تالار دانشگاه مجازی المصطفی صلی الله علیه و آله دانشگاه مجازی المصطفی صلی الله علیه و آله Arabic English Persian
بازیابی رمز
نمایش نتایج: از شماره 1 تا 5 , از مجموع 5
  1. #1

    تجلی قرآن در اشعار حافظ




    بسم الله الرحمن الرحیم

    در اشعار بسیاری از شاعران بزرگ ایران زمین تجلی آیات آسمانی قرآن وروایات بجا مانده از ائمه اطهار بسیار مشاهده می شود وآیات وروایات دسمایه سرودن ترخی از اشعار ایشان است.این بحث رو با تجلی آیات قرآن در اشعار حافظ شروع می كنیم




    مورد اول:


    دام سخت است مگر یار شود لطف خدای
    ورنــه آدم نبـرد صـرفـه زشیـطــان رجیـم
    دیوان، ص386


    یاد‌آور سخن حضرت یوسف‌(ع): «اِنَّ النَّفْسَ لاَمّارَة بِالسُّوءِ إِلاّ ما رَحِمَ رَبّی؛ نفس، فراوان ما را به بدی می‌خواند [و دامهای سخت در راه ما می‌گسترد] مگر یار شود لطف خدای».(سوره یوسف آیه 53)




    مورد دوم:


    حافظا خلد برین خانهٔ مــوروث مــن است
    انـدر ایـن مـنـزل ویـرانـه نشیمن چـه كنـم
    دیوان، ص364


    «خلد برین خانهٔ موروث من است» بنیاد گرفته از آیاتی است كه بهشت را میراث نیكان و پاكان دانسته، مانند؟ «تِلْكَ الْجَنَّةُ الَّتی نُورِثُ مِنْ عِبادِنا مَنْ كانَ تَقِیّا؛ این است بهشتی كه به بندگان پارسای خویش میراث می‌دهیم»(2)؛ «وَتِلْكَ الْجَنَّةُ الَّتی اُورِثْتُمُوها بِما كُنْتُم تَعْمَلون؛ این است بهشتی كه در برابر آنچه كردید، به ارث می‌برید»(3)؛ «اُولئكَ هُمُ الوارثُون. اَلَّذِینَ یَرِثُونَ الفِرْدوسَ هُمْ فِیها خالِدون؛ اینانند [اشاره به مؤمنان] میراث برانی كه بهشت را به ارث می برند و در آن‌جاودانه‌اند»(مومنون10و1 1)




    مورد سوم:

    از نـامـهٔ سیــاه نـتـرسـم كـه روز حـشـر
    با فیض فضل او صد از این نامه طی كنم

    دیوان، ص367

    بنیاد گرفته از آیاتی چون: «لا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللّهِ إنَّ اللّهَ یَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمیعاً…؛ از بخشایش خدا نومید مباشید كه خدا همهٔ گناهان را می‌بخشاید».(زمر 53)




  2. صلوات و تشکر


  3. #2



    بسم الله الرحمن الرحیم

    مورد چهارم:

    بـه مهلـتـی كه سـپـهرت دهــد زراه مــرو

    تو را كه گفت كه این زال ترك دستان گفت

    دیوان، ص108

    «مهلتی كه سپهرت می‌دهد» كم و بیش همان است كه در زبان قرآن املاء، امهال و استدراج خوانده شده و نمونه‌ای است از مكر خداوند با آنان كه از او روی می‌گردانند و چشم از آیات او فرو می‌پوشند، این مكر بدین گونه است كه خداوند به آنها میدان مهلت می‌دهد ( املاء و امهال) و همان گونه كه آنها به تدریج و آهسته آهسته ( استدراج) برگناهان خویش می‌افزایند، خداوند نیز به تدریج به شیوه‌ای كه گمانش را نمی‌برند فرو می‌گیردشان و از این‌جاست كه این میدان و مهلت دادن سخت به زیان آنهاست: «وَلا یَحْسَبَنَّ الَّذینَ كَفَرُوا اَنَّما نُمْلی لَهُمْ خَیر لأَنْفُسِهِمْ اِنَّما نُمْلی لَهُمْ لِیَزْدادُوا إِثْماً وَلَهُمْ عَذاب مُهین؛ مبادا كافران بپندارند، اگر به ایشان مهلت و میدان داده‌ایم به سود آنهاست، به آنان مهلت داده‌ایم تا برگناهان خویش بیفزایند و آنها راست عذابی خواری بخش»(آل‌عمران، آیهٔ 178‌.)

    ؛ «وَالَّذینَ كَذَّبوا بِآیاتِنا سَنَسْتَدْرِجُهُمْ مِنْ حَیْثُ لا یَعْلَمُون. واُمْلی لَهُم اِنَّ كَیْدِی مَتین؛ آنان را كه آیات ما را دروغ شمردند به شیوه‌ای كه در نیابند، آرام آرام فرو می‌گیریم و به آنان مهلت و میدان می‌دهیم. همانا كه مكر من متین و استوار است».(اعراف، آیهٔ 182 ـ 183‌.)


    مورد پنجم:

    سلام آسمان بار امانت نتوانست كشید
    قرعهٔ كـار به نـام من دیوانـه زدند
    دیوان، ص198

    بنیاد گرفته از آیهٔ معروف امانت: «إِنّا عَرَضْنا الأَمانَةَ عَلَی السَّماواتِ والاَرضِ وَالْجِبالِ فَاَبَیْنَ اَنْ یَحْمِلْنَها وَاَشْفَقْنَ مِنْها وَحَمَلها الإنسانُ اِنَّهُ كانَ ظَلوماً جَهُولاً؛ ما امانت را برآسمان‌ها و زمین و كوه‌ها عرضه كردیم. از پذیرش آن سرتافتند و بیم كردند و انسان آن را برداشت كه ستمكار و نادان بود».احزاب72)


    مورد ششم:

    سلام گرت هواست كه معشوق نگسلد
    پیوند نـگــاه دار ســر رشـتـه تـا نـگـه دارد
    دیوان، ص140

    الهامی از آیهٔ: «اَوْفُوا بِعَهْدی اُوفِ بِعَهْدِكُمْ؛ به پیمان من وفادار مانید تا به پیمان شما وفادار مانم».(بقره 40)


  4. صلوات و تشکر


  5. #3



    بسم الله الرحمن الرحیم

    مورد هفتم:

    سپر سپهر و دور قمر را چه اختیـار
    در گردشند برحسب اختیار دوست
    دیوان، ص 84


    طنز و طعنه انكار آمیز بركسانی كه «سپر سپهر و دور قمر» را زمینه ساز رویدادهای این جهان می‌دانستند، بنیاد گرفته بر پایه و پشتوانهٔ آیاتی چون: «وَالشَمْسَ والقَمَرَ والنُّجُومَ مُسَخَّراتٍ بِاَمْرِهِ؛ و [آفرید] خورشید، ماه و ستارگان را كه مسخّر فرمان اویندند».(اعراف 54)


    مورد هشتم:

    جهان و هرچه در او هست سهــل و مختصر بدار
    زاهــل مـعــرفـت ایـن مـخـتـصـر دریـغ مــدار
    دیوان، ص262


    مصرع نخست ترجمه واری است از آیهٔ «مَتاعُ الدُّنیا قَلیلٔ؛ كالای دنیا اندك است»نساء77)

  6. صلوات و تشکر


  7. #4



    بسم الله الرحمن الرحیم

    مورد نهم:

    حالی درون پرده بسی فتنه می‌رود

    تا آن زمان كه پرده برافتد چها كنند

    دیوان، ص 211

    «آن زمان كه پرده برافتد» ترجمه واری است از این گزارهٔ قرآنی در وصف قیامت، «یَوْمَ تُبْلی السَرائِر؛ روزی كه پرده‌ها برافتد».(طارق9)



    مورد دهم :

    مـرو بـه خـانـهٔ اربـاب بی مـروّت دهـر
    كه گنج عافیتت در سرای خویشتن است

    دیوان، ص57

    مصرع دوّم بنیاد گرفته است برتأویل عرفانی از آیهٔ «وَفی اَنْفُسِكُم اَفَلا تُبْصِرون؛ و در درون شماست، نمی‌بینید!».(زاریات29)كه برپایهٔ آن انسان را از سیر آفاق به سیر انفس فراخوانده‌اند و گمشدهٔ او را نه در بیرون كه در درون او دانسته‌اند، از زبان عین القضات همدانی بشنویم: «راه خدای تعالی در زمین نیست، در آسمان نیست. بلكه در بهشت و عرش نیست، طریق اللّه در باطن تو است «و فی انفسكم» این باشد، طالبان خدا، او را در خود جویند، زیرا كه او در دل باشد و دل در باطن ایشان باشد».



  8. صلوات و تشکر


  9. #5



    بسم الله الرحمن الرحیم


    مورد یازدهم:

    دام سخت است مگر یار شود لطف خدای
    ورنــه آدم نبـرد صـرفـه زشیـطــان رجیـم



    یاد‌آور سخن حضرت یوسف‌(ع): «اِنَّ النَّفْسَ لاَمّارَة بِالسُّوءِ إِلاّ ما رَحِمَ رَبّی؛ نفس، فراوان ما را به بدی می‌خواند [و دامهای سخت در راه ما می‌گسترد] مگر یار شود لطف خدای».(یوسف 53)


  10. صلوات و تشکر


مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •