تالار دانشگاه مجازی المصطفی صلی الله علیه و آله دانشگاه مجازی المصطفی صلی الله علیه و آله Arabic English Persian
بازیابی رمز
صفحه 1 از 4 123 ... آخرینآخرین
نمایش نتایج: از شماره 1 تا 10 , از مجموع 33
  1. #1

    نام بلادها و مكان ها در قرآن كريم




    از مجموع نامهاى عَلَم قرآن، حدود 47 نام به اين شرح به مكانها و شهرها اختصاص يافته است:



    بكّه (نام ديگر مكّه ر.ك: آل‌عمران/3،96)، (درباره بكه نظرهاى ديگرى نيز مطرح است)[1]،


    مدينه (توبه/9،101؛ ...)،

    يثرب (احزاب/33،13)،

    بدر (آل‌عمران/3،123 اين قرائت كه منشأ آن اجتهاد قارى بوده نامعتبر و غير مقبول است)،


    حنين (توبه/9،25)،

    جَمع (نام سرزمين مزدلفه ر.ك: عاديات/100،5)[2]،


    مشعرالحرام (نام كوه واقع در مزدلفه ر.ك: بقره/2،198)،


    نقع (نام موضعى بين عرفات و مزدلفه ر.ك: عاديات/100،4)[3]،


    مصر (يونس/10،87 ؛ ...)،

    بابِل (بقره/2،102)،

    اَيْكه (حجر/15،87 ؛ ...)،

    حِجْر (حجر/15،80)،

    احقاف (احقاف/46،21)،

    طور سيناء (مؤمنون/23،20؛ ...)،

    جودى (هود/11،44)،

    طُوى (نام يك وادى ر.ك: طه/20،12؛ ...)،

    كهف، رقيم (كهف/18،9؛ ...) (درباره اين نام اختلاف بسيارى گزارش شده است)،


    عَرِم (نام يك وادى ر.ك: سبأ/34، 16)،

    حَرْد (نام قريه‌اى ر.ك: قلم/68 ،25)،

    صريم (نام سرزمينى در يمن ر.ك: قلم/68 ،20)،


    (بعضى گفته‌اند: همان كوه قاف است و به پندار آنان، گرداگرد زمين را گرفته است ر.ك: ق/50 ،1)[4]





    پي نوشت ها
    1- الاتقان، ج 2، ص 308و 309
    2- تفسير قرطبى، ج20، ص109؛ الاتقان، همان
    3- تفسير قرطبى، همان، ص 108
    4- معجم‌البلدان، ج 4، ص 298؛ الاتقان، همان ،ص 309 ـ 310
    ویرایش توسط عرفان : 1390/01/30 در ساعت 02:36 بعد از ظهر

  2. صلوات و تشکر : 6


  3. #2

    نامها و مكانهاي ذكر شده در قرآن




    بيت‌الحرام => كعبه

    بيت‌العتيق => كعبه

    بيت‌اللّه => كعبه

    بيت‌المعمور

    بيت‌المعمور به معناى خانه آباد و بر پايه برخى روايات موضعى است در آسمان، و محاذى كعبه كه همواره فرشتگان در آنجا مشغول عبادت و طواف‌اند. جايگاه آن را آسمان اوّل، چهارم يا هفتم دانسته‌اند.[7]

    آبادانى بيت‌المعمور

    1. آبادانى بيت‌المعمور (به واسطه زيارت فرشتگان و پرستش خداوند در آن):
    والبيت المعمور.[8] طور‌(52)‌4

    سوگند به بيت‌المعمور

    2. سوگند خداوند به بيت‌المعمور بر وقوع حتمى عذاب:
    والبيت المعمور * إنّ عذاب ربّك لوقع.طور‌(52)‌4‌و‌7

    عبادت در بيت‌المعمور

    3. بيت‌المعمور، جايگاهى براى عبادت ملائكه:
    والبيت المعمور.[9] طور‌(52)‌4

    قداست بيت‌المعمور

    4. سوگند به بيت‌المعمور، نشانه قداست و عظمت آن نزد خداوند:
    والبيت المعمور. طور‌(52)‌4

    ملائكه در بيت‌المعمور => همين مدخل، عبادت در بيت‌المعمور




    پی نوشت ها:


    [7]. تفسير نورالثقلين، ج‌5، ص‌136.
    [8]. عمران و آبادى بيت‌المعمور به حضور فرشتگان و عبادت آنان است و اين برداشت را روايتى از اميرالمؤمنين(عليه السلام) تأييد مى‌نمايد. (مجمع‌البيان، ج‌9‌-‌10‌، ص‌247)
    [9]. همان.

  4. صلوات و تشکر : 5


  5. #3




    بيت‌المقدّس



    بيت‌المقدّس، قدس است و قدس، منطقه‌اى است كه آثار دينى و مسجدالاقصى و قبر منتسب به عيسى(عليه السلام)در آن قرار گرفته و جنوب آن، محلّ اقامت ابراهيم، اسحاق و يعقوب(عليهم السلام) بوده است.[10] در اين مدخل از‌واژه «الأرض المقدّسّه» و «هذه القريه» استفاده شده است.

    آبادانى بيت‌المقدّس

    1. بيت‌المقدّس، سرزمينى آباد و پربركت:
    وإذ قلنا ادخلوا هـذه القرية فكلوا منها حيث شئتم رغدا‌...‌.[11] بقره‌(2)‌58
    وإذ قيل لهم اسكنوا هـذه القرية وكلوا منها حيث شئتم‌...‌. اعراف‌(7)‌161
    سبحـن الّذى أسرى بعبده ليلا مّن المسجد الحرام إلى المسجد الأقصا الّذى بـركنا حوله لنريه من ءايـتنآ إنّه هو السّميع البصير.[12]اسراء‌(17)‌1

    بركت بيت‌المقدّس

    2. بيت‌المقدّس، سرزمينى داراى بركات مادّى و معنوى:
    سبحـن الّذى أسرى بعبده ليلا مّن المسجد الحرام إلى المسجد الأقصا الّذى بـركنا حوله‌...‌. اسراء‌(17)‌1

    بنى‌اسرائيل و بيت‌المقدّس

    3. آزادى بنى‌اسرائيل عصر موسى(عليه السلام) در بهره‌مندى از مواهب گسترده بيت‌المقدّس (در صورت ورود به آن):
    وإذ قلنا ادخلوا هـذه القرية فكلوا منها حيث شئتم رغدا‌...‌. بقره‌(2)‌58
    وإذ قيل لهم اسكنوا هـذه القرية وكلوا منها حيث شئتم‌...‌. اعراف‌(7)‌161
    4. وارد نشدنِ بنى‌اسرائيل عصر موسى(عليه السلام) به بيت‌المقدّس، سبب زيانكارى آنان:
    يـقوم ادخلوا الأرض المقدّسة الّتى كتب اللّه لكم ولاترتدّوا على أدباركم فتنقلبوا خـسرين. مائده‌(5)‌21
    نيز => همين مدخل، ورود به بيت‌المقدّس

    بيت‌المقدّس و كعبه

    5. شرافت و قدمت كعبه، در مقايسه با بيت‌المقدّس:
    إنّ أوّل بيت وضع للنّاس للّذى ببكّة مباركا وهدى لّلعــلمين.[13] آل‌عمران‌(3)‌96

    بيت‌المقدّس و يهود

    6. دستور دانشمندان يهود به پيروان خود، براى قبله قرار دادن بيت‌المقدّس و مخالفت با قبله مسلمانان (كعبه):
    وقالت طّآئِفة مّن أهل الكتـب ءامنوا بالّذى أنزل على الّذين ءامنوا وجه النّهار واكفروا ءاخره‌...‌.[14]آل‌عمران‌(3)‌72
    7. جلوگيرى يهود، از ورود مسيحيان به بيت‌المقدّس:
    ومن أظـلم ممّن مّنع مسـجد اللّه أن يذكر فيها اسمه وسعى فى خرابها أولـئِك ما‌كان لهم أن يدخلوها إلاّ خائِفين‌...‌.[15] بقره‌(2)‌114
    8. اميدوارى يهود به قبله قرار گرفتن دوباره بيت‌المقدّس، به جاى كعبه براى مسلمانان:
    وقالت طّآئِفة مّن أهل الكتـب ءامنوا بالّذى أنزل على الّذين ءامنوا وجه النّهار واكفروا ءاخره لعلّهم يرجعون.[16] آل‌عمران‌(3)‌72



    پی نوشت ها:


    [10]. اقتباس از: دائرة معارف القرن العشرين، ج‌7، ص‌652‌.
    [11]. مقصود از «هذه القرية»، بيت‌المقدس است. (مجمع‌البيان، ج‌1‌-‌2، ص‌247) كلمه «رغداً» به معناى پاك و فراوان است (مفردات، ص‌358، «رغد») و حال از ضمير «منها» مى‌باشد و به دليل «كلوا» به معناى فراوانى نعمتها و خوراكيهاى آن است.
    [12]. «باركنا حوله» در احتمالى به اين معنا است كه سرسبز و خرّم ساختيم اطراف آن را. (مجمع‌البيان، ج‌5‌-‌6‌، ص‌611)
    [13]. مسلمانان و يهوديان در مورد شرافت كعبه و بيت‌المقدس به تفاخر پرداختند و آيه بر رد ادّعاى يهوديان در مورد برترى و شرافت بيت‌المقدس بر كعبه نازل شده است. (مجمع‌البيان، ج‌1‌-‌2، ص‌797)
    [14]. بنا بر يك قول، وقتى تغيير قبله براى يهوديان بسيار سخت جلوه نمود، كعب‌بن‌اشرف به پيروان و ياران خويش گفت: به آنچه ابتدا نازل شده ايمان آوريد و آنچه را پس از آن نازل شده رها كنيد (مجمع‌البيان، ج‌1‌-‌2، ص‌774) برداشت مزبور براساس شأن نزول ياد شده انجام شده است.
    [15]. برداشت بر اساس اين احتمال است كه مقصود از «مساجدالله» بيت‌المقدّس (مجمع‌البيان، ج‌1‌-‌2، ص‌361) و از «ما كان لهم أن يدخلوها إلاّ خائفين» ورود مسيحيان به بيت‌المقدّس باشد كه با ترس و خوف از يهوديان وارد مى‌شدند. (التفسيرالكبير، ج‌2، ص‌12)
    [16]. امام باقر(عليه السلام) درباره «لعلّهم يرجعون» فرمود: معنايش اين است كه شايد آنان به قبله ما‌برگردند. (تفسير قمى، ج‌1، ص‌105؛ بحارالأنوار، ج‌83‌، ص‌98)

  6. صلوات و تشکر : 6


  7. #4



    تاريخ بيت‌المقدّس

    9. سكونت و زندگى قومى جبار در سرزمين بيت‌المقدّس، قبل از ورود بنى‌اسرائيل عصر موسى(عليه السلام) به آن‌جا:
    يـقوم ادخلوا الأرض المقدّسة‌... * قالوا يـموسى إنّ فيها قوما جبّارين وإنّا لن نّدخلها حتّى يخرجوا منها فإن يخرجوا منها فإنّا دخلون. مائده‌(5)‌21‌و‌22
    نيز => همين مدخل، بيت‌المقدس و كعبه

    تخريب بيت‌المقدّس

    10. تخريب‌كنندگان بيت‌المقدّس در شمار ستمكارترين انسان:
    ومن أظـلم ممّن مّنع مسـجد اللّه أن يذكر فيها اسمه وسعى فى خرابها أولـئِك ما‌كان لهم أن يدخلوها إلاّ خائِفين لهم فى الدّنيا خزى ولهم فى الأخرة عذاب عظيم.[17] بقره‌(2)‌114
    11. ذلّت دنيوى و عذاب اخروى كيفر تخريب‌كنندگان بيت‌المقدّس:
    ومن أظـلم ممّن مّنع مسـجد اللّه أن يذكر فيها اسمه وسعى فى خرابها أولـئِك ما‌كان لهم أن يدخلوها إلاّ خائِفين لهم فى الدّنيا خزى ولهم فى الأخرة عذاب عظيم. بقره‌(2)‌114
    12. وارد شدن همراه با ترس به بيت‌المقدّس كيفر تخريب‌كنندگان آن:
    ومن أظـلم ممّن مّنع مسـجد اللّه أن يذكر فيها اسمه وسعى فى خرابها أولـئِك ما‌كان لهم أن يدخلوها إلاّ خائِفين لهم فى الدّنيا خزى ولهم فى الأخرة عذاب عظيم. بقره‌(2)‌114

    سكونت در بيت‌المقدّس

    13. سكونت در سرزمين بيت‌المقدّس، تقدير خداوند براى قوم موسى(عليه السلام):
    يـقوم ادخلوا الأرض المقدّسة الّتى كتب اللّه لكم‌...‌. مائده‌(5)‌21
    14. سكنى‌گزينى قوم موسى در سرزمين بيت‌المقدّس، فرمانى از جانب خداوند:
    وإذ قلنا ادخلوا هـذه القرية فكلوا منها حيث شئتم رغدا‌...‌. بقره‌(2)‌58
    وإذ قيل لهم اسكنوا هـذه القرية وكلوا منها حيث شئتم‌...‌. اعراف‌(7)‌161
    15. ورود به سرزمين بيت‌المقدّس و سكونت در آن، فرمان موسى(عليه السلام) به قوم خويش:
    يـقوم ادخلوا الأرض المقدّسة الّتى كتب اللّه لكم و لاترتدّوا على أدباركم فتنقلبوا خـسرين. مائده‌(5)‌21

    فتح بيت‌المقدّس

    16. فرمان موسى(عليه السلام) به بنى‌اسرائيل، براى تصرّف بيت‌المقدّس و خوددارى ايشان از آن:
    يـقوم ادخلوا الأرض المقدّسة الّتى كتب اللّه لكم و لاترتدّوا على أدباركم فتنقلبوا خـسرين * قالوا يـموسى إنّ فيها قوما جبّارين وإنّا لن نّدخلها حتّى يخرجوا منها فإن يخرجوا منها فإنّا دخلون * قالوا يـموسى إنّا لن نّدخلهآ أبدا مّا داموا فيها فاذهب أنت وربّك فقـتلا إنّا هـهنا قـعدون.[18]مائده‌(5)‌21‌و‌22‌و‌24
    17. وعده فتح بيت‌المقدّس از سوى دو تن از ياران موسى(عليه السلام) در صورت يورش از دروازه آن:
    قال رجلان من الّذين يخافون أنعم اللّه عليهما ادخلوا عليهم الباب فإذا دخلتموه فإنّكم غــلبون وعلى اللّه فتوكّلوا إن كنتم مّؤمنين.مائده‌(5)‌23
    18. توكّل بر خداوند، زمينه‌ساز فتح بيت‌المقدّس:
    قال رجلان من الّذين يخافون أنعم اللّه عليهما ادخلوا عليهم الباب فإذا دخلتموه فإنّكم غــلبون وعلى اللّه فتوكّلوا إن كنتم مّؤمنين.مائده‌(5)‌23



    پی نوشت ها:



    [17]. برداشت بر اين اساس است كه منظور از «مساجد اللّه» [به قرينه شأن نزول] بيت‌المقدّس باشد. (مجمع‌البيان، ج‌1‌-‌2، ص‌360 و 361)
    [18]. منظور از «الأرض المقدّسه» در احتمالى، بيت‌المقدّس است. (مجمع‌البيان، ج‌3‌-‌4، ص‌276)

  8. صلوات و تشکر : 5


  9. #5



    قبله بودن بيت‌المقدّس

    19. قبله بودن بيت‌المقدّس، براى مسلمانان صدراسلام:
    سيقول السّفهاء من النّاس ما‌ولّـهم عن قبلتهم الّتى كانوا عليها‌...‌.[19] بقره‌(2)‌142
    ...وما جعلنا القبلة الّتى كنت عليها إلاّ لنعلم من يتَّبع الرَّسول‌...‌. بقره‌(2)‌143
    20. آگاهى دانشمندان اهل‌كتاب، به حقانيّت نسخ قبله بيت‌المقدّس:
    قد نرى تقلّب وجهك فى السّماء فلنولّينّك قبلة ترضـلـها فولّ وجهك شطر المسجد الحرام وحيث ما‌كنتم فولّوا وجوهكم شطره وإنّ الّذين أوتوا الكتـب ليعلمون أنّه الحقّ من رّبّهم‌...‌.[20] بقره‌(2)‌144
    21. اشتياق و انتظار پيامبر(صلى الله عليه وآله) براى نسخ قبله بودن بيت‌المقدّس:
    قد نرى تقلّب وجهك فى السّماء فلنولّينّك قبلة ترضـلـها‌...‌. بقره‌(2)‌144
    22. دستور عالمان يهود به پيروان خود براى قبله قرار‌دادن بيت‌المقدّس و مخالفت با قبله مسلمانان‌(كعبه):
    وقالت طّآئِفة مّن أهل الكتـب ءامنوا بالّذى أنزل على الّذين ءامنوا وجه النّهار واكفروا ءاخره لعلّهم يرجعون.[21] آل‌عمران‌(3)‌72

    قداست بيت‌المقدّس => همين مدخل، موسى(عليه السلام) و بيت‌المقدّس

    مسجدالاقصى در بيت‌المقدّس

    23. واقع شدن مسجدالاقصى، در سرزمين پر خير و بركت بيت‌المقدّس:
    سبحـن الّذى أسرى بعبده ليلا مّن المسجد الحرام إلى المسجد الأقصا الّذى بـركنا حوله‌...‌. اسراء‌(17)‌1

    موسى(عليه السلام) و بيت‌المقدّس

    24. بيت‌المقدّس، سرزمينى مقدّس و پاك از ديدگاه موسى(عليه السلام):
    يـقوم ادخلوا الأرض المقدّسة‌...‌. مائده‌(5)‌21

    ورود به بيت‌المقدّس

    25. خروج جبّاران از سرزمين بيت‌المقدّس، شرط اعلام شده از سوى قوم موسى براى ورود به آن:
    قالوا يـموسى إنّ فيها قوما جبّارين وإنّا لن نّدخلها حتّى يخرجوا منها فإن يخرجوا منها فإنّا دخلون * قالوا يـموسى إنّا لن نّدخلهآ أبدا مّا داموا فيها‌...‌.[22]مائده‌(5)‌22‌و‌24

    آداب ورود به بيت‌المقدس

    26. اظهار خشوع و خضوع در برابر خداوند، به هنگام ورود به بيت‌المقدس، از دستورات خدا به بنى‌اسرائيل:
    وإذ قلنا ادخلوا هـذه القرية فكلوا منها حيث شئتم رغدا وادخلوا الباب سجّدا وقولوا حطّة نّغفر لكم خطـيـكم وسنزيد المحسنين.بقره‌(2)‌58
    وإذ قيل لهم اسكنوا هـذه القرية وكلوا منها حيث شئتم وقولوا حطّة وادخلوا الباب سجّدا نّغفر لكم خطيــتكم سنزيد المحسنين.اعراف‌(7)‌161
    27. مأمور بودن بنى‌اسرائيل براى استغفار، هنگام تصرّف و ورود به بيت‌المقدّس:
    وإذ قلنا ادخلوا هـذه القرية فكلوا منها حيث شئتم رغدا وادخلوا الباب سجّدا وقولوا حطّة نّغفر لكم خطـيـكم وسنزيد المحسنين.[23]بقره‌(2)‌58
    وإذ قيل لهم اسكنوا هـذه القرية وكلوا منها حيث شئتم وقولوا حطّة وادخلوا الباب سجّدا نّغفر لكم خطيــتكم سنزيد المحسنين.اعراف‌(7)‌161
    28. ترك فرمان خداوند (اظهار خضوع و استغفار) هنگام ورود به بيت‌المقدّس، از جانب برخى از بنى‌اسرائيل:
    وإذ قلنا ادخلوا هـذه القرية فكلوا منها حيث شئتم رغدا وادخلوا الباب سجّدا وقولوا حطّة نّغفر لكم خطـيـكم وسنزيد المحسنين * فبدّل الّذين ظـلموا قولاً غير الّذى قيل لهم‌...‌.بقره‌(2)‌58‌و‌59
    وإذ قيل لهم اسكنوا هـذه القرية وكلوا منها حيث شئتم وقولوا حطّة وادخلوا الباب سجّدا نّغفر لكم خطيــتكم سنزيد المحسنين * فبدّل الّذين ظـلموا منهم قولاً غير الّذى قيل لهم‌...‌.اعراف‌(7)‌161‌و‌162
    29. مأمور بودن بنى‌اسرائيل، براى ورود به بيت‌المقدّس از دروازه تعيين شده از ناحيه خداوند:
    وإذ قلنا ادخلوا هـذه القرية...وادخلوا الباب سجّدا وقولوا حطّة نّغفر لكم خطـيـكم وسنزيد المحسنين.[24]بقره‌(2)‌58
    وإذ قيل لهم اسكنوا هـذه القرية...وقولوا حطّة وادخلوا الباب سجّدا نّغفر لكم خطيــتكم سنزيد المحسنين.اعراف‌(7)‌161
    30. بخشش گناهان بنى‌اسرائيل عصر موسى(عليه السلام)، در صورت رعايت آداب ورود به بيت‌المقدّس (اظهار خضوع و استغفار) از سوى آنان:
    وإذ قلنا ادخلوا هـذه القرية...وادخلوا الباب سجّدا وقولوا حطّة نّغفر لكم خطـيـكم وسنزيد المحسنين.بقره‌(2)‌58
    وإذ قيل لهم اسكنوا هـذه القرية...وقولوا حطّة وادخلوا الباب سجّدا نّغفر لكم خطيــتكم سنزيد المحسنين.اعراف‌(7)‌161

    يورش به بيت‌المقدّس

    31. يورش به سرزمين بيت‌المقدّس، پيشنهاد دو تن از ياران موسى(عليه السلام) براى غلبه بر زورگويان:
    قال رجلان من الّذين يخافون أنعم اللّه عليهما ادخلوا عليهم الباب فإذا دخلتموه فإنّكم غــلبون‌...‌.[25]مائده‌(5)‌23



    پی نوشت ها:


    [19]. مقصود از «قبلتهم»، بيت‌المقدس است. علىّ‌بن‌ابراهيم از امام صادق(عليه السلام) نقل نموده كه پيامبر(صلى الله عليه وآله) 13 سال در مكه و نيز هفت ماه پس از هجرت رو به بيت‌المقدس نماز خواندند. (مجمع‌البيان، ج‌1‌-‌2، ص‌412‌-‌413)
    [20]. مرجع ضمير «أنّه»، تحويل قبله به كعبه است. (مجمع‌البيان، ج‌1‌-‌2، ص‌420)
    [21]. بنا بر احتمالى وقتى تغيير قبله براى يهود سخت جلوه نمود كعب‌بن‌اشرف به ياران و پيروان خود گفت به آنچه بر پيامبر(صلى الله عليه وآله)نازل شده (قبله بودن كعبه) ايمان آوريد و در آغاز روز به سوى آن نماز بخوانيد و در پايان روز به قبله خود بازگرديد. (مجمع‌البيان، ج‌1‌-‌2، ص‌774)
    [22]. مرجع ضمير «فيها»، «الأرض المقدسه» در آيه 21 است و مقصود از آن بيت‌المقدّس است.
    [23]. در احتمالى «قولوا حطّة» امر به استغفار است. (مجمع‌البيان، ج‌1‌-‌2، ص‌247)
    [24]. مقصود از «الباب» درِ خاصّى بوده كه بنى‌اسرائيل مأمور بودند از آن وارد شوند. (مجمع‌البيان، ج‌1‌-‌2، ص‌247)
    [25]. مقصود از «رجلان»، يوشع بن نون و كالب بن يوفنّا است كه از ياران موسى(عليه السلام) بودند. (مجمع‌البيان، ج‌3‌-‌4، ص‌279)

  10. صلوات و تشکر : 5


  11. #6



    درّه



    درّه به گشادگى ميان دو كوه گويند[19] كه در عربى «وادى»[20] و «فجّ»[21] گفته مى شود. در اين مدخل از واژه هاى «فجاج»، «عدوة»، «واد» و «أودية» استفاده شده است.

    اهمّيّت درّه ها




    1. درّه ها، داراى نقشى حياتى در ايجاد ارتباط بين مناطق زمين:
    وجَعَلنا فِى الاَرضِ رَوسِىَ اَن تَميدَ بِهِم وجَعَلنا فيها فِجاجـًا سُبُلاً لَعَلَّهُم يَهتَدون.[22]انبياء (21) 31
    لِتَسلُكوا مِنها سُبُلاً فِجاجـا. نوح (71) 20

    تشبيه به درّه




    2. تشبيه اندازه استعداد ظرفيّت انسانها در درك حقايق، به ظرفيّت و مقدار عبور آب از درّه:
    اَنزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً فَسالَت اَودِيَةٌ بِقَدَرِها فَاحتَمَلَ السَّيلُ زَبَدًا رابِيـًا ومِمّا يوقِدونَ عَلَيهِ فِى النّارِ ابتِغاءَ حِليَة اَو مَتـع زَبَدٌ مِثلُهُ كَذلِكَ يَضرِبُ اللّهُ الحَقَّ والبـطِـلَ فَاَمَّا الزَّبَدُ فَيَذهَبُ جُفاءً واَمّا ما يَنفَعُ النّاسَ فَيَمكُثُ فِى الاَرضِ كَذلِكَ يَضرِبُ اللّهُ الاَمثال . رعد (13) 17

    خلقت درّه




    3. خداوند، خلق كننده درّه هاى متعدّد و وسيع:
    وجَعَلنا فِى الاَرضِ رَوسِىَ اَن تَميدَ بِهِم وجَعَلنا فيها فِجاجـًا سُبُلاً لَعَلَّهُم يَهتَدون.[23]انبياء (21) 31
    لِتَسلُكوا مِنها سُبُلاً فِجاجـا . نوح (71) 20
    4. خلقت درّه ها، براى راهيابى انسانها به مناطق مختلف زمين:
    وجَعَلنا فِى الاَرضِ رَوسِىَ اَن تَميدَ بِهِم وجَعَلنا فيها فِجاجـًا سُبُلاً لَعَلَّهُم يَهتَدون.[24]انبياء (21) 31
    لِتَسلُكوا مِنها سُبُلاً فِجاجـا. نوح (71) 20



    پی نوشت ها:


    [19] . لغت نامه، ج 7، ص 9404، «درّه».
    [20] . مفردات، ص 862 ، وادى».
    [21] . مفردات، ص 625 ، «فجج».
    [22] . آيه، هدف از جعل درّه را راهيابى و هدايت مى داند و اين مطلب به دنبال ذكر خلقت كوهها مطرح شده است كه موانع راهيابى اند، از اين رو درّه ها در ارتباط دادن مناطق زمين به يكديگر حائز اهميّت اند.
    [23] . «فجاج» جمع «فج» و به معناى راه وسيع بين دو كوه است (مجمع البيان، ج 7 - 8 ، ص 74) كه در اصطلاح به آن درّه مى گويند.
    [24] . اگر درّه ها و راهها نبودند در مسافرتها رسيدن به مقصد براى مردم مشكل بود. متعلّق «يهتدون» در اينجا مى تواند «بلادهم و مواطنهم» باشد. (مجمع البيان، ج 7 - 8 ، ص 74)
    ویرایش توسط مدیریت محتوایی انجمن : 1391/04/20 در ساعت 10:43 قبل از ظهر

  12. صلوات و تشکر : 5


  13. #7



    درّه اطراف كعبه




    5. درّه اطراف كعبه، زمينى غيرقابل كشت:
    رَبَّنا اِنّى اَسكَنتُ مِن ذُرِّيَّتى بِواد غَيرِ ذى زَرع عِندَ بَيتِكَالمُحَرَّمِ... .[25] ابراهيم (14) 37
    6. اسكان دادن برخى از ذريّه، به وسيله ابراهيم(عليه السلام)در درّه اطرافكعبه:
    رَبَّنا اِنّى اَسكَنتُ مِن ذُرِّيَّتى بِواد غَيرِ ذى زَرع عِندَ بَيتِكَالمُحَرَّمِ... . ابراهيم (14) 37
    7. اقامه نماز، هدف ابراهيم(عليه السلام) در اسكان دادن ذريّه اش در درّه اطرافكعبه:
    رَبَّنا اِنّى اَسكَنتُ مِن ذُرِّيَّتى بِواد غَيرِ ذى زَرع عِندَ بَيتِكَالمُحَرَّمِ رَبَّنا لِيُقيمُوا الصَّلوةَ فَاجعَل اَفـِدَةً مِنَ النّاسِ تَهوىاِلَيهِم وارزُقهُم مِنَ الثَّمَرتِ لَعَلَّهُم يَشكُرون . ابراهيم (14) 37



    درّه بدر





    8. صف آرايى سپاه شرك و اسلام، در اطراف درّه،در جنگ بدر:
    اِذ اَنتُم بِالعُدوةِ الدُّنيا وهُم بِالعُدوةِ القُصوى والرَّكبُ اَسفَلَمِنكُم... .[26] انفال (8) 42
    9. تفاوت دامنه هاى درّه محلّ استقرار نيروها، در جنگ بدر:
    اِذ اَنتُم بِالعُدوةِ الدُّنيا وهُم بِالعُدوةِ القُصوى والرَّكبُ اَسفَلَ مِنكُمولَو تَواعَدتُم لاَختَلَفتُم فِى الميعـدِ ولـكِن لِيَقضِىَ اللّهُ اَمرًا كانَمَفعولاً... . انفال (8) 42



    پی نوشت ها:



    [25] . «وادى» محلّى است كه آب در آن جارى مى شود و از اين جهت به شكاف بين دو كوه «وادى» مى گويند. (مفردات، ص 862)
    [26] . مراد از «عدوة دنيا» و «قصوى» اطراف درّه بدر است كه مشخصات صف آرايى سپاه اسلام و كفر را بيان مى كند. (مجمع البيان، ج 3 ـ 4، ص 839)
    ویرایش توسط عرفان : 1390/02/04 در ساعت 11:26 قبل از ظهر

  14. صلوات و تشکر : 5


  15. #8



    درّه طوى



    10.درّه طُوى، سرزمين پاك، مقدّس و شايسته احترام:
    ...فَاخلَع نَعلَيكَ اِنَّكَ بِالوادِ المُقَدَّسِ طُوًى.طه (20) 12
    فَلَمّا قَضى موسَى الاَجَلَ... * فَلَمّا اَتـها نودِىَ مِن شـطِىِ الوادِالاَيمَنِ فِى البُقعَةِ المُبـرَكَةِ مِنَ الشَّجَرَةِ اَن يـموسى اِنّى اَنَااللّهُ رَبُّ العــلَمين.قصص (28) 29 و 30
    هَل اَتـكَ حَديثُ موسى * اِذ نادهُ رَبُّهُ بِالوادِ المُقَدَّسِ طُوى . نازعات(79) 15 و 16
    11. درّه طوى، محلّ سخن گفتن خدا با موسى(عليه السلام):
    فَلَمّا اَتـها نودِىَ يـموسى * اِنّى اَنَا رَبُّكَ فَاخلَع نَعلَيكَ اِنَّكَبِالوادِ المُقَدَّسِ طُوًى.طه (20) 11 و 12
    فَلَمّا قَضى موسَى الاَجَلَ... * فَلَمّا اَتـها نودِىَ مِن شـطِىِ الوادِالاَيمَنِ فِى البُقعَةِ المُبـرَكَةِ مِنَ الشَّجَرَةِ اَن يـموسى اِنّى اَنَااللّهُ رَبُّ العــلَمين.قصص (28) 29 و 30
    12. فرمان خدا به موسى(عليه السلام)، براى در آوردن كفش خويش در درّه طوى:
    فَلَمّا اَتـها نودِىَ يـموسى * اِنّى اَنَا رَبُّكَ فَاخلَع نَعلَيكَ اِنَّكَبِالوادِ المُقَدَّسِ طُوًى.طه (20) 11 و 12


    فرهنگ قرآن، جلد 13، صفحه386

    13.ممنوعيّت ورود به درّه طوى با كفش:
    اِنّى اَنَا رَبُّكَ فَاخلَع نَعلَيكَ اِنَّكَ بِالوادِ المُقَدَّسِ طُوًى . طه(20) 12
    14. درّه طوى، محلّ نزول اوّلين وحى بر موسى(عليه السلام):
    فَلَمّا اَتـها نودِىَ يـموسى * اِنّى اَنَا رَبُّكَ فَاخلَع نَعلَيكَ اِنَّكَبِالوادِ المُقَدَّسِ طُوًى * واَنَا اختَرتُكَ فَاستَمِع لِما يوحى.
    [27]طه (20) 11 - 13
    فَلَمّا قَضى موسَى الاَجَلَ... * فَلَمّا اَتـها نودِىَ مِن شـطِىِ الوادِالاَيمَنِ فِى البُقعَةِ المُبـرَكَةِ مِنَ الشَّجَرَةِ اَن يـموسى اِنّى اَنَااللّهُ رَبُّ العــلَمين.
    [28] قصص (28) 29 و 30
    15. درّه طوى، محلّ برگزيده شدن حضرت موسى(عليه السلام)به رسالت:
    ...نودِىَ يـموسى * ...اِنَّكَ بِالوادِ المُقَدَّسِ طُوًى * واَنَا اختَرتُكَفَاستَمِع لِما يوحى.طه (20) 11 - 13
    16. رؤيت آتشى در درّه كور طور (درّه طوى) از سوى موسى(عليه السلام):
    فَلَمّا قَضى موسَى الاَجَلَ وسارَ بِاَهلِهِ ءانَسَ مِن جانِبِ الطـُّورِ نارًاقالَ لاَِهلِهِ امكُثوا اِنّى ءانَستُ نارًا لَعَلّى ءاتيكُم مِنها بِخَبَر اَوجَذوة مِنَ النّارِ لَعَلَّكُم تَصطَـلون * فَلَمّا اَتـها نودِىَ مِن شـطِىِالوادِ الاَيمَنِ فِى البُقعَةِ المُبـرَكَةِ مِنَ الشَّجَرَةِ اَن يـموسى اِنّىاَنَا اللّهُ رَبُّ العــلَمين.قصص (28) 29 و 30
    17. درخت، واسطه تكلّم خداوند با موسى(عليه السلام) در درّه كوه طور (درّهطوى):
    فَلَمّا قَضى موسَى الاَجَلَ وسارَ بِاَهلِهِ ءانَسَ مِن جانِبِ الطـُّورِ نارًاقالَ لاَِهلِهِ امكُثوا اِنّى ءانَستُ نارًا لَعَلّى ءاتيكُم مِنها بِخَبَر اَوجَذوة مِنَ النّارِ لَعَلَّكُم تَصطَـلون * فَلَمّا اَتـها نودِىَ مِن شـطِىِالوادِ الاَيمَنِ فِى البُقعَةِ المُبـرَكَةِ مِنَ الشَّجَرَةِ اَن يـموسى اِنّىاَنَا اللّهُ رَبُّ العــلَمين.قصص (28) 29 و 30





    پی نوشت ها:



    [27] . «اخترتك» انشاء است و شاهد آن تفريع «فاستمع لما يوحى» است. (الميزان، ج 14، ص 139)
    [28] . از آنجا كه اين آيات و آيات سوره طه مربوط به حادثه واحداند، اين برداشت قابل استفاده مى باشد.
    ویرایش توسط عرفان : 1390/02/04 در ساعت 11:30 قبل از ظهر

  16. صلوات و تشکر : 5


  17. #9



    احــــقـــــاف

    صحراى ناهموار با تپّه‌هاى شنى، سرزمين قوم عاد

    واژه احقاف از ريشه «حقف» به‌معناى برآمدگى و انحنا است[1]كه تپّه‌هاى منحنى شن،[2]خميدگى پشت شتر و ديگر حيوانات[3]و خميدگى هلال ماه،[4]از كاربردهاى مشهور آن به‌شمار مى‌رود. احقاف در نقش صيغه جمع، به مجموعه تپّه‌هاى شنى در بيابان‌هاى كويرى اطلاق شده، براى ديگر گونه‌هاى برآمدگى زمين به‌كار نمى‌رود;[5]گرچه از برخى مفسّران نخستين، اطلاق آن بر كوه‌ها نيز گزارش شده است.[6]
    قرآن فقط يك بار اين واژه را در آيه‌21 احقاف/46 به‌صورت محلّ سكونت قوم عاد* و پيامبرى هود(عليه السلام)به‌كار برده و سوره مذكور به همين مناسبت به اين نام شهرت يافته است; البتّه ماجراى قوم عاد، در 17 سوره ديگر نيز بازگو شده كه گاه از خلال آن به برخى نكات درباره محلّ سكونت اين قوم دست مى‌يابيم. با اين حال، محلّ دقيق اين منطقه در قرآن تعيين نشده و وجود بيابان‌هاى شنى فراوان در مناطق گوناگون جزيرة‌العرب نيز بيش‌تر بر اين ابهام افزوده است. در تورات و تواريخ پيش از اسلام نيز به‌طور صريح از عاد و احقاف، يادى به‌ميان نيامده است، جز آن كه در آثار اقليم نگاران يونانى از قوم
    Oaditeدر شمال غربى جزيرة‌العرب ياد‌شده كه احتمال تطبيق آن بر قوم عاد از سوى برخى پژوهش‌گران مطرح شده است.[7]گويا جرجى زيدان بر همين اساس، عاديان را از عرب‌هاى شمال شمرده;[8]اين در‌حالى است كه احقاف از نظر عموم مفسّران اسلامى، در منطقه‌اى از يمن در جنوب عربستان قرار داشته است; البتّه برخى نيز احقاف را نام كوهى در شام[9]يا منطقه‌اى اطراف حسمى[10]در شمال جزيرة‌العرب دانسته‌اند كه آبادانى و سرسبزى اين منطقه با برخى گزارش‌هاى قرآن از محلّ سكونت عاد، شباهت دارد. وجود كوهى به نام «ارم» فرضيّه وقوع سرزمين احقاف در اين منطقه را نزد برخى خاورشناسان تقويت كرده است.[11]در تورات نيز از منطقه‌اى به نام «حويله» ياد‌شده كه آن واژه، از ريشه عبرى «حول»به‌معناى شن اشتقاق يافته، به سرزمين شن‌زار اطلاق مى‌شود. محدوده دقيق اين منطقه، به روشنى در تورات تعيين نشده و گويا افزون بر يمن و عمان، در عربستان جنوبى تا مركز و شمال جزيرة‌العرب امتداد داشته است.[12]كنار هم آمدن نام «حويله» و «حضرموت» به‌صورت فرزندان يقطان و همچنين «سبأ» و«حويله» به‌صورت بنوكوش[13](با توجّه به تطبيق نام شهرها و قبايل با اسامى فرزندان نوح از نگاه عهد عتيق)فرضيّه تطابق حويله با احقاف را تقويت مى‌كند; به‌ويژه آن كه قبايل قحطانى عرب كه گويا نام خود را از ريشه عبرى «يقطان» برگرفته‌اند، گاهى در برابر تفاخر عدنانيان به پيامبرى جدّشان اسماعيل، پيامبرى جدّشان هود را يادآور مى‌شدند.[14]گزارش تورات از وجود رودى در حويله و كانى‌ها و سنگ‌هاى قيمتى بسيار و عطرهاى گياهى در آن منطقه، با گزارش قرآن از باغ‌ها و آب‌ها و نعمت فراوان در محلّ سكونت عاديان مطابقت مى‌كند (شعراء/26، 132‌ـ‌134).[15]تشابه عاديان در ويژگى‌هاى جسمانى با عمالقه كه در تورات از حويله به‌صورت يكى از مناطق حضور آن‌ها ياد‌شده، تأييدى ديگر بر اين فرضيّه‌است[16](اعراف/7،96; توبه/9، 69‌ـ‌70; احقاف/46،26). افزون بر اين، اين دو گروه، از يك نژاد و خانواده شمرده شده‌اند.[17]






    پی نوشت ها:
    [1]. ترتيب‌العين، ص‌190، «حقف»; غريب القرآن، ص‌388.
    [2]. معانى‌القرآن، ج‌6، ص‌452; الصحاح، ج‌4، ص‌1345‌ـ‌1346;مجمع‌البيان، ج‌9، ص‌135.
    [3]. الفائق، ج‌1، ص‌261; القاموس المحيط، ج‌3، ص‌129;تنويرالحوالك، ص‌329.
    [4]. مفردات، ص‌248; لسان‌العرب، ج‌9، ص‌53.
    [5]. جامع‌البيان، مج‌13، ج‌26، ص‌32 و مج‌15، ج‌30، ص‌223.
    [6]. تفسير قرطبى، ج‌16، ص‌135; تفسيرابن كثير، ج‌4، ص‌173.
    [7]. المفصل، ج‌1، ص‌301‌ـ‌305; دراسات تاريخيه، ج‌1، ص‌246‌ـ‌249.
    [8]‌. مؤلفات جرجى زيدان، ج‌10، ص‌131.
    [9]. معجم‌البلدان، ج‌1، ص‌115.
    [10]. تفسير مجاهد، ص‌603; معجم ما استعجم، ج 1، ص‌110.
    [11]. المفصل، ج‌1، ص‌168.
    [12]. قاموس الكتاب المقدس، ص‌337.
    [13]. كتاب مقدس، تكوين، 10: 7 و 26‌ـ‌30 و اخبار اوّل، 1: 9 و 20‌ـ‌23.
    [14]. المفصل، ج‌1، ص‌313‌ـ‌314; تاريخ دمشق، ج‌62، ص‌414; تاريخ ابن‌خلدون، ج‌2، ص‌20.
    [15]. كتاب مقدس، تكوين، 2: 11‌ـ‌12.
    [16]. كتاب مقدس، اعداد، 13: 28‌ـ‌33.
    [17]. شرح نهج‌البلاغه، ج‌10، ص‌280‌ـ‌281; مؤلفات جرجى زيدان، ج‌10، ص‌86‌ـ‌87‌; حجة‌التفاسير، ج‌6‌، ص‌145.


  18. صلوات و تشکر : 4


  19. #10



    كاوش‌هاى باستان‌شناسى درمناطق گوناگون جزيرة‌العرب نيز اطّلاعات بسيارى از اقوام گذشته اين سرزمين دراختيار گذاشته كه البتّه همه آن‌ها بى‌شباهت با وضعيّت قوم عاد نيستند; امّاتاكنون آثار مشخّصى از عاديان ساكن احقاف به‌گونه‌اى كه از تطابق گزارش قرآن بر آناطمينان حاصل شود، به‌دست نيامده است.[18]شايد از همينروى برخى معاصران، عاديان را ازاقوام ما قبل تاريخ شمرده‌اند.[19] برخى ضرب‌المثل‌هاىرايج ميان عرب جاهلى نيز از قدمت عاد و فاصله بسيار آن مردم از عصر نزول قرآنحكايت دارد.[20] قرآن در غالبيادكردهاى خويش از عاديان، آنان را پس از قوم نوح مى‌شمرد و هم‌چنين گرچه تعبير«عاداً الاولى: عاد نخستين» از نظر برخى مفسّران نشان‌دهنده وجود عاد ديگرى است،مى‌تواند بر قدمت بسيار اين قوم كهن دلالت كند (=>‌عاد). با‌اين همه، دستنخورده ماندن مناطق بسيارى از جزيرة‌العرب در اثر وضعيّت سخت آب و هوايى، اميد بهيافتن آثارى از سرزمين عاد را از ميان نبرده است. به هر روى، سرزمين اين قوم، بنابه گزارش قرآن در جزيرة‌العرب يا منطقه‌اى نزديك به آن قرار داشته است: «و‌لَقَد اَهلَكنا ما حَولَكُم مِنَ‌القُرى». (احقاف/46،27) از برخى آيات قرآن نيز آشنايى عرب باماجراى قوم عاد برمى‌آيد: «اَلَم‌يَأتِكُمنَبَأُ الَّذينَ مِن قَبلِكُم قَومِ نوح و عاد و ثمود‌...» (ابراهيم/14،9) كه در كنار سفارش خداوند به كافران عربجهت مسافرت براى عبرت‌گيرى ازعاقبت شوم برخى اقوام گذشته: «واِن يُكَذِّبوكَ فَقَد كَذَّبَت قَبلَهُم قَومُ نوحوعادٌ وثَمود... اَفَلَم يَسيروا فِى الاَرضِ فَتَكونَ لَهُم قُلوبٌ‌...» (حج/22، 42ـ46) احتمالا نشان دهنده نزديكى اين منطقه بهجزيرة‌العرب است پاره‌اى از گزارش‌هاى برخى مورّخان اسلامى نيز از آن حكايت مى‌كندكه محلّ سكونت قوم عاد، به‌طور كامل نزد عرب شناخته شده بود و در مسير گذرگاه‌هاىآنان قرار داشت.[21] در برخىروايات و اخبار تفسيرى نيز از وجود آثارى از اين قوم در محلّ سكونتشان خبر دادهشده است.[22] وراى اين گزارش‌هاو روايات چه بسا غير مطمئن، قرآن در دو آيه ديگر به صراحت از ماندن آثار محلّسكونت عاد تا برهه‌اى از زمان «فَاَصبَحوالا‌يُرى اِلاّ مَسـكِنُهُم»(احقاف/46،25) و شناخته شدن آن مكان نزد عرب «وعادًا وثَمودَا وقَد تَبَيَّنَ لَكُم مِن مَسـكِنِهِم» (عنكبوت/29،38) ياد‌كرده است. از سوى ديگر، اشاره بهماجراى قوم عاد در سخنان مؤمن آل فرعون آشنايى مصريان با آنان و احتمالا نزديكىمنطقه‌شان به مصر را نشان‌مى‌دهد: «اِنّىاَخافُ عَلَيكُم مِثلَ يَومِ الاَحزاب * مِثلَ دَأبِ قَومِ نوح وعاد وثَمودَ‌...». (غافر/40، 30‌ـ‌31)
    گرچه از نام احقاف برمى‌آيد كه سرزمين عاديان، منطقه‌اىبيابانى و خشك بوده است، در آياتى ديگر از باغ‌ها و چشمه‌سارهاى محلّ سكونتشان ياد‌شدهاست (شعراء/26،134); هم‌چنين وعده هود به نزول باران در‌صورت توبه و استغفار ايشان(هود/11،52) و انتظار آنان براى نزول باران (احقاف/46،24) نشان مى‌دهد كه آنان درسرزمين خشك يا در حال گذراندن دوره‌اى از خشك‌سالى بوده‌اند.[23] برخى رواياتتفسيرى و اخبار جاهلى نيز از اين حادثه خبر داده‌اند.[24] اين دوگزارشِ در ظاهر متناقض،[25] به دو گونهقابل جمع‌است: اين دو سرى آيات به دو مرحله گوناگون از تاريخ قوم عاد و احتمالا دومنطقه مختلف اشاره دارند; همان‌گونه كه برخى مفسّران از تعبير «عاداً الاولى» اينرا استفاده كرده‌اند[26] و در برخىروايات نيز تأييدى بر آن ذكر شده است.[27]از سوى ديگر،مطالعات زمين‌شناسى و باستان‌شناسى نشان مى‌دهد كه بيابان‌هاى جزيرة‌العرب در دوره‌هاىپيشين، از سرسبزى و اعتدال آب و هوايى برخوردار بوده و در دوره‌اى خاص در اثرتغيير وضعيّت جوّى، اين منطقه به شكل بيابان درآمده كه در اثر آن، مهاجرت‌هاىمتعدّدى از اين سرزمين رخ داده است.[28] در برخىروايات تفسيرى نيز به تغيير و تحوّل زيست محيطى محلّ سكونت عاديان در اثر خشمخداوند اشاره شده است;[29] بنابراين،شايد آن دو گزارش، به دو دوره از پيامبرى هود مربوط بوده يا آن كه نام احقاف، نهاز آغاز، بلكه در دوره‌هاى متأخّر پس از وقوع عذاب بر ساكنانش بر آن نهاده شدهباشد. از توضيحات برخى مفسّران[30]و كاربردهاىگوناگون اين كلمه[31] نيز برمى آيدكه احقاف بيش از آن كه نامى براى سرزمين خاصّى باشد، بر عموم بيابان‌هاى داراىتپّه‌هاى شنى اطلاق مى‌شود. تقسيم عاد به دو گروه باديه‌نشين و شهرنشين در برخىروايات،[32] راه حلّ سومىرا پيش روى ما مى‌نهد. بر اين اساس، گزارش‌هاى متفاوت از محلّ سكونت عاد، در واقع هريك خطاب به گروه خاصّى از آنان بوده است.
    در آياتى ديگر، از بناى آثار تمدّنى بزرگى در منطقهسكونت عاديان ياد‌شده است. آنان بر اماكنى مرتفع در سرزمين خويش بناهايى بدون سودمى‌ساختند كه گويا اماكنى براى عيش و نوش و سرگرمى و تفاخر* بوده است:[33]«اَتَبنونَ بِكُلِّ ريع ءايَةً تَعبَثون». (شعراء/26، 128) اين در‌حالى است كه تعبير «اوديه» جمع وادى درآيه‌24 احقاف/46 نشان مى‌دهد كه آنان در دشت‌هاى مسطّحى مى‌زيستند. احتمالا آنانهمانند قوم ثمود* (به‌ويژه با توجّه به تقارن ياد آن‌ها در قرآن) در دشت‌هايىنزديك كوهستان زندگى مى‌كرده (فجر/89، 6‌ـ‌9)، اين بناها را بر قلّه تپه‌ها و كوه‌هاىاطراف مى‌ساختند. سرزمين يمن در جنوب و منطقه حسمى در شمال عربستان كه تركيبى ازدشت و كوه است[34] و هم‌چنينمنطقه «وادى‌القرى» در حجاز با توجّه به اكتشاف آثارى دست نوشته و بقاياى يك معبدبر فراز كوهى در آن،[35] با گزارش اينآيات مطابقت دارند. همچنين آنان بناهاى بزرگ ديگرى نيز مى‌ساختند: «وتَتَّخِذونَ مَصانِعَ لَعَلَّكُم تَخلُدون» (شعراء/26،129) كه گويا نوعى قلعه و كاخ بوده است.[36] همچنين ازتهاجم و حمله‌هاى سخت و شديد اين قوم به سرزمين‌هاى اطراف ياد‌شده: «واِذا بَطَشتُم بَطَشتُم جَبّارين» (شعراء/26،130) كه نشان دهنده اقتدار آنان در منطقه‌اى به نسبتگسترده است.[37] انتشار آناندر چنين منطقه‌اى كه از يمن تا شام دانسته شده،[38] و در برخىاخبار حكايت شده است.[39] چه بسا گزارشمتفاوت از محل سكونت آن‌ها كه گاه خشك و كويرى و گاه آباد و سرسبز يا گاه مسطّح وگاه كوهستانى معرّفى شده، نشان‌دهنده تنوّع زيست محيطى مناطق تحت نفوذ آن‌ها باشد.


    پینوشت ها:

    [18]. مؤلفاتجرجى زيدان، ج‌10، ص‌90; الجواهر، ج‌11، ص‌200; تفسير عاملى، ج‌7. ص‌531.
    [19].الميزان، ج‌10، ص‌307; ميزان‌الحكمه، ج‌4، ص‌3048.
    [20].المفصل، ج‌1، ص‌299‌ـ‌308; حجة‌التفاسير، ج‌6، ص‌145.
    [21].تفسير ابن‌كثير، ج‌3، ص‌423; المفصل، ج‌1، ص‌307‌ـ‌308; EQ,Vol.1,P.21-22.
    [22].الاحتجاج، ج2، ص333‌ـ‌334; كنزالعمال، ج‌12، ص‌479‌ـ‌480; بحارالانوار، ج‌11، ص‌353،356 و 360.
    [23].الميزان، ج‌10، ص‌30; EQ,Vol.1,P 21-22
    [24].جامع‌البيان، مج‌5، ج‌8، ص‌280‌ـ‌284; البداية والنهايه، ج‌1، ص145; بحارالانوار،ج‌11، ص‌353.
    [25].نمونه، ج‌21، ص‌351.
    [26].قصص الانبياء، ابن‌كثير، ص‌113.
    [27].البداية والنهايه، ج‌1، ص‌126; فتح البارى، ج‌8، ص‌444.
    [28].المفصل، ج‌1، ص‌240‌ـ‌246.
    [29].فتح البارى، ج‌6، ص‌267.
    [30].التبيان، ج‌9، ص‌280; مجمع البيان، ج‌9، ص‌135‌ـ‌136.
    [31].مستدرك، ج2، ص488; الاحتجاج، ج2، ص334; بحارالانوار، ج‌6، ص‌292.
    [32].فتح البارى، ج‌6، ص‌268.
    [33].تفسير ابن‌كثير، ج‌3، ص‌354; الميزان، ج‌15، ص‌300.
    [34].تفسير قرطبى، ج‌16، ص‌135.
    [35].المفصل، ج‌1، ص‌169.
    [36].تفسير ابن‌كثير، ج‌3، ص‌354; الميزان، ج‌15، ص‌300.
    [37].مجمع‌البيان، ج‌7، ص‌310.

  20. صلوات و تشکر : 4


صفحه 1 از 4 123 ... آخرینآخرین

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •