تالار دانشگاه مجازی المصطفی صلی الله علیه و آله دانشگاه مجازی المصطفی صلی الله علیه و آله Arabic English Persian
بازیابی رمز
مشاهده RSS Feed

معاون فرهنگی تربیتی

قرآن و استشراق Orientalism بخش اول

به این مطلب امتیاز بدهید
از خاورشناسی یا شرق*شناسی در عربی با "استشراق" و در انگلیسی با "Orientalism" یاد می*شود. این واژه در ابتدا به دانشجوی اهل مشرق زمین اطلاق می*شد، سپس در سال 1812م. در فرهنگ آکسفورد به معنای "شرق*شناسی" به کار رفته است.[1]
"Orientalism" که به معنای مکتب خاورشناسی

برای دیدن سایز بزرگ روی عکس کلیک کنید

نام:  ghoranekarim.jpg
مشاهده: 246
حجم:  31.7 کیلو بایت
بوده، از سه واژه تشکیل یافته؛ "Orient" به معنای خاور، مشرق یا آسیا بوده، پسوند "al" برای ربط است، یعنی مسائل مربوط به مشرق*زمین و خاورشناسی و پسوند "ism" به معنای مکتب است.[2]

تعریف اصطلاحی استشراق
از "خاورشناسی" تعریف*های بسیار مختلفی ارائه شده که تعریف کلی و ساده*ی آن یعنی، مطالعه*ی غربی*ها درباره*ی امور مختلف شرق(از لحاظ جغرافیایی، نژاد، زبان، هنر، مذهب دین و...)؛[3] اما این تعریف مورد پسند همه نبود، از این رو برخی دانشمندان، خاورشناسی را جهت*گیری علمی برای مطالعه*ی شرق و به هدف برتری و سیادت بر شرق دانستند.[4]
مناسب*ترین و جامع*ترین تعریف درباره*ی استشراق، این است که خاورشناسی را دو نوع دانسته و برای هر کدام تعریفی خاص ارائه دهیم:
1. استشراق به معنای عام: مجموعه فعالیت*های پژوهشی غربیان درباره*ی ابعاد مختلف کشورهای شرقی به جز بعد دینی آنها.
2. استشراق به معنای خاص: اسلام شناسی توسط غیر مسلمانان که این تعریف مصطلح حوزه*های علمیه و جوامع فرهنگ دینی است.[5]

تاریخچه*ی استشراق
درباره*ی نقطه*ی آغاز استشراق، اختلاف نظر بسیاری است و از قرن ششم قبل از میلاد[6] تا قرن نوزدهم میلادی[7] نزدیک به دوازده نظر مختلف وجود دارد.[8]
این اختلاف نظر شدید به این دلیل است که از خاورشناسی تعریف روشن و مشخصی در دست نیست و برخی آغاز یکی از پدیده*های فرهنگی را که قسمتی از شرق شناسی بوده، نقطه*ی آغاز استشراق دانسته*اند.[9]
در بحث تاریخی شرق*شناسی دوره*هایی وجود دارد که شرق*شناسی طی آنها روند رشد خود را پشت سر گذاشته است:
1. دوره*ی استشراق دینی: این دوره پس از فتح اندلس، شام و سوریه به دست مسلمانان و شکوفایی حیات علمی در آن دیار و فتح جزایر دریای مدیترانه و جنوب ایتالیا آغاز شد. در این دوره، اروپائیان به ثروت عظیم علمی مسلمانان پی بردند و از این جهت به ترجمه و یادگیری علومی که نزد مسلمانان به خصوص در اسپانیا بود، پرداختند. این دوره از تاریخ شرق شناسی با جنگ*های صلیبی پایان یافت.
2. دوره*ی استشراق نظامی: این دوره از زمان جنگ*های صلیبی آغاز شد و تقریباً تا نیمه*ی قرن هجدهم میلادی ادامه یافت. در این دوره مسلمانان و طرف مقابل آنها، علاقه*ی بیشتری به شناسایی هم داشتند. غربیان با میراث اسلامی آشنا شدند و همراه مقابله*ی نظامی، به مقابله تبلیغی نیز پرداختند که از خصوصیات این دوره، ترجمه*ی بسیاری از متون اسلامی است.
3. دوره*ی استشراق استعماری: این دوره تقریباً از نیمه*ی قرن هجدهم میلادی آغاز شد و تا پایان جنگ جهانی دوم ادامه داشت. در این دوره مستشرقان از آگاهی*های علمی استشراق برای استعمار سرزمین*های اسلامی بهره بردند.
استشراق در زمینه*ی قرآن با ترجمه*ی قرآن در سال 1143م. و به طور تخصصی توسط "گوستاو وایل Weil Gustav" آلمانی که از سال 1844 تا 1872م. در این زمینه اشتغال داشته، آغاز شد.[10]

اهداف مستشرقان
جریان خاورشناسی را از لحاظ انگیزه می*توان به سه گروه دسته*بندی نمود که برخی از این دسته*بندی به "مکاتب استشراق" نام می*برند:[11]
1. خاورشناسان منصف و حقیقت*جو: کسانی هستند که واقعاً دنبال حقیقت هستند و از این جهت به همه*ی منابع اسلامی رجوع می*کنند تا حقیقتی را بیابند و آن را بیان *کنند. در میان آنان می*توان به افرادی همچون: "ادوارد سعید Edward Said" و "هانری کربن Henry Corbin" اشاره کرد.
2. خاورشناسان تبشیری: اینان کشیش*های کلیساها هستند که برای دفاع از مسیحیت و پوشش نقایص آن به این نتیجه رسیدند که جلوی نور اسلام را باید گرفت؛ لذا از راه پژوهش در دین اسلام به ویژه قرآن روی آوردند و قرآن را فقط جهت "نقد"، ترجمه نمودند که "پطرس محترم" از جمله*ی اینهاست.
3. خاورشناسان استعماری: اینها مأمور دولت*های استعماری مانند: انگلیس، فرانسه و آمریکا بودند که درباره*ی مشرق*زمین و اهالی آن اطلاعاتی را به دست می*آوردند تا نقاط قوت و ضعف را شناسائی کرده و به دست سفارت خانه*های حکومت*های غربی بدهند تا از این راه زمینه*ی سلطه*ی غرب را بر شرق هموار سازند که "رژی بلاشر Régis Blachère" و "گیب Gibb" از این طیف بودند.[12]
"آیت*الله مکارم شیرازی" انگیزه*ی مستشرقان را همراه با متغیرهای دیگر مورد بررسی قرار داده و مستشرقان را به پنج قسم تقسیم نموده و دو قسم به اقسام بالا اضافه کرده است:
4. خاورشناسان ناآگاه: مستشرقانی هستند كه نه مأمورند و نه متعصب لجوج، اما ناآگاه که مایه*ی علمی نداشته و به خاطر جهلی که دارند، بسیار تخریب می*كنند.
5. خاورشناسان یک*سویه: مستشرقانی كه مأمور، متعصب و لجوج و ناآگاه نیستند، امّا یك سویه*اند؛ یعنی منابع*شان همه منابع اهل سنت است و اصلاً از منابع شیعه خبری ندارند. طبیعی است این*ها شاید به نفع اهل سنت كار كنند، ولی به زیان شیعیان تمام می*شود.[13]

مستشرقان معروف
اکنون برخی از مستشرقین را که در زمینه قرآن کار کرده*اند، معرفی می*کنیم:
1. تئودور نولدكه Theodor Noeldke: خاورشناس آلمانی که در سال 1856م. كتابی با عنوان "تاریخ قرآن"[14] ارائه کرد. این کتاب به عنوان رساله*ی دکترای وی بود و پس از آن تلاش خود را در زمینه*ی تاریخ قرآن ادامه داد.[15]
2. ایگناز گلدزیهر :Ignaz Goldziherخاورشناس مجارستانی که در زمره*ی خاورشناسان یهودی به شمار می*رود و نقش به سزایی در ترویج شبهات مربوط به اسلام، رسول خدا، قرآن و حدیث در جهان داشته است. وی در سال 1850م. متولد شده و در سال 1921م. (در سن 71 سالگی) از دنیا رفته است. او در پژوهش*های قرآنی خود وامدار نظریات "تئودور نولدکه" در کتاب تاریخ قرآن است.
از این خاورشناس آثار مختلفى به جا مانده و در میان آثار وى، با موضوع علوم قرآنی به کتاب گرایش*های تفسیری در میان مسلمانان، می*توان اشاره کرد.[16]
3. رژی بلاشر :Régis Blachèr مستشرق فرانسوی که در سال 1947م. "آستانه*ی قرآن" را نوشت و در سال 1953م. "محمد در مكه" را نوشت و در سال 1954م. ترجمه*ای از قرآن را تدوین کرد که مقدمه*ای مفصل داشت و شامل تفسیری خلاصه بود. این ترجمه در آغاز به ترتیبی اجتهادی از خود بلاشر چاپ شد و در چاپ*های بعدی به ترتیب نزول چاپ گشت.[17]
4. ولیام مونتگمری وات :W. M. Wattمستشرق انگلیسی* است که در سال 1969م. کتابی درباره وحی اسلامی نوشت.[18]
5. ریچارد بل :Richard Bellدر سال 1939م. ترجمه*ای از قرآن توسط وی چاپ شد و در سال 1991م. كتابی با عنوان "تفسیری بر قرآن" نوشت.[19]

آپدیت شده 1389/03/29 در 10:08 قبل از ظهر توسط quranic

برچسب ها: هیچ یک ویرایش برچسب ها
دسته بندی ها
دسته بندی نشده

نظرات