تالار دانشگاه مجازی المصطفی صلی الله علیه و آله دانشگاه مجازی المصطفی صلی الله علیه و آله Arabic English Persian
بازیابی رمز
نمایش نتایج: از شماره 1 تا 4 , از مجموع 4
  1. #1

    قرائات قرآنی از دیدگاه علمای شیعه




    اعتقاد به تواتر قرائت قرّاء سبعه، عشره و... با تأیید این قراءات، گر چه دو مقوله شبیه به همند امّا جدا از هم هستند. در احادیثی كه از ائمه ـ علیهم السّلام ـ نیز به ما رسیده همین مطلب صدق می‎كند، چه بسا حدیثی در یكی از موضوعات فردی یا اجتماعی از امامی نقل شده و سند آن متواتر نباشد و لكن محدّثان حكم به صحّت آن بدهند و بلكه بسیاری از احادیث شیعه از همین قبیل است و قلیل‎اند آن احادیثی كه سندشان متواتر بوده است ولی فقهای مذهب سرخ تشیّع ـ رضوان الله علیهم اجمعین ـ به صحّت و موثّق بودن آن حدیث حكم نموده‎اند و نظر فقهی صادر كرده‎اند. و اصولاً در صحّت و توثیق یك حدیث یا راوی، تنها به تواتر تمسك نمودن، راهگشای معضلات مسائل نمی‎باشد.
    عامّه علمای شیعه و سنّی از متقدّمین و متأخّرین به تواتر و یالا اقلّ صحت و موثّق بودن قرائت‏های قرّاء سبعه بخصوصه، در خواندن نماز، تلاوت قرآن و بعضاً در صدور احكام و فتاوای فقهی نظر موافق داده‎اند.
    كثیری ازعلمای اهل تسنن و قلیلی از دانشمندان تشیّع، قرّاء عشره را نیز موثّق دانسته و اعمال نظر بر طبق آن را جایز می‎دانند.
    نگارنده تا آنجا كه جستجو نموده، نظر هیچ یك از علما و دانشمندان تشیّع را در مورد قراءات اربعه عشر ـ تصریحاً ـ موافق یا مؤیّد ندیده و لكن قلیلی از علمای اهل تسنن بر قراءات چهار دهگانه، رأی مساعد و موافق دارند.
    علما و دانشمندان نحوی برای تأیید نظریه خویش به قرائت هر یك از قراء (چه سبعه و چه عشره و یا اربعه عشر و یا بالاتر از آن) كه قرائت آنان موافق نظریه نحوی اینان باشد، تمسك می‌جویند و شاهد مثال می‌آورند.
    و امّا همان گونه كه از بیان علامه حسن زاده آملی آشكار شد، این قرّا همزمان با ائمه ـ علیهم السّلام ـ بوده‌اند و آن عزیزان با قرائتها موافقت نموده‌اند چرا كه برای نمونه در هیچ حدیثی نداریم كه صراحتاً و یا كنایتاً از قرائت به روش قرّاء مشهور باز داشته باشند و یا از طریق اخبار آحاد به ما مطلبی رسیده باشد بلكه همه جا قراءات امامان، موافق با قرائت یكی از قرّاء بوده و لااقل از طریق اخبار آحاد، مؤیّدی برای این قراءات از بیانات امامان ـ علیهم السّلام ـ داریم.
    با توجه به مطلب فوق، دانشمندان و فرزانگان تشیع یا قائل به متواتر بودن قرائت قرّاء ـ طبق شرایط این گونه اخبار ـ بوده‌اند و یا نظرشان به صحت این قراءات بوده است.
    تا آن جا كه بر ما معلوم گشته از علما و فقیهان بزرگوار شیعه، فقط بعضی از متأخرین و نه متقدّمین، مثل: شیخ أعظم انصاری (ره) و عده‌ای و نیز مثل حضرت آیت الله خوئی (ره) و شاگرد ایشان آیت الله معرفت، در مورد تواتر قراءات، نظر موافق ندارند، لكن در صحت و جواز این قراءات متفق القول می‌باشند.[1]
    امّا همان گونه كه قریبا بیان خواهیم كرد، رأی فقهی حضرت آیت الله خوئی (ره) در مورد خواندن نماز ـ و به طریق أوی در مورد قرائت قرآن ـ بر صحّت قرّاء می‌باشد و ایان قبول دارند كه حتی قرائت طبق غی سبعه ـ كه طبعاً عشره و یا بالاتر را می‌گیرد ـ جایزه می‌باشد. و این اختلاف بر می‌گردد به مقدمه‌ای كه در ابتدای این بحث بیان كردیم كه آن بزرگوار، اگر چه تواتر قراءات را به خصوصه قبول ندارند لیكن به صحّت این قراءات از طرق دیگر پی برده‌اند و نظر فقهی خویش را بیان نموده‌اند و الّا چگونه ممكن است با علم به عدم صحّت این قراءات، بر قرائت آنها در نماز اجازه داده و صحّه بگذارند.[2]

  2. #2




    در اینجا اقوال بعضی از متقدمین و متأخّرین دانشمندان تشیّع را راجع به قراءات سبعه می‎آوریم:
    1. سید محمد مجاهد (طباطبائی) در مفاتیح الأصول فرموده است: در تواتر قراءات سبع یا عدم تواتر آنها سه قول هست:
    اول آنكه: مطلقاً متواترند و همه آنها از مصادیق ممّا نزل به الرّوح الأمین علی قلب سیّد المرسلین می‎باشند و قائلینِ به این قول: علّامه ابن مطهّر، ابن فهد، محقق ثانی، شهید ثانی در كتاب «مقاصد العلیه» و شیخ حرّ عاملی و محكیّاً از فاضل جواد می‎باشد.
    و سید صدرالدین در «شرح وافیه» فرموده است كه: معظم مجتهدین از اصحاب ما به تواتر قراءات سبع حكم كرده‎اند و رازی در «تفسیر كبیر» گفته است: بیشتر علما رأیشان به تواتر است.
    دوم آنكه: قراءات سبع، قسمتی از آنها از قبیل هیأت كلمه است مثل: مدّولین و تخفیف همزه و اماله و امثال اینها و اینها غیر متواترند و لكن تواتر آنها لازم و واجب نیست (مخل به تواتر قرائت نیست) و قسمتی از آنها مثل جوهر لفظ است مانند «مَلِك» و «مالِك» و اینها (كه قرائت بر آنها صادق است) متواترند و این رأی «شیخ بهایی و ابن حاجب و عضدی» است.
    سوم آنكه: مطلقاً متواتر نیستند (نه اینكه صحیح نیستند) هر چند كه جوهر لفظ باشد و این رأی شیخ طوسی در تبیان و نجم الأئمه در شرح كافیه و جمال الدین خوانساری و سید نعمت الله جزایری و شیخ یوسف بحرانی و سید صدرالدین و محكی از ابن طاووس دركتاب سعد السعود و رازی و زمخشری است و كلام حرفوشی به این رأی متمایل است.[3]

    2. علّامه حلی (ره): قرائت قرآن با هر یك از قراءات هفتگانه جایز است؛ زیرا همه هفت قرائت متواتر است.[4]

    3. شهید اول (ره): خواندن قرآن با قرائت‎های متواتر جایز است و گروهی قرائت «ابی جعفر و یعقوب و خَلَف» را كه مكمل عشره قرائت‎ها می‎باشند، منع كرده‎اند ولی اصحّ آن است كه قرائت این سه نفر نیز همانند قراءات هفتگانه به دلیل تواترشان جایز است.[5]

    4. شهید ثانی (ره) در «شرح الفیه» می‎نویسد: مراد این نباشد كه بگوییم تمامی قراءات واصله، متواتر هستند بلكه مقصود این است كه قرائت متواتر در میان آن هفت قرائت هستند و حتی بعضی از آنها شاذّ و نادر است چه رسد به دیگر قرائت‎ها و نتیجه تحقیق عدّه‎ای از اهل فن نیز همین مطلب را مؤیّد است.[6]

  3. #3



    5. میرزای قمی (ره) می‎فرمایند: اگر مراد از تواتر، تواتر از سوی پیامبر باشد، اثبات این مطلب مشكل است و اگر مقصود تواتر از سوی امامان ـ علیهم السّلام ـ باشد، صحیح و یقینی است. پس تجویز قرئت به وسیله آنان و تشویقی كه در این باره نموده‎اند بدون تواتر امكان ندارد.[7]
    6. شیخ طوسی (ره) با اینكه خود از موافقان نیست، می‎فرماید: امّا جمهور علمای شیعه، خواندن قرآن كریم مطابق معروفِ قرائت‎ها را در بین مردم جایز دانسته و گفته‎اند می‎توان قرآن را با هر یك از قرائت‎های هفتگانه تلاوت نموده و انتخاب قرائت خاصی كه با اعتقاد بر عدم جواز دیگر قرائت‎ها باشد را مكروه دانسته‎اند و تلاوت قرآن طبق قرائت مجاز میان قرّاء و قرائتی را كه از سوی آنان تحریم نشده باشد، ترخیص داده‎اند.[8]
    7. شیخ طبرسی (ره) می‎فرماید: آنچه از مذهب امامیّه جلب نظر می‎كند این است كه علمای مذهب بالاتفاق و اجماعاً قرائت قرآن را بر طبق قراءاتی كه بین مسلمین معمول و معروف است جایز دانسته‎اند و از انتخاب یك قرائت بخصوصه (مثلاً قرائت عاصم) با اعتقاد به عدم صحّت دیگر قرائت‎ها را مكروه شمرده‎اند.[9]
    8. مرحوم محمد باقر خوانساری (ره) می‎گوید: در حجیّت «قراءات سبع» و نیز در حجیّت «قراءات عشر» اجمالاً در میان علمای امامیّه اختلافی وجود ندارد.
    و در قسمتی دیگر می‎فرماید: ما از طریق روایات اهل بیت ـ علیهم السّلام ـ نیز موظفیم قرآن كریم را همان گونه قرائت كنیم كه مردم قرائت می‎كنند و مشهورترین قراءاتی كه در میان مردم جایی برای خود باز كرده و قرائت آنان بر طبق آنها استقرار یافته، همین قراءات سبع است كه به همان قرّاء سبعه منسوب بوده و مردم نیز بر قراءاتِ آنها متكی هستند.[10]
    9. مرحوم محمد جواد عاملی می‎فرماید: در كتاب «جامع المقاصد» مرحوم كركی، اجماع علمای شیعه بر تواتر قراءات قرّاء سبعه جلب نظر می‎كند، چنان كه دركتاب «الغریه» و «الروض» اجماع علما بر همین مطلب دیده می‎شود. و در كتاب «مجمع البرهان» نیز این حقیقت مطرح شده است تواتر این قراءات، قطعی و غیرقابل تردید می‎باشد چنان كه به این حقیقت در «مجمع البرهان» اشاره شده است.[11]
    10. علّامه شعرانی می‎فرماید: هم اكنون قراءات قرّاء سبعه در كتب تفسیر ذكر شده است و حتی در زمان ما این قراءات همواره به گوش می‎رسد كه باید آن را بازدهِ كوشش و تلاش علمای برجسته اسلامی دانست.
    و نیز می‎فرماید: تمام مسلمین بالاتفاق می‎گویند: قرّاء در قراءاتشان به سماع و نقل و روایتِ مُوَثَّق متكی هستند و این مبانی مطمئن تكیه گاه قراءاتِ آنها را تشكیل می‎دهد.[12]
    11. از حاشیه مدارك تألیف مرحوم وحید بهبهانی (ره) نقل شده كه: مراد از تواتر، ‌قرائتی است كه در زمان امامان ـ علیهم السّلام ـ شایع بوده و منعی نفرموده‎اند و از این كشف می‎شود كه آن بزرگواران، قرائت آنان را صحیح دانسته و در نماز تجویز كرده‎اند.[13]
    12. مرحوم شهید اول علاوه بر آنچه بیان شد در «البیان» آورده‎اند: باطل می‎شود نماز اگر حمد و سوره را با قرائت شاذّه ـ نه به سبعه و عشره ـ بخوانند.[14]
    13. مرحوم سید محمد كاظم طباطبائی، صاحب عروه در همان كتاب می‎فرماید: احوط این می‎باشد كه حمد و سوره نماز با قرائت یكی از قرائت‎های هفت نفر معروف خوانده شود، اگر چه اقوا این است كه غیر سبعه نیز كفایت می‎كند، البته ر صورتی كه با اُسلوب عربی مطابق باشد.[15]

  4. #4




    14. حضرت امام خميني ـ قدس سره ـ فرموده است: احتياط آن است كه از يكي از قراءات سبعه تخلّف ننمايد... بلكه بعيد نيست كه قرائت بر طبق يكي از قرائت‎هاي ديگر غير از سبعه نيز جايز باشد.[16]
    و نيز آن حضرت در حاشية عروه مرقوم فرموده است: ترك نشود قرائت به يكي از قراءات سبعه.[17]
    و نيز در جواب استفتائي كه شده فرموده است: خواندن نماز به قرائت يكي از قرّاء معروف، مانع ندارد.[18]
    15. حضرت آيت الله خوئي (ره) مي‎فرمايد: ظاهر، جايز بودن اكتفا به هر قرائتي كه نزد مردم متعارف است مي‎باشد اگر چه از غير سبعه باشد.[19]
    16. علامه حسن حسن زادة آملي در اين باره چنين مي‎نگارد: قرائت قرآن طبق هفت قرائت، متواتر است، برخلاف قرائت‎هاي غير معمول.
    و در جاي ديگر مي‎فرمايد: مسلمين، قرآن را به قراءات سبعة متواتره مي‎خوانند نه با قرائت‎هاي افراد تكروي كه خود را از اجتماع جدا ساخته‎اند. و همچنين مي‎گوييم علاوه بر اينها ائمه ما ـ عليهم السّلام ـ هم با اين قرائت‎ها موافقت نموده‎اند؛ چون در عصر ايشان رايج بوده و ايشان مردم را از عمل به آن قراءات منع نمي‎نمودند و همه جا قراءات امامان، موافق يكي از هفت قرائت است و اينكه قرائتي از ايشان روايت شود كه غير از قرائت‎هاي متواتر باشد بسيار كم است و اين مسائل، با دقت براي متبحّر علوم قرآني واضح مي‎گردد.
    ممكن است اين سؤال پيش آيد كه اگر قرآن به يك قرائت نازل شده و خواندن آن به بيشتر از يك قرائت جايز نيست، پس آيا وجود قرائت‎هاي متعدّد تحريف و بدعت نيست؟
    پاسخ اين است كه: اختلاف قرائت‎ها موجب تغيير و تحريف قرآن نمي‎گردد؛ زيرا با تغيير قرائت‎ها در قرآن، زيادت يا نقصاني در آن به وجود نمي‎آيد؛ چون تخالف آنها در اعراب و صداها و عود ضمير و كيفيت تلفّظ و خطاب و غيبت و مفرد و جمع و مانند اينها در كلماتي است كه شايستگي اين تغييرات را دارند و قرآن با هر كدام از قرائت‎ها كه خوانده شود قرائتِ اصلي آيات و كلمات مصون و دست نخورده باقي مي‎ماند.[20]
    پي نوشتها
    [1] . البيان، آيت الله خوئي(ره)، ص 137 و التمهيد، ج 2، آقاي معرفت، عنايت زيادي به قراءات ولو به صحت آنان ندارد.
    [2] . در كتاب شريف «التمهيد في علوم القرآن» ج 2، باب عدم تواتر قراءات، جناب استاد آيت الله معرفت خواسته است كه با نقل قول علامه محمد جواد بلاغي و آيت الله خويي (رضوان الله عليهما بنا بر عدم تواتر قراءات، عدم صحت اين قراءات را برداشت نمايند ـ چرا كه مطلب ايشان در آن جا به خواننده همين مفهوم را القا مي‌كند (عدم صحت قراءات از ديدگاه آن دو بزرگوار) لكن مطلب با فتواي آقاي خوئي(ره) كه بيان خواهد شد متناقض است.
    و امّا نظر شريف حضرت آيت الله معرفت در كتاب التمهيد، مقاله‌اي جداگانه مي‌طلبد تا مورد نقدو بررسي قرار گيرد.
    [3] . شناخت قرآن، سيد علي كمالي، ص 173، قول سيد محمد را «محمد جمال الدين قاسمي» در مقدمة تفسيرش با عنوان «فصل الخطاب» كلاً ياد كرده است.
    [4] . المنتهي، كتاب الصلوة، باب القرائه، ص 273.
    [5] . الذكري، كتاب الصلوة، باب الواجب الرابع و بنابراين جناب شهيد اول (ره) از كساني است كه صريحاً قراءات عشره را متواتر مي‎دانند.
    [6] . بحر الفوائد، آشتياني، ص 94.
    [7] . قوانين، ميرزاي قمي، ج 1، ص 390.
    [8] . التبيان في علوم القرآن، شيخ طوسي (ره)، ج 1، ص 7.
    [9] . مجمع البيان في تفسير القرآن، شيخ طبرسي (ره)، ج 1، ص 25.
    [10] . روضات الجنات، محمد باقر خوانساري، ج 1، ص 263.
    [11] . القراءات القرآنيه به نقل از مفتاح الكرامه، ج 2، ص 290.
    [12] . القراءات القرآنيه، دكتر عبدالهادي فضلي، ترجمة دكتر سيد محمد باقر حجتي، ص 92.
    [13] . جواهر الكلام، محمد حسن نجفي (ره)، ج 9، باب القرائه، ص 292.
    [14] . البيان، شهيد اول (ره)، ص 157.
    [15] . العروة الوثقي، سيدمحمد كاظم طباطبائي يزدي، كتاب الصلوة، باب القراشه، ج 1، ص 502.
    [16] . تحريرالوسيله، حضرت امام خميني ـ قدس سره ـ، ج 1، باب قرائت.
    [17] . عروة الوثقي، سيد محمد كاظم طباطبائي يزدي، كتاب الصلوة، باب القراشه، ج 1، ص 502.
    [18] . متن استفتاء در پايان كتاب بخش ضمايم آمده است.
    [19] . همان مدرك.
    [20] . فصل الخطاب في اثبات عدم تحريف كتاب ربّ الْارباب، حسن حسن زادة آملي، باب قرائت‎ها.

موضوعات مشابه

  1. پاسخ: 3
    آخرين نوشته: 1392/04/19, 02:42 قبل از ظهر
  2. علمای شیعه در غم دخت نبی اکرم (ص)
    توسط 90133081 در تالار کلیات
    پاسخ: 0
    آخرين نوشته: 1392/01/05, 03:41 بعد از ظهر
  3. چرا شیعه غدیر را مهم می داند؟
    توسط فرنیا در تالار امام علي (ع)
    پاسخ: 8
    آخرين نوشته: 1391/08/13, 11:01 بعد از ظهر
  4. شهادت یعنی....
    توسط سلوا در تالار شهدا
    پاسخ: 11
    آخرين نوشته: 1391/05/02, 08:00 قبل از ظهر

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •