيام الهى يافتند و بسيارى از واژه‏هاى دينى و حِكمى فارسى نيز با بروز در اين ترجمه‏ها از زوال و فراموشى در امان ماند.
    ترجمه قرآن به فارسي نه تنها از جهت تعداد و سابقه نگارش، بلكه از لحاظ تنوع در روشها و سبك هاي ترجمه نيز در ميان ساير زبانها بي نظير است. در زبان فارسي قرآن بارها به روش تحت اللفظي، معادل، معنايي، آزاد و ارتباطي ترجمه شده است. وبه سبك هاي گوناگون مانند آهنگين، منظوم، دو زبانه، همراه پا پاورقي هاي تفسيري و غيره ارائه شده است. اين همه نشان توجه و استقبال ويژه ايرانيان و فارسي زبانان به اين كتاب آسماني دارد. از اين رو مترجمان قرآن متناسب با گرايش ها، سليقه ها، و سطوح مختلف علمي به ترجمه قرآن پرداخته اند.
    1. پيشينه ترجمه قران به زبان فارسي
    ترجمه قرآن ابتدا با احتياط فوق العاده و صدور حكم به حرمت آن مواجه شد اما اين دوران ديرى نپاييد. گرايش به حرمت ترجمه از بيم آن بود كه مبادا به هنگام انتقال دادن معانى قرآن از زبان عربى به زبانى ديگر، بخشى از معانى در جريان انتقال از دست برود، و يا حالت عام و پر احتمال الفاظ و عبارات به تنگنا گرايد. يا در نقل مقصود خلل و اشتباهى رخ دهد و خواننده از فيض آن همه زيبايى‏هاى اصل عربى محروم ماند.[2] پس از طى شدن اين مرحله، ترجمه‏هاى بسيارى از قرآن توسط مفسران و قرآن پژوهان ارائه شد.
    نخستين ترجمه قرآن كريم شناحته شده به زبان فارسى، مربوط به قرن سوم يا چهارم هجري است اما اين سخن كه تا سده سوم يا چهارم هجرى هيچ ترجمه‏اى از قرآن به زبان فارسى وجود نداشته است نمى‏تواند صحيح باشد .زيرا مردمي که تشنه آگاهي از دين نو و فهم معاني قرآني بوده اند و بيشتر آنان هم زبان عربي را نمي دانستند مي بايست ترجمه يا ترجمه هايي از قرآن در دست داشته باشند .[3].از اين رو بايد گفت تاريخ نخستين ترجمه قران به زبان فارسى بدرستى روشن نيست و پيش از ترجمه‏هاى كامل و رسمى قرآن، ترجمه گونه هايى پراكنده و غير رسمى از بخش بخش قرآن در ميان ايرانيان رواج داشته است.
    نخستين سند تاريخى مكتوب در اين رابطه نامه‏هاى پيامبر اكرم (ص) به زمامداران كشورهاى ديگر از جمله ايران است كه در آن، آيات قرآن توسط سفيران و فرستادگان نبى اكرم ترجمه شده است.
    دومين شاهد تاريخى، ترجمه سلمان فارسى از قران است. گرچه برخي ادعا کرده اند که سلمان فارسي تمام قرآن را در زمان پيامبر اكرم[4] يا در زمان خلفاى راشدين[5] به فارسى ترجمه كرده است اما براين مدعا دليلى ارائه نشده است. آنچه شهرت بيشترى دارد اين است كه سلمان سوره حمد را به در خواست ايرانيان به فارسى ترجمه كرد و آنان تا زمانى كه زبانشان به عربى عادت كند در نماز از اين ترجمه استفاده مى‏كردند.[6] اما معلوم نيست اگر تلفظ عبارات عربى بر آنها دشوار بوده است چرا ترجمه همه نماز را از سلمان درخواست نكردند؟ به هرحال آنچه از ترجمه سلمان باقى مانده است ترجمه بسمله است به اين عبارت: «به نام يزدان بخشاينده»[7]
    به گفته برخى مورخان، اشاراتى نيز در نگارشها و آثار پيشينيان آمده است كه فارسى زبانان پيش از سده چهارم نيز به ترجمه قرآن پرداخته‏اند چنانكه آورده‏اند كه موسى بن سيار اسوارى (م 255 ق) قرآن را به فارسى تفسير مى‏كرد.[8]
    آنگونه که مشهور است نخستين ترجمه موجود و کامل از قرآن به زبان فارسي در نيمه اول قرن چهارم هجري به دست گروهي از علماي ماوراء النهر انجام گرفت اين ترجمه " ترجمه تفسير طبري " يا" ترجمه رسمي "[9] ناميده مي شود .اما برخي از ترجمه پژوهان احتمال داده اند كهن‏ترين ترجمه كشف شده از قرآن كريم به زبان فارسى را بتوان ترجمه " قرآن قدس " که به قرائن زبان شناسي وسبک شناسي زمان كتابت آن بين سال‏هاى 250 تا 350 قمرى است به شمار آورد.[10] از طرفي دكترپيرسن احتمال مى‏دهد كه ترجمه معروف به "كمبريج" متأخرتر از ترجمه تفسير طبرى نباشد.[11] يا استورى در كتاب خود، مدعى نسخه‏هاى خطى قديمى‏ترى از ترجمه طبرى است.[12] همچنين در واتيكان ترجمه اي فارسى از قرآن موجود است و احتمالاً قديمى‏تر از ترجمه طبرى است.[13] بعضى نيز ترجمه سورآبادى و تاج التراجم اسفراينى را هم‏زمان يا قديمى‏تر از ترجمه طبرى ناميده‏اند.[14]
    ______
    * محمد خامه گر ، سايت مركز فرهنگ و معارف قرآن

  2. صلوات و تشکر : 2


  3. #2




    2. روشهاى ترجمه قران به فارسى
    ترجمه قرآن در دوران هزار و دويست ساله خود سيرى تكاملى را طى نموده و به روشهاي مختلف ارائه شده است. مقصود از روش مؤلفه هاي تأثير گذار در فرآيند ترجمه است؛ مثل نوع گزينش و چينش واژه ها و جمله ها كه نتيجه آن، گونه خاصي از ترجمه را به وجود مي آورد.[15] در طول تاريخ ترجمه قرآن اندك اندك مترجمان عناصر و مؤلفه‏هاى جديدى بر آن افزودند و ترجمه‏هاى خود را غنى‏تر و جذاب‏تر نمودند و به اين ترتيب روش‏هاى گوناگونى از ترجمه قرآن را پديد آوردند. ترجمه هاي فارسي قران به روش هاي: تحت اللفظي ، معادل ، محتوايي (معنايي) ، آزاد و تفسيري و ساختاري (ارتباطي) ارائه شده اند .

    1/2 . ترجمه تحت اللفظي
    بيشتر ترجمه‏هاى كهن و برخى از ترجمه‏هاى جديد به شكل تحت اللفظى است. در اين روش كه بيش از هزار سال رايج ترين روش ترجمه قرآن بود تنها به عنصر معادل يابى اهميت داده مى‏شد و مترجمان مى‏كوشيدند با دقت و احتياط كلمات و واژه‏هاى مناسبى براى آيات قرآن بيابند. در اين نوع ترجمه ، مترجمان بدون توجه به ساختار جمله يا تنها به ترجمه لفظ به لفظ و معادل يابى و ترجمه كلمات مى‏پرداختند، و يا در نهايت واژگان فارسي را در ساختار زبان عربي مي ريختند و به عنوان ترجمه قرآن ارائه مي داند . پايبندي بيش از اندازه مترجم به زبان در اين روش، به انجام متن مقصد آسيب مي رساند و اين امر موجب مى‏شد كه خواننده از درك ارتباط كلمات و جمله‏ها با هم عاجز ماند و معناى آيه را به خوبى درك نكند.
    حدود هزار نمونه از اين گونه ترجمه به زبان فارسى وجود دارد. حدود دو دهه پيش از سوى مؤسسه انتشارات آستان قدس رضوى فهرست 326 نسخه از آنها در مجموعه‏اى معرفى شد.[16] و سپس فهرستگان نسخه‏هاى خطى ترجمه‏هاى فارسى قرآن كريم كه مشتمل بر 895 نسخه خطي (بدون تکرار ) ترجمه قرآن بود از طرف مرکز ترجمه قرآن به چاپ رسيد.[17]
    بى‏شك در بقاى يك هزار ساله ترجمه تحت اللفظى با همه كاستى‏هايش، رمز و رازى نهفته است كه بيش از هر چيز بايد به ترس از خدشه‏دار شدن حريم قرآن[18] اشاره كرد. گرچه برخى محققان "نداشتن نظريه‏هاى زبانى در باب ترجمه" را نيز از جمله دلايل اين امر برشمرده‏اند.[19] اما با توجه به قوت و توانائى علمي مترجمان قرآن كريم و همچنين با عنايت به اينكه ترجمه ساير متون و كتب غير قرآنى در اين دوره از روش ترجمه تحت اللفظى پيروى ننموده است مى‏توان گفت دليل نخست تنها دليل پذيرفتنى در اين باب است.
    توجه به اين نكته پيش از شمارش مهم‏ترين ترجمه‏هاى تحت اللفظى در خور ذكر است كه ترجمه‏هاى كهن هرچند از نظر قالب و ساختار كلام تحت اللفظى هستند اما بيشتر آنها از دقت و استحكام برخوردارند. اين امر نشانگر آن است كه مترجمان آنها با كمال دقت و احتياط و با ژرف‏نگرى خاصى دست به ترجمه قرآن زده‏اند و تلاش آنها بر اين بوده است كه از هيچ واژه و حرفى از قرآن در ترجمه فروگذار نكنند و آن را به عنوان حفظ امانت، در ترجمه خودمنعكس سازند.[20]

    2/2. افول ترجمه هاي تحت اللفظي
    نارسايى روش ترجمه تحت اللفظى در انتقال مفاهيم قرآن و ايفاى رسالت هدايتگرى اين كتاب الهى موجب شد تا مترجمان اندك اندك از آن برگردانند و به روشهاي ديگري روي آورند.علت نارسايى ترجمه‏هاى تحت اللفظى اين است كه در بهترين حالت، فقط در زمينه معادل‏يابى و رعايت بخشى از ساختار صرفى تلاش مى‏كردند و از رعايت ساير ساختارهاى زبانى غفلت مى‏شد.
    در بازيابى علل گسست سبك و سياق هزار ساله ترجمه تحت اللفظى و آغاز رويكرد جديد ترجمه تفسيرى دلايلى همچون آشنائى ايرانيان با انديشه و فرهنگ غرب و روى آوردن آنان به ترجمه متون داستانى و غير داستانى ذكر شده است،[21] اما در هر حال شكى نيست كه تحولات زبانى كه در دهه‏هاى اخير بر زبان پارسى عارض شده است روز به روز ترجمه‏هاى كهن را براى نسل جديد نامأنوس‏تر و غير قابل فهم‏تر نموده است. همين امر مترجمان و اديبان را در دهه‏هاى اخير بر آن داشت تا كمر همت بربسته و سنت كهن ترجمه‏هاى به اصطلاح تحت اللفظى قرآن را شكسته و براي ارائه ترجمه‏هاى روان و گويا از اين كتاب آسماني اقدام نمايند .
    در روشهاي جديد ترجمه بجاي اصالت دادن به الفاظ به محتواي قرآن تاكيد مي شود و مترجم تلاش مي كند با رعايت خصوصيات زبان مقصد و افزودن توضيحات تفسيرى انتقال پيام قرآن تاحدى روان‏تر گردد تا و امكان درك مفاهيم براى خواننده فارسى زبان فراهم شود در اين شيوه مترجم سعي مي کند تا پيام و هدف اصلي متن را براي مخاظب بيان کند، ضمن آنکه تلاش مي کند تا خصوصيات لفظي متن اصلي را در قالب جمله اي باز سازي کند و به زبان اصلي انتقال دهد.[22] به عبارتى در شيوه هاي جديد ترجمه، افزون بر معادل يابى به ساختار زبان مقصد هم توجه ويژه شد .
    .توجه به ساختار زبان مقصد تنها در رعايت جايگاه فعل و فاعل خلاصه نمي شود بلکه به معناي آن است که در ترجمه مفاهيم اصطلاحي و کنايه اي ، نکات بلاغي و معناي ويژه کلمات ، به اقتضاي ساختار زبان مقصد عمل نمايد. و تمامي زير ساختارهاي زباني يعنى ساختارهاى نحوى، صرفى، لغوى - معنايى ، آوايى و بلاغى را در ترجمه در نظر بگيرد .

  4. صلوات و تشکر


  5. #3



    با توجه به ميزان موفقيت مترجم در رعايت ساختارهاي زبان مقصد و مقدار وفاداري او به متن مبدأ و استفاده از توضيحات تفسيري روشهاي گوناگوني در ترجمه قرآن پديد آمد. مهمترين روشهاي ترجمه محتوائي قرآن را مي توان به شرح زير برشمرد:

    2. ترجمه وفادار يا معادل
    ترجمه وفادار ترجمه‌اي است که به ساختار‌هاي زباني زبان مقصد كاملاً مقيد و متعهد است. اين نوع ترجمه دقيق ترين روش براي ترجمه قرآن است كه اگر در نهايت دقت و شيوايي، صورت گيرد آرماني‌ترين روش ترجمه خواهد بود.
    هدف اصلي از اين روش ترجمه، رساندن كامل محتوا، پيام و نكات ظريف و بلاغي و ساختاري متن مبدأ به ساختار‌هاي طبيعي و معيار زبان و متن مقصد است.از اين رو در اين روش هيچ نكته نحوي، صرفي، معنايي، لغوي و فرامتني (=‌ فرامعنايي = منظور شناختي) مورد غفلت قرار نمي‌گيرد.
    - در اين روش چنانچه ساختار‌هاي زبان مقصد ايجاب كند عنصر يا عناصري از متن مبدأ در ترجمه حذف مي‌گردد و به اقتضاي زبان مقصد و نيز براي تفهيم آسان پيام متن مبدأ و شيوا و روان بودن متن ترجمه عنصر يا عناصري به عنوان تصريح يا تشريح بر متن ترجمه افزوده مي‌شود. اين حذف و اضافه به طور معقول و بجا صورت مي‌گيرد.[3]
    در ميان ترجمه‌‌هاي قرآن كريم به زبان فارسي کمتر ترجمه اي مي توان يافت که کاملا بر اين روش و ويژگي‌‌هاي آن مبتني بوده باشد. از ميان ترجمه هاي فارسي قرآن كريم، مواردي را مي توان يافت كه به اين روش ترجمه نزديك تر است.


    2/2/2 . ترجمه معنايي
    ترجمه معنايي از رايج‌ترين ومشهورترين انواع ترجمه است. اين ترجمه نقطه مقابل ترجمه تحت‌اللفظي است و عموم مترجمان، پيرو و طرفدار اين شيوه ترجمه‌اند از آن جهت كه هدف اساسي در اين روش ترجمه تنها انتقال دادن معنا، محتوا و پيام متن مبدأ و نيز روان بودن و عامه فهم بودن متن مقصد مي‌باشد.
    ضمن اينكه اين روش براي مترجمان، آسان‌تر از روش پيشين (وفادار يا معادل)‌ است. بدين ترتيب آنچه در ترجمه معنايي اهميت نخستين دارد پيام و محتواي متن مبدأ و پايبندي به ساختار‌هاي زباني زبان مقصد است. ترجمه معنايي را مي‌توان حدفاصل ميان ترجمه وفادار و آزاد دانست.
    حذف و اضافه در ترجمه معنايي معمولاً بيش از حذف و اضافه در ترجمه‌‌هاي معادل و وفادار است. و تعادل معنايي ميان متن مقصد و متن مبدأ بيش از تعادل دستوري و بلاغي است.[1] در زبان فارسي حدود 30 ترجمه معنايي از قرآن ارائه شده است كه در اين مجال به مهم ترين آنها اشاره مي شود. نخستين ترجمه معنايي را به شكل امروزي را سيد ابراهيم بروجردي در سال 1317 هـ.ش در تفسير جامع ارائه داد. اما مشهورترين ترجمه معنايي از قرآن را به مرحوم الهي قمشه اي اختصاص دارد با آنكه ترجمه ابراهيم بروجردي از ترجمه الهي قمشه اي روان تر و دقيق تر است.

  6. صلوات و تشکر


  7. #4




    /3. ترجمه آزاد وتفسيري
    سبك بيانى قرآن به گونه‏اى است كه ارائه معانى و مفاهيم ژرف آن جز با افزودن عبارت‏هاى تفسيرى مقدور نمى‏باشد و چاره‏اى از اعمال تغييرات ديگر وجود ندارد . از اين رو با همه تلاشى كه نويسندگان ترجمه‏هاىمعنايي نموداند ، بازهم خوانندگان قرآن از نامفهوم بودن و ابهام موجود در ترجمه‏ها گله‏مند هستند و آنها را خواندنى و جذاب نمى‏دانند.
    دليل اين امر وجود آيات مجمل در قرآن كريم است.آيات مجمل آياتى است كه دلالتشان روشن نمى‏باشد و فهم معناى آنها نيازمند تفسير و توضيح است. سيوطى مهم‏ترين اسباب اجمال را اموري همانند: وجود الفاظ مشترك، حذف برخى واژه‏ها، نامشخص بودن مرجع ضمير، كاربرد الفاظ غريب، تقديم و تاخير وجود چند احتمال در معناى آيه مي داند.[1]
    افزون بر اين، فهم معناى برخى آيات تنها با دانستن شان نزول يا فضاى نزول آنها ميسر است. بى شك افزودن همه اين امور به ترجمه قرآن آن را از شكل رايج ترجمه خارج كرده و به تفسير نزديك مى‏سازد.
    ضرورت دخالت دادن عناصر تفسيرى در ترجمه قرآن سبك جديدى از ترجمه را به وجود آورد كه آن را "ترجمه آزاد تفسيري" يا ترجمه همراه با خلاصه التفاسير" مى‏نامند. در اين سبك بدون هيچ محدوديتى از اضافات تفسيرى و توضيحات لازم براى روشن كردن معناى آيات استفاده مى‏شود.
    در ترجمه آزاد واحد ترجمه در بيشتر موارد بند و سپس جمله است و گاه نيز بين اين دو شناور است و به دليل آنكه مترجم كاملا پايبند و وفادار به متن مبدأ نيست، انسجام از انواع ديگر ترجمه بيشتر است.[2]
    شكي نيست كه ترجمه آزاد و تفسيري در صوتي پذيرفتني است كه در خدمت انتقال پيام قرآن باشد. اما اگر با اين روش مترجم در صدد انتقال پيام خود باشد اين روش را بايد بدترين نوع ترجمه ناميد.[3]
    مهم ترين ترجمه هاي آزاد از قرآن به زبان فارسي در دهه چهل شکل گرفت. در اين دهه گرايش به نگارش ترجمه‏هائى كه از تفسير بيشترى برخوردار باشد محسوس است. دو ترجمه برجسته اين دهه يعنى ترجمه فيض الاسلام و ترجمه رهنما شايد نمونه بارزى از اين گرايش خاص در ترجمه تفسير مى‏باشد. به گونه‏اى كه حتى در سال‏هاى بعد نيز كمتر مترجمى به نگارش چنين ترجمه‏هائى اقدام نمود.

  8. صلوات و تشکر


موضوعات مشابه

  1. ◄◄ گناه شناسي
    توسط 88060855 در تالار عبادات
    پاسخ: 0
    آخرين نوشته: 1391/01/13, 09:00 بعد از ظهر
  2. دشمن شناسي از منظر امام علي(علیه السلام)
    توسط hoda در تالار اندیشه سیاسی اسلام
    پاسخ: 3
    آخرين نوشته: 1390/06/29, 08:38 قبل از ظهر
  3. پاسخ: 1
    آخرين نوشته: 1390/05/08, 12:02 قبل از ظهر
  4. کتاب شناسي امام سجاد (عليه السلام)
    توسط مرادی نسب در تالار کتاب شناسی
    پاسخ: 4
    آخرين نوشته: 1390/04/18, 08:58 قبل از ظهر
  5. مفهوم شناسي و روش‌شناسي تفسير تربيتي قرآن
    توسط quranic در تالار روش ها و سبک های تفسیر
    پاسخ: 20
    آخرين نوشته: 1389/10/28, 11:02 قبل از ظهر

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •