تالار دانشگاه مجازی المصطفی صلی الله علیه و آله دانشگاه مجازی المصطفی صلی الله علیه و آله Arabic English Persian
بازیابی رمز
نمایش نتایج: از شماره 1 تا 2 , از مجموع 2
  1. #1

    استفاده فقهى از شان نزول و تنزيل و تاويل




    فقها و دانش‏مندان اسلامى با توجه به سبب و شان نزول و ظهر و بطن آيات،قاعده‏اى را به دست آورده‏اند و با تمسك به آن قاعده،احكام را استنباط مى‏كنند.
    آن قاعده عبارت است از:«العبرة بعموم اللفظ لا بخصوص المورد،اعتبار به‏گستردگى لفظ است،نه خصوصيت مورد».يعنى يك فقيه دانا و توانا بايدخصوصيات مورد را كنار بگذارد و از جنبه‏هاى عمومى لفظ بهره بگيرد.البته‏جنبه‏هاى خصوصى براى فهم دلالت كلام مفيد است، ولى انحصار را نمى‏رساند،زيرا احكام الهى پيوسته همگانى بوده و در همه زمان‏ها جريان دارند.
    به عنوان نمونه در سوره بقره چنين آمده است: و لله المشرق و المغرب فاينما تولوا فثم‏وجه الله ان الله واسع عليم (1) .اين آيه از آياتى است كه داراى ظهر و بطن(تنزيل وتاويل)است كه با راه‏نمايى امام معصوم جنبه عمومى آن روشن شده است.اين آيه‏در ظاهر با آياتى كه ايجاب مى‏كند حتما رو به كعبه نماز بخوانيد منافات دارد،ولى‏با مراجعه به شان نزول،اين تنافى برطرف مى‏شود.
    شان نزول آيه چنين است:يهوديان به مسلمانان اعتراض مى‏كردند كه اگر نمازگزاردن به سوى بيت المقدس حق است،آن گونه كه تاكنون عمل مى‏شد پس‏تحويل آن به سوى كعبه باطل است و اگر رو به سوى كعبه نماز خواندن حق است،پس بطلان آن چه تاكنون خوانده شده است ثابت مى‏شود.خداوند در اين آيه‏جواب مى‏دهد كه هر دو كار حق بوده و هست زيرا اصل نماز،يك حقيقت ثابت است ولى رو به سوى كعبه يا بيت المقدس،يك امر اعتبارى محض است كه براى‏ايجاد وحدت در صفوف نمازگزاران به آن دستور داده شده است.به هر كجا كه روكنى خدا هست و رو به خدا ايستاده‏اى.پس رو به مشرق نمازگزاردن به جهت قرارداشتن كعبه(مكه)در شرق مدينه و رو به مغرب نماز خواندن به دليل قرار داشتن‏بيت المقدس در غرب مدينه همگى از آن خداست و رو به خداست.خداوند درتنگناى جهت‏خاص قرار نگرفته است: ان الله واسع عليم .
    در روايات،از اين آيه استفاده ديگرى نيز شده است و آن اين كه مى‏توان نمازهاى‏مستحبى را در حالت‏سواره به هر سويى كه در حركت است‏به جاى آورد (2) .اين بطن‏آيه است كه با فهم معصومين عليهم السلام بدان رهنمون شده ‏ايم.(3)

    1- بقره 2:115
    2- ر.ك:وسايل الشيعة،ج 3،ابواب قبله،باب 8 و 15
    3- ر. ك : علوم قران ، آيت الله معرفت ، ص 90




  2. #2



    نمونه دوم:در سوره جن مى‏خوانيم: و ان المساجد لله فلا تدعوا مع الله احدا (1) .
    مساجد،يا جمع مسجد به معناى معبد و جاى‏گاه عبادت است كه معناى آيه بر اين‏فرض چنين مى ‏شود:مساجد از آن خداست و كسى را با خدا نخوانيد.يا جمع‏ مسجد(مصدر ميمى) يعنى عبادت و پرستش است،يعنى پرستش جز خدا رانشايد و در مقام عبادت كسى را با خدا نام نبريد.بر هر دو فرض،ظاهر آيه از شريك‏قرار دادن در مقام عبادت منع مى‏كند.ولى طبق روايت صحيحى كه در دست داريم معاني ديگرى نيز از آيه استنباط مى‏شود كه مسجد را شامل‏«ما يسجد به‏»(مواضع‏ سجود)گرفته است.گروهى از مفسرين،مانند سعيد بن جبير و زجاج و فراء گفته‏اند:
    مساجد شامل مواضع سجود(اعضاى سبعه در حال سجود)نيز مى‏شود كه اين‏مواضع از آن خداست و خداوند آن‏ها را به انسان ارزانى داشته است و نبايد براى‏ديگرى به كار گرفت (2) .از امام محمد تقى عليه السلام نيز همين تاويل به اين صورت آمده كه ‏در مورد موضع قطع دست دزدى در حضور خليفه عباسى،معتصم بالله ،سؤالى‏مطرح شد.هر كس به فراخور حال خود سخنى گفت.آن گاه امام عليه السلام فرمود:«از بن‏انگشتان‏».از مدرك اين فتوى از امام سؤال شد.فرمود:«كف دست‏يكى از مواضع‏ هفت‏گانه در حال سجود است و از آن خداست و نبايد قطع شود» (3) .زيرا عقوبت‏ سارق بايد بر چيزى واقع شود كه از آن خود اوست.


    پي نوشتها

    1- جن 72:18
    2- ر.ك:تفسير طبرسى،ج 10،ص 372
    3- وسايل الشيعه،ج 18،ابواب حد السرقة،باب 4.

موضوعات مشابه

  1. سفيد شدن موى و خم شدن كمر زينب (س )
    توسط 90133081 در تالار دانستنی ها
    پاسخ: 3
    آخرين نوشته: 1392/12/16, 07:14 بعد از ظهر
  2. استفاده از کرم و صابونی که در ساخت آن از حلزون استفاده می‌شود، چه حکمی دارد؟
    توسط 88060699 در تالار بخش تربیتی - گروه علمی فقه اسلامی
    پاسخ: 1
    آخرين نوشته: 1392/03/26, 10:49 بعد از ظهر
  3. تفاوت بين «سبب نزول» با «شأن نزول» چيست؟
    توسط قرآن پژوه در تالار شان نزول و اسباب نزول
    پاسخ: 1
    آخرين نوشته: 1390/02/01, 08:51 قبل از ظهر
  4. پاسخ: 0
    آخرين نوشته: 1390/01/25, 05:04 بعد از ظهر
  5. ✿✿✿✿✿ عقيله بني هاشم ، زينب كبري (س)
    توسط hoda در تالار اهل بیت(ع) و قرآن
    پاسخ: 0
    آخرين نوشته: 1390/01/19, 11:23 قبل از ظهر

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •